Mostrar mensagens com a etiqueta Wim Wenders. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Wim Wenders. Mostrar todas as mensagens

terça-feira, 17 de novembro de 2026

«Fatherland» di Paweł Pawlikowski

Nel raccontare il difficile rientro in Germania dello scrittore Thomas Mann nel 1949 con la guerra fredda ormai in corso, Paweł Pawlikowski sceglie di tornare a trattare, per una terza volta, il difficile periodo di divisioni e di tensioni seguito in Europa alla Seconda Guerra Mondiale. Premio della regia – ex equo al Festival di Cannes di quest’anno, caratterizzato da uno splendido bianco & nero e da una magnifica interpretazione.

di Cinzia Cattin

Fatherland. Voto ****. 

Con Fatherland vincitore del Premio della regia – ex equo al Festival di Cannes il regista polacco Paweł Pawlikowski sceglie di tornare a trattare ancora una volta, così come aveva già fatto in Ida e in Cold War, del difficile periodo di divisioni e di tensioni seguito in Europa alla Seconda Guerra Mondiale. Questa volta però lo affronta partendo da una vicenda storica: il ritorno in Germania nell’estate del 1949, quindi in piena Guerra fredda, del celebre scrittore tedesco Thomas Mann con la figlia Erika.

Dopo ben sedici anni di esilio negli Stati Uniti, e l’acquisita cittadinanza americana, lo scrittore premio Nobel fu infatti invitato a tornare in occasione dei festeggiamenti per l’anniversario dei 200 anni dalla nascita di Goethe. L’evento fu un caso unico perché celebrato in contemporanea sia dalla Germania Est che dalla Germania Ovest. Il ritorno in patria di Mann riscosse quindi un grande interesse mediatico nella Germania divisa, tanto che molti quotidiani del tempo seguirono con dettagliate descrizioni i movimenti dello scrittore.

Nella sua narrazione Pawlikowski ricrea con grande rigore, in particolare nei dialoghi, i due più importanti eventi riportati dalla stampa: il discorso dello scrittore al “Deutsches Nationaltheater” di Francoforte, città natale di Goethe, e quello tenuto a Weimar, la città dove il grande scrittore visse più a lungo.

Sandra Hüller

Nonostante Fatherland racconti il viaggio di Thomas Mann la scena d’apertura introduce brevemente la figura ormai delusa dalla vita e dall’arte di Klaus Mann (August Diehl), il secondogenito dello scrittore, e autore del romanzo pubblicato postumo Mephisto. È risaputo che il legame fra padre e figlio sia sempre stato piuttosto tormentato e sofferto, e il regista Pawlikowski sceglie in questo modo di conferirgli un rilievo notevole, così che l’ombra del tragico destino di Klaus rimane presente, sebbene sospesa, lungo tutto il film, fino alla toccante e malinconica scena finale.

Ma ecco, quindi, in Fatherland l’attore tedesco Hanns Zischler, che aveva debuttato con Wim Wenders in Nel corso del tempo e lavorato per Jean-Luc Godard in Germania nove zero, trasformarsi nel perfetto sosia del premio Nobel per la Letteratura alle prese con il rientro nella sua terra natale, la Germania, uscita dilaniata da anni di guerra, nonché colpevole di un atroce genocidio e divisa in due da un muro. Una terra con la quale condivide sì la stessa lingua, ma non il più vicino pesante passato: con la salita al potere del nazionalsocialismo Mann aveva scelto la via dell’esilio.

Un ritorno quindi non facile per lo scrittore, che si ritrova catapultato nell’atmosfera politica, carica di ambiguità e rigurgiti del passato, ed esposto ad un alto rischio di finire strumentalizzato. Mentre lui stesso è costretto ad affrontare la perdita familiare e violenta del figlio Klaus che, proprio durante il soggiorno dei Mann in Germania, compirà il gesto estremo del suicidio in una camera d’albergo a Cannes.

In grande sintonia con Hanns Zischler è l’attrice tedesca, ormai diventata una star internazionale, Sandra Hüller (Toni Erdmann, Anatomia di una caduta, La zona d’interesse, Rose) che, come ormai ben sappiamo, sa conferire un carattere personale e realistico a tutti i suoi diversi personaggi. Inutile dire che qui riesce perfetta nella parte della devota e mascolina figlia Erika, dotata per le lingue e quindi indispensabile al padre, e capace, forse, di un maggior senso critico per la situazione che si ritrova ad affrontare, e, sicuramente, di un maggiore legame affettivo nei confronti del fratello Klaus, del padre.

