segunda-feira, 10 de agosto de 2026

Francesc Serras: «Volem que comprendre la informació jurídica deixi de ser un privilegi»

TECOUS treballa per fer comprensible la informació jurídica en un ecosistema digital on la lletra petita continua generant barreres.

·         TECOUS vol oferir claredat legal per reduir barreres i desigualtats. 

Entitat redactora: Colectic 

En un entorn digital on la informació jurídica és omnipresent però sovint incomprensible, la lletra petita continua condicionant decisions quotidianes: contractes, compres, registres, subvencions o resolucions administratives. La complexitat, el llenguatge tècnic i la manca d’accessibilitat generen desconfiança i dificulten l’exercici efectiu dels drets. En aquest context, emergeixen iniciatives que busquen transformar aquesta experiència, fent que la comprensió de la informació legal sigui part essencial de la transparència i no un obstacle afegit.

Francesc Serras, cofundador de TECOUS, treballa per convertir documents jurídics extensos en interfícies clares, visuals i accessibles que permetin a qualsevol persona identificar allò essencial, entendre com l’afecta i prendre decisions informades. Des de la seva mirada, la claredat legal és una infraestructura necessària per reduir desigualtats informatives, reforçar la confiança i situar la informació jurídica al servei de les persones.

Com definiries TECOUS i quin problema intenta resoldre?

TECOUS és una iniciativa que transforma informació jurídica complexa en experiències digitals clares, visuals, accessibles i interactives. Vol resoldre el problema de rebre molta informació legal sense disposar de les eines per entendre-la, com passa amb termes i condicions, contractes, bases de subvencions o resolucions administratives. Tot i que la informació hi és, sovint es presenta en documents extensos, amb llenguatge tècnic o en blocs de text que generen frustració, desconfiança i distància entre ciutadania i institucions, afectant especialment persones amb menys coneixements jurídics o competències digitals.

TECOUS crea una capa de comprensió perquè les persones puguin identificar la informació important, entendre com els afecta i prendre decisions informades, sense eliminar ni modificar el contingut jurídic original.

Per què la lletra petita és també experiència d’usuari, i com ho heu integrat en el vostre model de disseny legal?

La lletra petita forma part de l’experiència d’usuari perquè apareix en moments de presa de decisions: registres, compres, cessió de dades personals, contractació de serveis o reclamacions. Una web pot ser fàcil d’utilitzar, però si la informació sobre drets i obligacions és incomprensible, l’experiència no és accessible. Sovint es dissenya perquè acceptar sigui fàcil, però no perquè entendre també ho sigui.

Per això, TECOUS integra la informació legal dins del recorregut de la persona i la presenta per capes: visió breu i visual, explicació en llenguatge clar i accés al text jurídic complet. Incorpora icones, navegació per temes, cercadors, audiodescripció i altres recursos d’accessibilitat perquè cada persona pugui entendre la informació essencial i aprofundir-hi quan ho necessiti.

Quins criteris utilitzeu per transformar un text legal complex en una interfície visual, clara i accessible sense alterar-ne el contingut jurídic?

El primer criteri és identificar drets, obligacions, terminis, imports, conseqüències i decisions importants per a la persona destinatària. L’estructura es reorganitza segons les seves necessitats, no necessàriament seguint l’ordre del document. S’utilitza llenguatge clar, frases curtes, exemples i elements visuals, evitant simplificacions que modifiquin el sentit jurídic, i cada resum es vincula al fragment original.

El document original es manté sempre disponible com a font jurídica. El resultat es valida des de perspectives jurídica, comunicativa, visual i d’accessibilitat, evitant que la presentació de la complexitat generi més barreres.

Quins impactes heu observat en plataformes, entitats o administracions que han implementat TECOUS?

El primer impacte és convertir informació que sovint actua com una barrera en una eina útil per prendre decisions. Els impactes observats són principalment qualitatius: les persones localitzen més ràpidament la informació rellevant, redueixen la càrrega de lectura i entenen millor quines decisions han de prendre o quins passos han de seguir.

