Foto de familia dos
intervenientes na inauguración da exposición coa que deu comezo a xornada.
Cinco séculos despois do seu
nacemento Camões “transborda contemporaneidade” e celebrámolo porque precisamos
del “porque nos interpela, en cada un dos seus textos, a discutir cuestións que
están hoxe no centro da orde do día”, destaca Joaquim Coelho Ramos.
O comisario xeral adxunto da
Estrutura de Missão para as Comemorações do V Centenário do Nascimento de Luís
de Camões participou na inauguración da exposición De aquí o xerme
saíu. Presenzas galegas de Camões, coa que arrincou hoxe na Casa Galega da
Cultura de Vigo a xornada homónima da homenaxe que se lle rendeu en Galicia ao
gran clásico das letras portuguesas.
A Fundación Penzol, a Real
Academia Galega e o Consello da Cultura Galega, da man da Estrutura de Missão,
organizaron este encontro sobre o autor, cuxas raíces familiares están a
esta beira do Miño.
A cita continuou coa
presentación do volume Camões en Galicia, de Xosé Manuel
Dasilva; unha quenda de relatorios na que o presidente da RAG afondou no tópico
do galego e do seu falar na literatura lusa dos tempos do homenaxeado; un
recital organizado pola Sección de Literatura da RAG e mais unha ofrenda floral
ante o busto de Camões.
O
académico correspondente Ramón Nicolás recitando un dos poemas de Camões.
O programa
púxolle o ramo desde Galicia aos dous anos de conmemoracións que concluíron no
país veciño oficialmente o pasado 10 de xuño, Día de Portugal, e implicou
tamén, en calidade de colaboradores, o Concello de Vigo, o Consulado-Xeral de
Portugal en Vigo, a Editorial Galaxia e o Camões - Centro Cultural
Portugués en Vigo.
“Temos, aquí e
agora, unha oportunidade de ouro para reposicionar a centralidade da obra deste
Luís pleno de contradicións, non como unha herdanza estática do pasado, mais
como unha ferramenta vital de navegación para o presente”, reivindica Joaquim
Coelho Ramos, quen sinala a diversidade cultural, o choque e o diálogo entre
pobos, a valorización da diferenza, o pracer do coñecemento e a exploración da
inesgotable temática da viaxe como algúns dos temas que Camões nos convida a
discutir hoxe desde o seu legado literario.
O representante
da organización lusa encargada do quinto centenario do autor refírese así mesmo
as raíces galegas do autor. “Ollar para o home por detrás do mito, sen esquecer
o mito que alimenta o home, esixe, aquí en Vigo, recordar que o apelido que
hoxe resoa universalmente como sinónimo de Portugal terá unha matriz xenética
en Galicia, na vella liñaxe das terras de ‘Camos’. Recordar a orixe galega do
nome de Camões non é un mero detalle biográfico; é asumir a xénese dunha visión
do mundo que naceu dese abrazo primordial co norte para, máis tarde, facerse
universal”, reflexiona.
O presidente da
RAG, Henrique Monteagudo, agradece a ampla participación portuguesa nesta celebración
galega dun autor sempre recoñecido pola Academia, que xa celebrara con
solemnidade en 1924 os catrocentos anos do seu nacemento. Daquela contara entre
os seus convidados co poeta Eugénio de Castro, membro correspondente da
institución, lembra. Cen anos despois, “a xornada de hoxe enmárcase nesa liña
de continuidade que une a Real Academia Galega coa cultura portuguesa desde os
seus comezos, unha tradición na que Camões sempre foi atendido en recoñecemento
da grande influencia que deixou nas nosas letras”, comparte o presidente da
RAG.
Manuel Puga
Pereira, presidente da Penzol, convida a cidadanía galega a se achegar a Camões
a través da mostra e subliña tamén a irmandade da fundación con Portugal desde
as súas orixes. “Este quinto centenario de Camões non podía quedar fóra da nosa
programación anual tanto polas raíces do autor coma pola intensa relación da
Penzol coa cultura portuguesa desde sempre. A lección inaugural das nosas
primeiras instalacións na rúa Policarpo Sanz impartiuna o filólogo portugués
Manuel Rodrigues Lapa”, recorda.
De aquí o
xerme saíu. Presenzas galegas de Camões dálle continuidade á participación galega no
quinto centenario de Camões en Portugal. O pasado mes de novembro a RAG e o CCG
participaron en Lisboa no Colóquio Internacional Sob o signo de Camões.