La ricostruzione storica del ricevimento organizzato all’Hotel di Francoforte per lo scrittore ben descrive la difficile e contrastata situazione nella quale i Mann si sono ritrovati. Qui Pawlikowski pone in evidenza l’acceso e spinoso incontro-scontro con i relitti ancora viventi di un passato nazista, come fra gli altri con l’attore Gustaf Gründgens (Joachim Meyerhoff), ex marito di Erika, e con i nipoti di Richard Wagner, che nel film sono alla ricerca di salvare il lascito e l’onore familiare; ma anche – forse un po’ meno – l’accoglienza organizzata da un apparato comunista già ben pompato di propaganda e servilismo.

Nel film vengono messe in risalto, così, le varie critiche mosse all’autore dai suoi delatori, o esposte da una certa parte politica, e allo stesso tempo le proposte e le onorificenze, invece, dall’altra.

Hanns Zischler e Sandra Hülle

In Fatherland ritroviamo lo stesso marcante rigore compositivo dei precedenti film del regista polacco. La fotografia porta come sempre la firma di Lukasz Zal (che ha firmato pure i capolavori La zona d’interesse e Hamnet). Già nel formato ‘a tutto schermo’, 4:3, il prediletto di Paweł Pawlikowski, riconosciamo il suo stile severo e distaccato, quasi a volerci consegnare non una narrazione nel contesto di un film di finzione, ma dei fatti accaduti. Per questo il regista solitamente lavora con immagini di un limpido e impeccabile bianco e nero, più ricche di contrasto che non di sfumature e capaci di aumentare l’effetto di realismo.

Inoltre, c’è poco spazio per i movimenti di macchina, limitati a poche, rarissime scene, mentre prevale la camera fissa a riprendere tavolate imbandite a festa accompagnate da cori militari. Forse per questo nel complesso la narrazione risulta alquanto rigida e solo le esperte capacità interpretative degli attori riescono ad attutire un poco questo inflessibile, ma superbo componimento formale che lascia solo in parte trapelare i sentimenti. Per questo motivo, in chiusura, la rappacificazione finale risulta ancora più necessaria e potente: un momento di intensa poesia che smuove nel profondo l’anima.

Presentato in anteprima italiana alla Festa di Roma (sezione Best of 2026)

In sala dal 16 di ottobre.


Fatherland (Vaterland) – Regia: Paweł Pawlikowski; sceneggiatura: Paweł Pawlikowski, Henk Handloegten; fotografia: Łukasz Żal; montaggio: Piotr Wójcik; musica: Marcin Masecki; scenografia: Katarzyna Sobańska, Marcel Sławiński; interpreti: Sandra Hüller (Erika Mann), Hanns Zischler (Thomas Mann), August Diehl, Anna Madeley, Devid Striesow, Theo Trebs, Joanna Kulig; produzione: MUBI, OUR Films, Extreme Emotions, Nine Hours, Chapter 2; origine: Polonia/Regno Unito/Germania/Francia/Italia, 2026; durata: 82 minuti; distribuzione: Mubi 

 

[Fonte: www.close-up.info]

«Tierra de mi padre»: en viaje a una Alemania profunda

El cineasta de “Ida” y “Cold War” subsume en apenas 80 minutos un momento determinante de la historia alemana del siglo pasado y la crisis de la familia Mann, que encarna los dilemas políticos y existenciales de su época. 

Padre e hija se internan poco a poco en las raíces de una Alemania profunda.  

Escrito por Luciano Monteagudo

Es sencillamente notable la capacidad de síntesis del cineasta polaco Pawel Pawlikowski para dar cuenta en apenas 80 minutos no solo de un momento determinado –y determinante- de la historia alemana del siglo pasado sino también de la crisis de una familia que parece encarnar los dilemas políticos y existenciales de su época.