Han desenvolupat projectes com el del sandbox d’aprenentatge regulatori Cruïll(IA), amb l’Autoritat Catalana de Protecció de Dades, per explicar quines dades es recullen i com s’utilitzen. També han fet una prova pilot amb la Generalitat de Catalunya per fer més comprensibles resolucions administratives i iniciaran treballs amb l’Ajuntament de Barcelona per fer més accessibles les bases de subvencions. Els resultats quantitatius s’estan avaluant, especialment en comprensió, confiança percebuda i reducció de consultes o incidències.

Com garantiu la traçabilitat i el compliment normatiu, especialment en relació amb el Reglament General de Protecció de Dades i altres regulacions?

La traçabilitat implica que cada resum, explicació o element visual es pugui relacionar amb el fragment original del document. Això permet comprovar que la informació no ha estat descontextualitzada, mantenir control de versions i saber quin contingut era vigent en cada moment.

En protecció de dades, treballen amb principis com la privacitat des del disseny, minimització de dades, transparència i responsabilitat proactiva. La informació s’ha de presentar de manera clara, per capes i en el moment rellevant. TECOUS no converteix en legal un document que no ho sigui: el contingut jurídic ha d’estar correctament elaborat i validat, i la seva funció és fer-lo més comprensible sense alterar-ne els efectes.

Quina és la visió a llarg termini del projecte?

La visió és que comprendre la informació jurídica deixi de ser un privilegi i es converteixi en un estàndard. La transparència no és només publicar un document, sinó garantir que les persones el puguin entendre, independentment dels seus coneixements jurídics o capacitats.

Imaginen una infraestructura de claredat legal integrada en normativa, tràmits administratius, contractes, resolucions i comunicacions, contribuint a convertir la comprensió en un nou estàndard de transparència a Europa. Fer la informació legal més clara és una manera de reduir desigualtats informatives, facilitar l’exercici efectiu dels drets i reforçar la confiança entre ciutadania i organitzacions. Volen que la informació legal sigui una eina que empoderi les persones, i no una barrera.

 

[Imatge: Pexels - font: www.xarxanet.org]

No future! E muito passado…

Há cinquenta anos, o punk britânico fez a sua primeira grande aparição. Dele surgiu uma cultura “faça você mesmo” que rejeitava os rótulos políticos tradicionais, mas expressava um forte descontentamento com o modelo social britânico do pós-guerra. 


Escrito por Brenda Fedi

A 1 de dezembro de 1976, os Sex Pistols apareceram no programa Today do canal britânico Thames Television, como substitutos de última hora. Durante a entrevista, o apresentador Bill Grundy provocou Johnny Rotten e Steve Jones, membros da banda, levando-os a dizer palavrões em direto. Na manhã seguinte, a imprensa já tinha proferido o seu veredicto: o punk era uma subcultura de “vândalos mal-falantes” com cabelo pintado e alfinetes de dama, e o pânico moral espalhou-se consequentemente. Os concertos foram cancelados em poucos dias e um movimento que, até então, se limitava a um pequeno círculo punk foi, quase da noite para o dia, elevado a fenómeno nacional.

Cinquenta anos depois, esta cena tornou-se alvo de um tipo de atenção muito diferente. Esta primavera, a história do punk britânico de Matthew Worley, No Future (originalmente publicada em 2017), foi relançada com um novo prefácio de Paul Morley. A escrita da história centra-se frequentemente em marcos comemorativos; este, por si só, é um centro de acesos debates, tanto entre historiadores como no seio das comunidades que vivenciaram os acontecimentos em causa. Muitas vezes, os projetos impulsionados por este ou aquele aniversário assemelham-se a uma busca desesperada pelo "acontecimento do momento", deixando pouco espaço para que as interpretações se consolidem ou para que o conhecimento se acumule. Ainda assim, no mundo precário do trabalho académico, estes momentos estão longe de ser neutros. Os aniversários são, muitas vezes, os únicos momentos em que o financiamento se torna disponível, possibilitando a investigação e dando-lhe visibilidade para um público mais vasto.

