Catro editoriais explícannos cales son os pasos que seguen no proceso para deseñalas e atraer aos lectores
![]() |
| Pequena selección de libros que enchen o ollo coas súas portadas. |
Sempre se dixo que non se debe xulgar un libro pola súa portada porque o importante está no interior. Con todo, facelo é máis común do que pensamos? «Evidentemente. E non hai que avergoñarse diso. Ti xulgas pola beleza dunha película, dunha peza de roupa... O libro tamén é un artefacto belo. Non é soamente un volume encadernado cunha chea de letras, ten que ser unha cousa dimensionada, cun equilibrio interno e que nos transmita unha sensación», afirma Enrique Redel, editor e fundador da editorial Impedimenta. «Isto é como cando che gusta alguén e pregúntanche: "Gústache por como é ou porque está bo?". Pois mira, o primeiro, éntrache polos ollos e, despois, gústache por como é. No libro, o físico é esa cuberta e, posteriormente, xa entras e quédaste nel porque te está gustando», explica Cristina Franco, directora editorial de Sexto Piso en España.
Esta elección é máis importante do que parece. «A decisión das portadas tómase dentro do departamento editorial. Nese proceso participan o editor do libro, o autor, a responsable de deseño, Belén Vacas, e eu mesma como directora editorial. Cando xorde algunha dúbida relacionada coa posible recepción da cuberta, podemos consultar tamén cos equipos de mercadotecnia e comercial», indica Silvia Sesé, directora editorial de Anagrama. «Adóitase comezar cun briefing [informe] do editor á responsable de deseño. Esa información trasládalla despois aos deseñadores, que no noso caso son externos. A partir de aí elabóranse propostas. En moitos casos o autor suxire unha imaxe concreta; outras veces a proposta visual parte do editor. A responsable de deseño tamén pode traballar sobre o briefing inicial e realizar probas que axuden a afinar a dirección visual antes de encargar as propostas definitivas», engade. «Nós eliximos as cubertas dun xeito colaborativo. Eu coñezo a historia e penso en que imaxe é tan potente dentro do libro que pode darlle ao lector unha pista sobre de que vai. Tamén se ten en conta o ton que utiliza e, en función diso, búscase que a ilustración capte as emocións», indica Franco. «Busco as imaxes cunha idea e conto co apoio da coordinadora editorial e ilustradora. Se algunha vez a min resístelleme atopalas, pido axuda aos meus compañeiros e entre todos chegamos a unha conclusión», puntualiza.
Enrique Redel, Impedimenta: «Ti xulgas pola beleza dunha película, dunha peza... O libro tamén é un artefacto belo»
«A portada é unha das tres patas que ten Impedimenta. A primeira é a selección de libros, que sexan perdurables a pesar de que sexan obras que se publican contemporáneamente. A segundo é facer un bo produto e o respecto polos oficios do libro, polos tradutores ou os impresores, tendo á xente ben remunerada. E a terceira é a estética», afirma Redel. No seu caso, é el mesmo o que ten todo baixo control. «O ano que vén Impedimenta cumpre 20 anos. Durante todo ese tempo, fun eu o que seleccionei persoalmente as portadas, ata o punto de que son o que dá a idea da cuberta, o que traballa co deseñador, o que se pasa a vida buscando imaxes chulas... Implícome moi persoalmente e nunca deixei de facelo», confesa. De feito, ata as redes sociais sérvenlle como fonte de inspiración. «Teño un banco con miles de imaxes. Paso o tempo mirando en Pinterest, arquivos de museos, libros de arte... Incluso teño imaxes que sei que van ser para un libro, pero non sei para cal. Entre todas elas, escollo a que creo que lle vai mellor a unha obra, facemos varias probas en pantalla e quedámonos coa que máis interesante parécenos. Despois pómonos en contacto co artista para comprar», explica.
Rodolfo e Priscila: «Gústanos que as cubertas entren pola vista pero que non maten a lectura»
Singularidade galega
Hai tecido editorial literario diverso en Galicia, con selos consolidados e outros que enfocan cada libro como unha peza singular, que merece un coidado, e iso é algo que se reflicte xa na súa portada. Entre estes está Rodolfo e Priscila, que sosteñen os escritores Berta Dávila e Carlos Meixide. Os libros que editan gustan a primeira vista. «Intentamos que a imaxe non condicione a lectura, pero tamén atraer coa portada, aproveitándoa para darlle a oportunidade a artistas galegas, como Lúa Gándara», sinala Meixide, que revela que en Rodolfo e Priscila a elección da portada é tamén unha aventura en equipo. Que cada libro teña personalidade é unha das súas máxima. «Gústanos que as cubertas entren pola vista pero que non maten a lectura. Ao revés, queremos que suxira cousas», subliña Meixide. O mozo autor Carlos Lixó (Carreira, Ribeira, 1991) está entre os descubrimentos máis recentes da editorial, e Rastros, que se presentou este xoves na librería coruñesa Berbiriana, é unha arte de portada, literalmente. O cadro elixido para a cuberta parte dun cadro de Frédéric Bazille, pintor preimpresionista que lles resultará familiar a quen lese Nas mans, o paraíso queima de Pol Guasch.