En Tierra de mi padre –una traducción reduccionista de Fatherland, un título deliberadamente polisémico- el director de Ida y Cold War narra el reencuentro del escritor Thomas Mann con la Alemania de la inmediata posguerra, acompañado de su hija Erika, después de un largo exilio en los Estados Unidos. Que esa visita oficial, plena de pompa y circunstancia, se vea teñida por el fantasma del suicidio de Klaus –el primer hijo varón de Thomas, también escritor como su padre y su hermana, que una vez terminada la guerra decide seguir el mismo camino de Stefan Zweig y Walter Benjamin- no es sino uno de los síntomas del espíritu de ese tiempo signado por más sombras que luces.


https://www.dailymotion.com/video/xbs0fhq


El primer logro de los muchos de Pawlikowski como guionista y realizador –que le valieron el premio a la mejor dirección en el Festival de Cannes de mayo pasado- es iniciar Fatherland con un prólogo dedicado exclusivamente a Klaus (August Diehl), una larga y única escena en la que habla por teléfono con su hermana Erika (Sandra Hüller) en la que le expresa no solo su desesperanza con respecto al futuro de Alemania sino también el rencor hacia su padre (Hanns Zischler). “Un país horrible, con gente horrible”, lo define, y con un idioma “creado para mentir; y padre es un experto en eso”. Klaus está en un hotelucho de mala muerte en Cannes y Erika todavía en Los Angeles, organizando el viaje de regreso de su padre a Alemania. Que ese prólogo finalice con el plano de una pesada puerta que se cierra y detrás de la cual se refugia esa estatua viviente que es el autor de La montaña mágica dice mucho de la relación enfermiza entre padre e hijo.


Lo que sigue es una figura de estilo recurrente en el film, un plano secuencia de una Alemania todavía en ruinas (el año es 1949) tal como se la ve desde el automóvil con el que Thomas y Erika van atravesando el país al que alguna vez consideraron su hogar y que, después de 16 años de ausencia, no están seguros de reconocer como tal. La primera parada será en Frankfurt, del lado occidental, donde el gran escritor alemán está convocado para recibir el Premio Goethe, dar un discurso sobre la vigencia de su antecesor (“Goethe es un punto de referencia para quienes creemos en la posibilidad de una Alemania mejor”, dice) y ofrecer una conferencia de prensa plena de rispideces no precisamente literarias, sino políticas.


La llamada Guerra Fría está cada vez más caldeada y la llegada de Thomas Mann a una Alemania dividida no hace sino avivar un fuego creciente. Algunos medios tildan a Mann de quinta columnista de Stalin (“Al menos está en buena compañía”, señala cáustica Erika cuando ve la foto de su padre al lado de la de Einstein y Brecht) y la decisión del escritor de viajar a Weimar, en el sector soviético, donde está la tumba de Goethe, no hace sino despertar mayores suspicacias. Y también expectativas: en Alemania Oriental le rinden tantos honores como en la occidental, pero a su propia manera, de un modo inconfundiblemente socialista.


La manera en que Pawlikowski da cuenta de las diferencias de formas entre uno y otro sector es brillante, entre otras razones porque el cineasta apela no solamente a una impecable dirección artística, que señala el lujo forzado de un lado contra la deliberada austeridad del otro, sino también por la inteligente utilización de la música diegética, seleccionada por el propio director. Mientras en el sector occidental la música se pretende ligera y burbujeante (como las dos canciones que interpreta en una recepción plagada de celebridades una chanteuse encarnada por Joanna Kulig, la impresionante protagonista de Cold War), en el oriental le ofrendan a Mann el estreno del que será el himno nacional de la flamante Alemania del Este, “Auferstanden aus Ruinen” (Resurgido de las ruinas), con letra del poeta Johannes Becher y música del Hanns Eisler (colaborador habitual de Brecht), ambos de militancia comunista. Es en esa letra que se habla de “Vaterland”, la tierra de los padres a la que alude el título original del film.


La película de Pawlikowski no podría ser la misma sin la virtuosa fotografía en blanco y negro de su colaborador habitual, Lukasz Zal, y sin un elenco extraordinario. En Hanns Zischler (los cinéfilos lo recordarán como el joven coprotagonista de En el transcurso del tiempo, de Wim Wenders), el director encontró un actor capaz de dotar a Klaus Mann de la soberbia y la frialdad estatuaria de la que hacía ostentación, pero también a un hombre capaz de soñar culposo con su hijo muerto, una pesadilla que parece evocar a la de Victor Sjöström en Cuando huye el día (1957), de Ingmar Bergman.