Para além das condições materiais da sua produção, a atenção académica em torno deste quinquagésimo aniversário aponta para uma mudança disciplinar significativa: o punk, enquanto fenómeno social, político e cultural, tornou-se agora parte integrante do cânone dos processos considerados dignos de investigação pelos historiadores contemporâneos, e já não do domínio exclusivo dos críticos musicais ou sociólogos. Embora as obras de Dick Hebdige e Stuart Hall permaneçam uma base indispensável para o estudo de qualquer subcultura, Worley leva a discussão para o âmbito da interpretação historiográfica, tratando o punk como uma lente fundamental através da qual se pode observar a fragmentação do consenso britânico do pós-guerra.

Uma das principais conquistas do estudo de Worley é a sua capacidade de levantar questões que a história política tem frequentemente negligenciado. Como devemosanalisar um fenómeno que resiste à periodização convencional e às categorias tradicionais? Considere-se, por exemplo, a ideia de “desengajamento político”, frequentementeutilizada para caracterizar a década de 1980: na interpretação de Worley, tal noção corre o risco de reduzir um vasto leque de experiências coletivas a uma única tendência para a passividade.

No entanto, persiste umaironia subjacente difícil de ignorar. O facto de o punk, cinquenta anos mais tarde, ser um foco da academia e da cultura dominante, contrasta de forma incómoda com um dos impulsos mais profundos do movimento: a insistência na sua própria autonomia narrativa e a suspeita em relação a qualquer instituição (seja académica, política ou comercial) que reivindique a autoridade para codificar e representar uma experiência coletiva segundo os seus próprios critérios.

O livro de Worley aborda este debate com considerável sensibilidade e autoconsciência. Reconstrói trajetórias históricas ao mesmo tempo que amplifica as vozes das culturas punk e pós-punk que, ao longo das décadas, desenvolveram as suas próprias formas de autorrepresentação e narrativa coletiva. O facto de esta história estar agora a ser narrada pelas mesmas instituições e canais que o punk originalmente rejeitou não diminui o valor da investigação que lhe é dedicada. Contudo, levanta algumas questões difíceis de ignorar: Quem tem o direito de contar a história do punk? E porque precisamos de estudá-la?

É ainda de salientar que – independentemente do que se possa presumir – o punk sempre prestou muita atenção aos aniversários. Em 1977, enquanto a Grã-Bretanha se preparava para celebrar o vigésimo quinto aniversário do reinado de Isabel II, os Sex Pistols lançaram “God Save the Queen”: uma apropriação herética do Jubileu de Prata que transformou uma celebração oficial num ato de protesto situacionista.

Sempre que se discute a primeira vaga do punk britânico (1976-84), uma questão assume invariavelmente o protagonismo, sendo recorrente com igual persistência entre ativistas, académicos e músicos: terá o punk sido um fenómeno político ou, pelo contrário, adotou uma perspetiva apolítica cuidadosamente cultivada? Como Worley argumenta de forma convincente, esta questão, em última análise, está mal formulada. Devemos, em vez disso, perguntar se a rejeição das formas e linguagens políticas tradicionais não será, em si mesma, uma forma de engajamento político, ainda que implícita ou inconsciente.

Nesta perspetiva, o livro de Worley transita entre duas linhas complementares de investigação. Por um lado, reconstrói a relação entre o punk e a política organizada (uma relação que nunca foi linear). Por outro lado, traça a emergência da prática do “faça você mesmo” (DIY) como uma resposta genuína ao modelo social, económico e político que moldou a Grã-Bretanha nas décadas de 1970 e 1980.

As experiências punk reconstruídas por Worley são diversas e geograficamente dispersas; politicamente, são irredutíveis a qualquer ideologia partilhada. No entanto, estão unidas por vários fios condutores comuns. O principal deles é aquele que dá título ao livro: “No future”. Mais do que um slogan niilista, a frase reflete a forma como uma geração nascida no pós-guerra sentia a falta de perspetivas. Contudo, na sua simplicidade, estas palavras também desestabilizam as grandes narrativas ideológicas do século XX (antecipando um fenómeno apontado por Mark Fisher no seu Realismo Capitalista). Isto aponta para uma incompatibilidade estrutural com as narrativas de progresso defendidas pela esquerda, sejam elas institucionais ou extraparlamentares.