Cânones e heterodoxias, con conferencias e unha exposición bibliográfica
coorganizada por ambas as institucións. A vicepresidenta do Consello,
Dolores Vilavedra, enmarca tamén ambas as dúas citas no compromiso firme da súa
institución “con todas aquelas iniciativas que supoñan alicerzar e alimentar o
diálogo coa cultura portuguesa”, que inclúe outros proxectos como Dramaturxias
itinerantes. “Esperamos que esta conmemoración camoniana sexa un punto de
inflexión, no coñecemento do escritor e a súa obra na nosa terra, mais tamén un
decidido paso adiante nese diálogo imprescindible entre Galicia e Portugal”,
conclúe.
Exposición e ‘Camões en Galicia’
A exposición que
pode verse xa na Casa Galega da Cultura inclúe valiosa documentación,
entre a que figura o privilexio do século XIV en que Henrique III priva do seu
señorío na vila de Baiona a Vasco Pérez de Camões, tataravó do poeta. A parte
bibliográfica, pertencente aos fondos da Penzol, dá ademais conta da recepción
da obra e da figura do escritor en Galicia.
O comisario da
mostra é o subdirector da Penzol e catedrático da Universidade de Vigo Xosé
Manuel Dasilva, quen abriu o programa da tarde coa presentación de Camões
en Galicia (Galaxia, 2026). Neste volume Dasilva, destacado camonista,
reúne unha serie de estudos que afondan nas pegadas galegas do mestre e que
revelan o alento camoniano de figuras senlleiras da cultura galega, dende o
padre Sarmiento a Rosalía de Castro, Curros Enríquez ou Eduardo Pondal, autor
d'Os Eoas, a “proposta de meirande ambición” das letras galegas —apunta—
que tratou de conseguir os mesmos logros ca o portugués coa epopea Os
Lusíadas.
A recepción
galega de Camões no ámbito peninsular é singular, explica Dasilva. “No eido
español tendeuse máis ben á apropiación da súa figura, ao ser un autor de
aceptabilidade complicada fundamentalmente pola envergadura patriótica d’Os
Lusíadas. En Galicia distínguese, emporiso, unha constante propensión á
adopción máis que á apropiación en si. Noutras palabras, non se adquire pola
forza como propio o que é alleo, e utilízase, en cambio, para encher ante todo
un baleiro inducido polo noso devir histórico. Por unha banda, Camões foi
tomado en calidade de referencia, a través dunha serie de liñas de forza. Por
outra, constituíu unha influencia, a cal se plasmou de dous modos: por
imitación, como poeta lírico; e por emulación, como poeta épico”, detalla no
limiar.
A visión tópica dos galegos e da súa lingua
O presidente da
RAG interviu tras a presentación do libro de Xosé Manuel Dasilva cun relatorio
sobre a visión da lingua galega e dos galegos no Portugal do século de Camões,
certamente pouco positiva, como lamentara o padre Sarmiento en referencia ao
verso d’Os Lusíadas que di “Ó
sórdidos galegos, duro bando!”. “Nos textos portugueses da súa época xa existe
unha imaxe construída do falar galego e do tipo humano asociado a ese falar.
E Os Lusíadas consagra eses tópicos da cultura portuguesa, que
polo menos xa estaban asentados na mentalidade lisboeta, sostén Henrique
Monteagudo, quen rastrexou o tópico denigrante do galego ata a literatura
portuguesa e propón que dito estereotipo xurdiría en Portugal para logo se
estender a Castela.
Da banda
portuguesa, a xornada contou tamén con Micaela Ramon, profesora da
Universidade do Minho, co relatorio “Um dia Camões nasceu e nunca mais morreu:
mecanismos de preservação da memória literária no século XXI”; e mais José
Carlos Seabra Pereira, profesor da Universidade de Coimbra, coa contribución
titulada “Inquietação e conhecimento na poesia de Camões (materia perigosa?)”.
O programa
continuou co recital poético-musical coordinado pola directora da Sección
de Literatura da RAG, Marilar Aleixandre, no que lle puxeron voz a versos
de Camões as académicas Chus Pato e Fina Casalderrey, o académico
correspondente Ramón Nicolás, a xornalista Cláudia Morán, a escritora e
investigadora Rexina Vega, Henrique Monteagudo e a propia Aleixandre. César
Morán pechará este apartado coa interpretación de “Verdes são os
campos”.
Ofrenda do
Consulado-Geral de Portugal em Vigo
O
Consulado-Geral de Portugal em Vigo rematou a xornada coa ofrenda
floral diante do busto de Camões na praza de Portugal. Nela participaron canda
o cónsul xeral de Portugal en Vigo, João Bezerra da Silva, os representantes
das demais institucións implicadas.
[Fonte: www.academia.gal]