A su lado, Sandra Hüller (la protagonista de Zona de interés y Anatomía de una caída) ofrece una inmensa paleta de matices: no puede aceptar el suicidio de su hermano Klaus (excelente August Diehl en su única escena inicial), del que sabe es en parte responsable su padre, por su desafección, pero tampoco está dispuesta –ella, que también era una escritora reconocida- a dejar de ayudar al inmodesto Thomas Mann tanto con los discursos, en los que le cuestiona el abuso de las subjuntivas, como de elegirle los trajes, afeitarlo y servirle de chofer.


Será a bordo de ese auto inocultablemente estadounidense –por su tamaño prepotente y ostentoso- que padre e hija se irán internando poco a poco en las raíces de una Alemania profunda, plagada de contradicciones, dividida por una Historia con mayúsculas que los sacude en sus certezas, pero donde una cantata compuesta por Bach en su juventud, escuchada en una vieja capilla en ruinas, todavía puede ser capaz de conmoverlos hasta las lágrimas.

 

Fatherland; Polonia/Alemania, 2026

Dirección: Pawel Pawlikowski

Guion: Pawel Pawlikowski y Henk Handloegten

Fotografía: Lukasz Zal

Montaje: Piotr Wójcik y Pawel Pawlikowski

Selección musical: Pawel Pawlikowski

Intérpretes: Hanns Zischler, Sandra Hüller, August Diehl, Devid Striesow, Anna Madeley

Duración: 82 minutos.

Estreno: en Cinépolis, Cinemark, Arte Cacodelphia y otras salas

 

[Fuente: www.pagina12.com.ar]

domingo, 6 de setembro de 2026

« Miroirs n°3 » de Christian Petzold : une barque sur l’océan

Film remarquable et passionnant pour qui aime saisir les moindres subtilités de la vie (ici du deuil à la reconstruction) à travers une mise en scène limpide appliquée à une construction scénaristique ambigüe, Miroirs n°3 est un pur délice. 

Écrit par Eric Debarnot

On avait un peu oublié ces derniers temps Christian Petzold, qui fit partie il y a presque vingt ans désormais d’un espoir de nouvelle vague du cinéma allemand… qui n’atteignit jamais le rivage, malheureusement. Et la succession des Wenders, Herzog et autres Fassbinder n’advint pas. Il reste néanmoins pas mal de beaux films, qui marquèrent leur temps, avec en particulier un Ciel rouge resté dans la mémoire des cinéphiles. C’est donc avec joie que nous accueillons les nouvelles de Petzold que nous donne son Miroirs n°3… car ces nouvelles sont très bonnes.

Il vaut mieux ne pas trop raconter le film, l’un de ses grands plaisirs étant la découverte, pas à pas, d’une histoire finalement complexe, et qui plus est ambigüe, faisant d’ailleurs mine d’adopter la forme du thriller – découverte d’un passé tragique, menace sourde pesant sur les protagonistes, opacité de leurs comportements et de leurs motivation – pour mieux l’abandonner en chemin (vous voilà quand même prévenus…). Mais si la destination n’est pas sans importance, puisqu’en quelques plans secs, Petzold conclut clairement son histoire sans qu’une parole n’ait besoin d’être prononcée, l’important est bien entendu ce chemin que l’on parcourt avec Laura (Paula Beer, habituée des films de Petzold, qui dégage un naturellement une sorte de mystère « fécond »), avec la douce Betty et avec ses deux « hommes ». Au milieu d’une campagne allemande ordinaire et baignée de silence, où les accidents peuvent survenir à tout moment, Christian Petzold construit un conte moderne, peut-être un conte moral du genre de ceux que Rohmer aurait pu filmer plus tardivement s’il avait vécu plus longtemps : un conte où les mots se sont fait rares, mais où le puzzle émotionnel est tout aussi délicat, tout aussi dramatique sous la surface du non-dit. Miroirs n°3 parle de la perte, du deuil, de la tentation de l’enfermement et du désespoir, puis de la renaissance des liens, mais également du sens de la vie, quel qu’il soit.