Worley rejeita tanto as afirmações sobre o estatuto "apolítico" do punk quanto aquelas que implicamcoerência ideológica. Em vez disso, retrata um campo de tensões que refletia a complexidade do próprio momento histórico. Significativamente, as datas que identifica como marcando o seu início e o seu fim correspondem a duas das mais importantes e controversas campanhas políticas do movimento punk.

Numa das extremidades encontra-se o Rock Against Racism (RAR), fundado em 1976 em resposta às atitudes racistas que circulavam entre músicos de rockproeminentes, como, por exemplo, os comentários polémicos de David Bowie sobre o fascismo ou o apoio público de Eric Clapton ao político anti-imigração Enoch Powell. Worley reconstitui cuidadosamente a relação do RAR com o Socialist Workers Party, mantendo-se ao mesmo tempo atento às suspeitas do punk em relação a esta aliança: de facto, bandas anarcopunk como os Crass e Poison Girls criticaram a campanha pelo que consideravam ser uma tentativa da esquerda de cooptar o punk para fins políticos.

Na outra extremidade, encontra-se a ampla solidariedadedemonstrada por muitas bandas punk durante a greve dos mineiros liderada pelo Sindicato Nacional dos Mineiros em 1984, contra a decisão da primeira-ministra Margaret Thatcher de antecipardrasticamente o encerramento da indústria mineira britânica.

Worley demonstra igual perspicácia em relação ao lado mais negro da história. Não ignora as tentativas da National Front e de setores da extrema-direita de cooptar o movimento Oi!, explorando o descontentamento das comunidades da classe trabalhadora e fomentando o sexismo e a hostilidade racial.

Quanto ao desenvolvimento de novas formas políticas, aquilo que Worley descreve como o "ethos DIY" é talvez a contribuição mais duradoura do punk para a cultura política do final do século XX e o fio condutor que une todo o livro. O DIY sobreviveu ao declínio da primeira vaga do punk em meados da década de 1980, influenciou todos os seus vários subgéneros (do anarcopunk e do Oi! ao pós-punk) e proporcionou ao movimento a sua continuidade mais profunda. Worley reconstitui e analisa uma prática que deu origem a infraestruturas culturais alternativas: editoras discográficas independentes, redes para a produção e circulação de fanzines e catálogos queoperavam fora da lógica convencional do mercado e eram impulsionadas por uma sensibilidade profundamente anticapitalista. O DIY foi uma tentativa de criar espaços autónomos de organização e comunicação para além das instituições comerciais e das estruturas políticas tradicionais.

Como já referi, o punk forçou também uma reflexão crucial sobre a apropriação da cultura underground pelo mainstream. O próprio ethos DIY surgiu em parte comoresposta a este processo, procurando preservar formas deautonomia cultural face à crescente incorporação da estética subcultural nos circuitos do mercado.

Contudo, embora a autoprodução tenha diluído a distinção entre músico, produtor, distribuidor e público, também abriu uma questão que Worley identifica perspicazmente, mas que, em última análise, deixa sem solução. Trata-se da questão do papel dos músicos punk enquanto trabalhadores, com todas as tensões que isso acarreta entre a autonomia criativa e a sobrevivência económica. É uma questão que ressoa fortemente hoje, na era das plataformas de streaming, onde a linguagem do DIY foi grandemente apropriada e monetizada pelo capitalismo das plataformas, que agora lucra com formas de autoprodução antes imaginadas como alternativas ao mercado.

O livro começa por definir claramente o seu âmbito metodológico: o punk deve ser entendido não como um estilo ou género musical, mas como um processo cultural de reflexão crítica que rasga categorias políticas convencionais (inserindo, assim, este livro na tradição de etnomusicólogos como Christopher Small). A decisão de organizar os capítulos tematicamente, em vez de cronologicamente – comtítulos como “Punk e Política”, “Anatomia Não é Destino”, “Punk como Distopia” – reflete a convicção de que uma experiência complexa e coletiva como o punk não pode seradequadamente captada num único movimentonarrativo.

Uma contribuição particularmente original de No Future é o seu foco no género e na sexualidade como terrenos políticos centrais. O punk abriu irreversivelmente um novo espaço para subjetividades que a cultura dominante tinha excluído durante muito tempo, confrontando as estruturas patriarcais da indústria musical e impulsionandoas críticas de classe e de género para um diálogo incómodo. Worley aborda estas tensões sem projetar uma falsa coerência sobre o passado. Destaca como os punks lutaram para conciliar estas críticas na sua prática quotidiana, levantando questões urgentes sobre o corpo e a identidade que a esquerda contemporânea ainda não resolveu completamente.