Cristina Franco, Sexto Piso: «O libreiro é a primeira persoa á que tes que convencer»
«Os lectores van ao que brilla...»
Desde Sexto Piso dan cunha clave: unha mala cuberta pode facerche perder vendas. «Pómonos na pel do lector para ver se esa imaxe provoca algo. A portada ten unha importancia incrible xunto co título, ambos che teñen que chamar. Nin sequera por ser bonita, pode ser interesante, por rara... O que tes que ter moi claro é que buscas que produza no futuro lector. Unha portada axúdate a vendelos e, se te equivocas, a non vendelos», explica Franco. «Ás veces preguntamos a libreiros que opcións lles gustan máis. Para min, a súa opinión é importante, porque ao final son os que os recomendan. É a primeira persoa á que tes que convencer. Eles saben moi ben cales funcionan e cales non, cales son aos que a xente lle vai a dar a volta porque lles gustou», engade.
![]() |
| Adriana, da librería Cronopios de Pontevedra, cunha selección de libros que resultan moi atractivos polo deseño das súas portadas. |
Redel móstrase tallante: «Son de deixarme levar moitísimo polo aspecto exterior dun libro e, de feito, hai ningúns que non me levo porque non me gusta a portada. Cando xa non se produce unha chamada pola cuberta, o libro nin o compro. Non creo nin que mereza a pena, porque o feito de que a portada sexa bonita e o libro estea ben elaborado, significa un respecto polo autor, polo libreiro e polo lector», confesa. «A min o que me gusta é que a imaxe salte e sexa potente. Que o libro non soamente sexa un contido, senón tamén un continente. Chan ser bastante sensible á cor, e barroco á hora de compor. Por exemplo, os motivos vexetais encántannos. Sempre hai unha serie de parámetros que quizais, respondendo un pouco ao meu gusto persoal, adoitan ser moi recoñecibles. É certo que tiramos case sempre de ilustracións e outras veces de fotografías, pero nunca metemos ningunha en branco e negro porque creemos que non destacan dentro do libro», conta Redel.
Silvia Sesé, Anagrama: «En moitos casos o autor suxire unha imaxe concreta; outras veces a proposta visual parte do editor»
É bastante común rematar un libro e pensar que a foto ou o debuxo da cuberta non ten nada que ver coa historia. «Hai unha tentación de colocar unha portada chula, efectista, bonita, pero que non ten nada que ver co interior. Nós intentamos fuxir diso e que haxa sempre unha correlación. Iso de cando en vez faise porque hai un vello dito que expón que os lectores van ao que brilla. Ti na mesa de novidades tes que ir a por aquilo que che chama a atención», indica Redel. E ten máis impacto do que parece. «No fondo, aínda que non sexa algo moi consciente nos lectores, iso quédalles. Porque é verdade que, se o libro che gustou, a cuberta dáche un pouco igual. Pero se o libro non che gustou, dásche conta de que caíches pola portada e sentes como que che enganaron. Isto hai que intentar evitalo custe o que custe. Ás veces pos unha cuberta que che pode parecer moi atractiva e que non teña que ver co libro, pero ao final vai en contra del. Podes gañar unhas vendas máis de impulso, pero a longo prazo desacredítate como editorial», afirma Franco.
![]() |
| Libros da colección «Pequenos praceres» |
Ademais, para as editoriais, é importante que o autor estea sempre involucrado. «Cando reunimos varias opcións que consideramos sólidas, mostrámosllas ao autor, que elixe entre elas. En Anagrama cada colección ten un deseño moi definido, de modo que o traballo consiste en desenvolver a cuberta dentro dese marco visual ou rompéndoo. É fundamental que o autor aprobe a cuberta, tanto no caso de autores internacionais como españois ou latinoamericanos. Na práctica é un proceso no que adoitan sentirse moi implicados, e costa imaxinalo sen a súa aprobación. A portada debe conseguir condensar a intuición que comparten o autor e a editorial acerca da atmosfera visual do libro», explica Sesé. «Non hai unha cuberta que o autor non decida, aínda que hai diferenza entre autores nacionais e de tradución. Os nacionais están completamente implicados, moitos teñen moi claro que tipo queren e ao final é unha negociación. Ata que non se atope unha onde tanto a editorial como o autor estean conformes, non para de buscar. Cos traducidos non se traballa de forma tan colaborativa, pero cando tes un bosquexo decidido de como será, sempre o envías para que cho aproben. Nunca é unha decisión unilateral», afirma Franco.
«En ocasións, por contrato vénche imposto. O autor ou a axencia diche que lle tes que pasar a imaxe. Ás veces é unha loita moi potente co autor porque non acaba de entender o porqué das que seleccionamos. Se cadra, un autor estranxeiro, o estilo de edición é moi diferente ao do seu país. Hai veces que lle propomos cousas moi raras que aquí funcionarían e el non o entende, pero nós explicámosllo. Ao final é o noso oficio e adoitamos acertar. Nunca publicamos ningún libro sen a súa autorización, porque nos parece lóxico. É o que o asina e gústanos que se implique no proceso e síntao seu», conclúe Enrique Redel.
[Imaxes: Sergio Sueiro - fonte: www.lavozdegalicia.es]