La mise en scène de Petzold est comme toujours sobre et extrêmement précise, l’image irradie une douce lumière sans jamais tendre à l’esthétisme, on profite (oui, on profite !) de l’absence de musique extradiégétique, et l’interprétation est délicate et contrôlée : loin de toute dramatisation de ce qui est une histoire finalement tragique, on est dans le royaume de la suggestion (… même si une touche de burlesque léger éclaire certains passages…). 

À l’image du titre du film, mystérieux pour qui ne connaît pas (c’est notre cas) Maurice Ravel. Car Miroirs n°3 est un ensemble de cinq pièces pour piano composées par Ravel, la troisième s’intitulant Une barque sur l’océan. Le titre de l’ensemble de l’œuvre faisant références à une phrase de Shakespeare qui écrit : « La vue ne se connaît pas elle-même avant d’avoir voyagé et rencontré un miroir où elle peut se reconnaître. » Ce qui est sans doute l’explication la plus claire que l’on puisse donner du sujet du film.


Miroirs n°3
Film allemand de Christian Petzold
Avec: Paula Beer, Barbara Auer, Matthias Brandt
Genre : drame
Durée : 1h26
Date de sortie en salles : 27 août 2025

 

[Images: Schramm Film - source : www.benzinemag.net]

segunda-feira, 22 de junho de 2026

In viaggio con Wim Wenders

Lunedì 22 giugno il regista tedesco a Milano per dare il via alla rassegna “Cinque capolavori da riscoprire”: Non bussare alla mia porta e le versioni restaurate di Alice nelle città, L’amico americano, Lisbon Story e The Million Dollar Hotel 
 
Lunedì 22 giugno Wim Wenders sarà a Milano per incontrare il pubblico in occasione della rassegna In viaggio con Wim Wenders – Cinque capolavori da riscoprire, in programma da quella stessa data nelle sale di tutta Italia. L’appuntamento è in Anteo Palazzo del Cinema alle ore 20.45, con un incontro moderato da Gianni Canova e trasmesso in diretta streaming in tutte le sale aderenti. A seguire, la proiezione della versione restaurata di Alice nelle città, titolo che compone la rassegna insieme a L’amico americano, Lisbon Story, The Million Dollar Hotel e Non bussare alla mia porta.

L’incontro sarà trasmesso in diretta streaming nelle sale aderenti all’iniziativa; l’elenco dei cinema sarà aggiornato qui https://streaming.cgtv.it/al-cinema

La rassegna In viaggio con Wim Wenders - Cinque capolavori da riscoprire, distribuita da CG Entertainment in collaborazione con Lumière & Co. e Cinemaundici, propone un vero e proprio itinerario attraverso trent’anni di carriera del regista, dagli anni Settanta ai primi Duemila, riportando sul grande schermo cinque film cult ancora oggi straordinariamente potenti e vitali. 

Il viaggio inizia con ALICE NELLE CITTÀ VERSIONE RESTAURATA (Alice in den Städten, 1974), il film che lo stesso Wenders ha spesso definito come il suo vero esordio artistico: un’opera seminale, primo capitolo della celebre Trilogia della strada, in cui il road movie diventa strumento di esplorazione esistenziale, geografica e sentimentale.  Attraverso l’incontro tra il giornalista Philip Winter e la piccola Alice, tra America ed Europa, Wenders definisce per la prima volta quel cinema del movimento, dello smarrimento e dell’osservazione poetica della realtà che diventerà il segno distintivo della sua opera.

Con L’AMICO AMERICANO VERSIONE RESTAURATA (Der amerikanische Freund, 1977), tratto da bestseller di Patricia Highsmith, Il gioco di Ripley, arriva invece la consacrazione internazionale: un noir sospeso tra Europa e America, tra classicismo hollywoodiano e inquietudine contemporanea, che trasforma il thriller in una riflessione sul doppio, sull’amicizia e sull’ambiguità morale. Grazie anche alla presenza magnetica di Dennis Hopper e Bruno Ganz, il film diventa immediatamente uno dei punti di riferimento del cinema degli anni Settanta.

Negli anni Novanta, LISBON STORY VERSIONE RESTAURATA (1994) segna una nuova fase del suo cinema: un omaggio alla città di Lisbona e insieme una riflessione poetica sulla natura stessa delle immagini e del cinema. Il film conserva oggi un’impressionante attualità, anche grazie alla sua idea di un’Europa senza confini, aperta e attraversabile.