Neste sentido, Worley investiga a política do corpo em paralelo e entrelaçada com a política dos piquetes de greve, destacando como o punk uniu a libertação pessoal ao protesto social. Esta perspetiva foi aprofundada por Vivien Goldman em Revenge of the She-Punks (2019), obra que reinterpreta o punk – incluindo os seus desenvolvimentos pós-primeira vaga – na perspetiva do género.

Para reconstruir a história do punk, Worley privilegia as fontes impressas e áudio em detrimento das memórias retrospetivas. Reconhece o valor documental da história oral, mas também identifica as suas limitações estruturais: o relativismo e o subjetivismo do testemunho pessoal, que produzem frequentemente narrativas individualizadas, e a névoa de nostalgia que muitas vezes envolve os anos de 1976-77. Para o autor, este processo gerou memórias cada vez mais ahistóricas do punk, desligadas dos contextos sociopolíticos que lhe deram significado.

Embora esta escolha garanta um foco rigoroso no clima e na linguagem da época, continua a ser controversa. Testemunhos orais, recolhidos e tratados com o mesmo rigor filológico aplicado a qualquer outra fonte – e com plena consciência tanto dos seus pontos fortes como das suas limitações – poderiam ter acrescentado uma dimensão que os fanzines, por si só, não conseguem proporcionar. Teria sido possível escrever uma história oral do punk que fosse para além das autonarrativas apologéticas e se situasse dentro da rica tradição britânica da história vista de baixo.

Além disso, a dependência de materiais autoproduzidos levanta uma questão urgente: quem preserva as fontes da história do punk? Os fanzines, os flyers e outros materiais efémeros permanecem frequentemente fora dos circuitos arquivísticos institucionais (e alguns argumentariam que isto é positivo). A luta pela sua preservação é, em si mesma, um ato político, que realça a tensão não resolvida entre a autonomia da subcultura e a institucionalização da sua memória.

Em última análise, Worley consegue usar a história do punk para oferecer uma perspetiva perspicaz sobre este período de mudanças históricas. Num presente que muitas vezes parece ter esgotado as prospetivas, investigar a história do punk desafia-nos a questionar como a política pode ser reinventada e que infraestruturas, redes e relações alternativas ainda podemos construir hoje.


Brenda Fedi é historiadora e investigadora especializada na história da música, nos movimentos sociais e no trabalho criativo durante a segunda metade do século XX 

 

 

[Fonte: www.esquerda.net]

Carta abierta de organizaciones judías mundiales en apoyo del Boicot, la Desinversión y las Sanciones

Un llamamiento a las organizaciones judías de todo el mundo para que respalden públicamente el movimiento BDS y apoyen la presión no violenta coordinada para acabar con la impunidad israelí.

Miembros de Zidovsky Hlas Solidarity (Voz Judía de la Solidaridad) en una protesta en Praga 

MONDOWEISS

Nosotros, las organizaciones, colectivos y miembros de la comunidad judía de todo el mundo suscritas, escribimos hoy movidos por una profunda urgencia moral.

El Estado israelí está acelerando la limpieza étnica de los palestinos mediante el desplazamiento masivo, la violencia de los colonos y la destrucción de las comunidades palestinas. En Gaza, Israel está perpetrando un genocidio que ha causado la muerte de decenas de miles de personas, devastado la infraestructura civil, desplazado a la gran mayoría de la población y
sometido a los palestinos al hambre y al castigo colectivo.

Estos crímenes exigen una acción concreta por nuestra parte, ya que en nombre de quién se están cometiendo.

En Estados Unidos, Jewish Voice for Peace ha expresado su apoyo de principios al movimiento de Boicot, Desinversión y Sanciones (BDS), demostrando que los principios éticos judíos pueden y deben movilizarse en oposición a la opresión.

La magnitud de la devastación ha llegado a un punto en el que el silencio ya no es justificable.