Premiato con l’Orso d’Argento alla Berlinale, con THE MILLION DOLLAR HOTEL VERSIONE RESTAURATA (2000) Wenders attraversa l’America urbana, approdando a un’opera visionaria e notturna ambientata nel cuore marginale di Los Angeles; un racconto sospeso tra noir, favola urbana e storia d’amore, dove gli esclusi e i fragili diventano protagonisti di una struggente umanità. Il film rappresenta una delle esperienze più radicali e poetiche del Wenders americano.

Infine, NON BUSSARE ALLA MIA PORTA (Don’t come knocking, 2005) chiude idealmente questo percorso: il regista torna ai grandi spazi del West e ai temi della memoria, della fuga e della riconciliazione. Nato dalla rinnovata collaborazione con Sam Shepard dopo Paris, Texas, il film è una meditazione crepuscolare sul tempo, sulla paternità e sulla possibilità di ritrovare sé stessi attraverso il viaggio. 

 
 
[Fonte: www.cinematografo.it] 
 
 

sexta-feira, 15 de maio de 2026

Pawel Pawlikowski magnifica a figura de Thomas Mann na Alemaña en ruínas na formidable «Fatherland»

O iraniano Asghar Farhadi enrédase con Isabelle Huppert e Virginie Efira no voyerismo fatuo de «Historias paralelas»

O director Pawel Pawlikowski, xunto a Sandra Hüller e Hanns Zischler, protagonistas de «Fatherland»  

Escrito por JOSÉ LUIS LOSA    

Na primavera de 1949, o nobel Thomas Mann regresa a Alemaña tras 16 anos de exilio nos Estados Unidos, cuxa nacionalidade chegou a adquirir para subliñar o seu espanto ante a barbarie hitleriana. O escritor e premio Nobel ía cumprir 75 anos e a viaxe ao seu país natal, aínda visibles nel os entullos da demolición, ía converterse nunha xira sobre a cal os dous colosos da Guerra Fría, os aínda ocupantes norteamericanos e os soviéticos que tomaran o país ao este do río Elba, ían tratar de xogar un inesquivable pulso de propagandas. Sobre os días febrís desa viaxe focaliza o polaco Pawel Pawlikowski Fatherland, unha indagación dunha cirurxía histórica e política de arte maior. 

Son apenas oitenta minutos nos que cada plano é unha prodixiosa condensación de significados e de decantacións da alma dunha figura que representou como ninguén a dor íntima ante a deríva anticivilizatoria de Alemaña. Nun festival de cine onde case todas as aspirantes á Palma de Oro alónganse entre dúas e tres horas de metraxe, chegou Pawlikowski e mandou a parar. É inimaxinable contemplar unha obra de maior altura de estilo e de concreción, na cal cada instante contén unha idea do mundo ou, mellor dito, do sindiós ao cal os populismos totalitarios deixárono reducido ou masacrado tras a Segunda Guerra Mundial.

Fatherland iníciase coa chegada de Thomas Mann e a súa filla Erika: ela, tamén escritora e actriz conduce o Buick negro que vai internar ao autor dA montaña máxica noutra supurante proliferación de insanias. Fala do estado das cousas nas dúas partes nas que se dividiu a patria de Mann, a Heimat. 

Bo, en puridade, a película arrinca cun preámbulo: está protagonizado polo seu fillo Klaus, outro talento que tivo que fuxir do III Reich e escribiu Mephisto, unha das novelas que máis fixo por proclamar a deformidade espiritual do nazismo. Foi correspondente e activo antifascista na guerra civil española. Logo, desembarcou cos aliados en Italia. Coa caída do Reich regresou a Alemaña para descubrir que non era ben recibido. Nesa secuencia que prologa Fatherland vémolo no leito, compartido cun efebo e unha botella, nas pavías ou o refuxio final que achou precisamente en Cannes.    

Atopamos a Thomas e a Klara Mann —en dous actores maxestáticos: el, Hanns Zischler, un egrexio veteranísimo que protagonizou os inicios do Novo Cine Alemán, co bo Wenders de No curso do tempo; ela, Sandra Hüller, a intérprete europea do momento— chegar no Buick ao hotel Metropol de Frankfurt, onde os recibe o novo burgomaestre, un tipo rollizo que non foi precisamente un heroe da Resistencia. Nesa cidade reciben un baño de realidade.  

Nos cabarets hai shows apolíticos con maracas. Nun cóctel, Mann ten que escoitar como os netos de Wagner solicitan a súa axuda para relanzar o festival de Bayreuth. Mann respóndelles que si escribiría unha carta, pero a favor de que demolesen Bayreuth e de que a súa nai e eles mesmos rematasen cos seus ósos no cárcere. Mentres, Erika atópase co seu exmarido, o dramaturgo e actor Gustaf Grüngens, o favorito de Hitler e de Göring: segue no candelero. Ela lémbralle o seu reprobable rol de axitador contra o Mephisto do seu amigo íntimo e irmán de Klara. E despáchao cunha labazada.

Nunhas pinceladas, Pawel Pawlikowski púxonos no dantesco panorama despois da batalla: a desnazificación non existiu, cada un dos gerifaltes segue no seu cargo tras pasar, no peor dos casos, uns meses á sombra para disimular.  

Abatido pero exteriormente inconmovible, Thomas Mann recibe a noticia do suicidio do seu fillo Klaus en Cannes. Seguiu o camiño de Stefan Zweig e de tantos outros amigos. Logo pasa a fronteira e intérnase na Alemaña dos sóviets. Alí négase a aceptar un cargo pero é recibido con himnos marciais dos mozos komsomoles —«os seus futuros lectores», resáltalle un colega—. Vemos a Mann en Weimar, terra do seu idolatrado Goethe. E a proximidade perturbadora do lager nazi de Buchenwald. Pai e filla asisten a ese contraste da civilización máxima e o descenso ás sentinas da condición humana. Canto falou disto Jorge Semprún, por exemplo nA escritura ou a vida. Como gozaría Semprún esta peza mestra de Pawlikowski.  

Nunha secuencia terminante, un kamikaze é capaz de sortear todos os controis do novo Estado alemán do socialismo real e logra achegarse ao Nobel. Revélalle que en Buchenwald os soviéticos non pecharon o campo: agora habítano os inimigos da patria comunista. O tipo é reducido e conducido a unha sala de tortura en presenza de Mann. Cando o escritor se dirixe á multitude en Weimar, encérrase no seu discurso sobre Goethe e unha Alemaña promisoria. Fai caso omiso do sucedido.  

Erika acúsao de pasear polas nubes. De non sentir nin padecer. Xa de retorno a Cannes, para as exequias do fillo autoliquidado, detéñense nunha antiga e rural igrexa, con visibles pegadas das bombas. Entran e soa o Salmo 144 de Bach. Klaus Mann, o vástago que se acaba de quitar a vida, dixera que Bach «case conseguiu facerlle ter fe en Deus». E entón o vello escritor chora, de modo incontido, no templo. Cres saber cando unha película chegou para esclarecer o ruído e a barbarie. Cando eses espazos cunha profundidade de campo digna de Cidadán Kane ábrense camiño na alma do cine maiúsculo. Chámase Fatherland, de Pawlikowski. E pronto habitará as súas vidas. 

Asghar Farhadi e o encanto do «star-system» francés 

Hai ocasións nas que compartir a xornada de competición dun festival con algo sublime ponche as cousas feas. Azares destes relatos en dez días como dez mandamentos chamados Cannes, Venecia ou Berlín. Ao iraniano Asghar Farhadi tocoulle en sorte conformar o ticket do día onda Fatherland. Creo que coas súas Historias paralelas —a súa segunda entrega incondicional a Francia e á súa star-system de aldea gala despois dO pasado en 2013—, a Farhadi sairíalle o día mal aínda que a súa compañeira de calendario fose unha dA Mula Francis.

De partida, irrompe a súa película da peor dos xeitos. Nos créditos lemos que o guion é unha libre lectura do inmortal Decálogo do polaco Krystof Kiewslowski. Todos ao chan. Porque os primeiros sons que escoitamos son os da banda sonora imperecedoira do gran Zbigniew Preisner para esas películas de Kiewlowski. Pero isto non é un tributo ou unha chiscadela. Trátase dunha apropiación indebida. Así se abre un argumento no cal Isabelle Huppert é unha escritora voyeur. Como nA fiestra indiscreta, pon o catalejo nas fiestras dos seus veciños de en fronte. E sobre iso constrúe os seus fabulaciones. 

O referente estrito deste voyerismo é o de Non amarás, do Decálogo de Kiewslowski. Huppert espía con delectación a Virginie Efira. E no seu metaficción, ela mantén unha relación amorosa triangular con Vincent Cassel e Pierre Niney, que leva a un asasinato por cruel asfixia de quen conduce un automóbil. Isto está usurpado de Non matarás. Cústache dar crédito a esta idea tan indefendible de vendernos uns grandes éxitos do Decálogo do mestre do cine polaco. 

Quizais o propio Farhadi —lembremos que foi inicialmente condenado por plaxio a unha das súas alumnas pola súa película Un heroe, aínda que finalmente resultou absolto no 2024— decide tentarse a roupa. E entón esquece calquera referencia ao cine de Kieslowski. Pero a solución é case peor. O guion parece deterse ou autoflagelarse. Huppert desaparece de súpeto do foco e Farhadi apenas lembra case ao final que a ten en nómina. O suspense voyerista e meta, case ao Amargo nadal, devén vodevil incomprensible. Ves como eses deuses da grandeur interpretativa francesa son incapaces de disimular o extravío e os seus rostros e os seus xestos revelan desconcerto.  

Como Historias paralelas dura 140 minutos —ai, Fatherland— ata á pantalla cústalle manter o tipo. Farhadi e a súa película partían na campaña de axitación e propaganda previa ao festival como unha das favoritas. Penso na paciencia de Thomas Mann cando ten que escoitar sen inmutarse a un comisario político afirmar que Goethe líase cada vez máis como precedente de Marx e non de Hegel. Fronte a iso, que son dúas horas e vinte do iraniano Farhadi como golfo pérsico, con estritas minúsculas.  

«Viva», a presenza catalá na Semana da Crítica  

O despregamento poderosísimo do cine español neste Cannes cada vez máis entregado ao noso comezou a producirse nesta terceira xornada do festival. A actriz e agora directora catalá Aina Clotet presentaba na Semana da Crítica Viva, protagonizada pola propia Clotet, Naby Dakhli, Marc Soler e ese veterano que pon tan nerviosos aos troles das redes chamado Willy Toledo. 

Non podo conseguir que me interese este drama de intensidades cambiantes da Clotet bifronte diante e tras a cámara. Cárgame o xeito en que explica as relacións sentimentais da protagonista. Non me parece que todas as interpretacións móvanse nun mesmo nivel. Hai diálogos indixeribles. Oxalá o xurado da Semana xulgue Viva doutro modo. De verdade que o desexo. 

Hai tamén participación española na produción da película chilena O desxeo, de Manuela Martelli. Gustárame xa o xeito en que Martelli —que é, ademais, unha moi brillante actriz— achegábase á ferida aberta de Chile co seu pasado de ditadura na súa película anterior, titulada 1976. NO desxeo, que compite na sección Un Certain Regard, a mirada política é máis oblicua e sutil. Retrata como case nun fóra de campo ese extracto da sociedade chilena que viviu ben con Pinochet, non deixou de facelo cos gobernos da chamada concertación de socialistas e democristiáns. E agora baila a yenka con Kast, o presidente retros. A alegoría da indiferenza ante os desaparecidos está servida de modo moi inquietante na tranquilidade da clase podente dunha estación de esquí. E me fulmina a perda abrupta da inocencia da súa novísima actriz Maya Ou`Rourke. 

Pasan outras cousas máis divertidas neste Cannes inabarcable. Espertou expectación e fangoria o novo filme da directora transxénero Jane Schoenbrun, de título Adolescencia, sexo e morte en Campamento Miasma. Merece esa euforia todo o granguiñol que Schoenbrun orquestra como unha metalectura queer de franquías do slasher politicamente incorrecto e cinematograficamente divertidísimo como Venres 13 ou Campamento sanguento. E a resurrección de Gillian Anderson como unha Norma Desmond do cine gore merece unha caseta-up ovation.  

E hai que mencionar The Match, documental creativo onde a man de Dios de Maradona fronte a Inglaterra véndese como un desquite da derrota das Malvinas con algúns populismos patrioteros innecesarios, para que ocultalo.

 

[Foto: Marko Djurica | REUTERS - fonte: www.lavozdegalicia.es]