Por consiguiente, hacemos un llamamiento a las organizaciones judías de todo el mundo para que apoyen públicamente el movimiento BDS y la presión no violenta coordinada para poner fin a la impunidad israelí. Asimismo, instamos a los gobiernos y a las instituciones internacionales a que respondan a las crecientes demandas de la sociedad civil, las organizaciones de derechos humanos y la ciudadanía para que se adopten medidas concretas de rendición de cuentas, incluida la suspensión del Acuerdo de Asociación UE-Israel.

Afirmamos nuestro apoyo a:

  • El boicot, la desinversión y las sanciones como herramientas legítimas y no violentas para promover la libertad, la igualdad y los derechos humanos del pueblo palestino;
  • Presión económica, cultural, académica e institucional sobre Israel hasta que ponga fin a sus violaciones de los derechos palestinos y cumpla con el derecho internacional;
  • El derecho de las personas, organizaciones e instituciones a abogar por el BDS y participar en él sin censura, represalias ni sanciones legales;
  • Fomentar un amplio apoyo judío al movimiento BDS a nivel mundial como expresión de solidaridad con los palestinos y de oposición a la opresión israelí.

Este no es momento para mantener viejas divisiones y fronteras políticas mientras una sociedad entera se desmorona. Puede que no estemos de acuerdo en todos los marcos políticos, pero creemos que ha llegado el momento de respaldar con nuestra fuerza moral colectiva acciones significativas, apoyar públicamente el BDS y exigir rendición de cuentas.

Organizaciones de apoyo

Redes paraguas

  • Judíos Europeos por Palestina (EJP)
  • Judíos Globales por Palestina (GJP)

Organizaciones

  • Una voz judía diferente (Een Ander Joods Geluid) (Países Bajos)
  • AJAB – Alianza Judía Antisionista (Bélgica)
  • Erev Rav (Países Bajos)
  • Llamada Judía por la Paz (JCP) (Luxemburgo)
  • Red Judía por Palestina (Reino Unido)
  • Pacificadores judíos (Reino Unido)
  • Voz Judía de Solidaridad (Židovský hlas solidaridad) (República Checa)
  • Judíos por la Justicia para los Palestinos (JfJfP) (Reino Unido)
  • Jøder para Retfærdig Fred (af 5784) / Judíos por la paz justa (5784) (Dinamarca)
  • Jødiske lema para rettferdig fred (Voces judías por la paz justa) (Noruega)
  • Judeobolschewiener*innen (Austria)
  • Jüdische Stimme (Alemania)
  • Junts Associació Catalana de Jueus i Palestins (Cataluña/España)
  • Colectivo Judío Ruidoso (Melbourne, Australia)
  • Shoresh UE
  • El Bund de Vilna (Lituania)

 

[reproducido en www.gerardodelval.com]

domingo, 9 de agosto de 2026

A memoria patrimonial das estradas: máis de medio centenar de gasolineiras abandonadas en Galicia

 

Escrito por David M. Sobrino Platas 

A paisaxe viaria galega garda siluetas de formigón, cubertas de chapa e illas de surtidores que quedaron sen voz. Na comarca de Bergantiños e contorna, nomes como Buño, Cances, A Lagoa (Vimianzo) ou Anxeriz son os de localidades que forman parte dese catálogo de estacións clausuradas que aínda permanecen ao pé da estrada, algunhas empapeladas de grafitis e outras empregadas como aparcadoiros improvisados.

Segundo recollen algúns medios, a dinámica cambiou coas novas conexións, e isto tamén nos fala da historia das nosas estradas: instalacións moi utilizadas no pasado acusaron a apertura de vías alternativas e a reordenación do tráfico, mentres outras aínda resisten por fidelidade da clientela ou por atoparse en nodos con múltiples accesos.

Non todo é declive. En Bértoa houbo reactivación tras anos de abandono, e a gasolineira da rúa Poñente amosa movemento para unha posible reapertura, mais o balance xeral en Galicia deixa unha cifra elocuente: 59 peches documentados (A Coruña 24, Pontevedra 22, Lugo 9 e Ourense 4), segundo o rexistro gráfico e descritivo recompilado por Julio César López Vázquez (Bazarra), presidente da Asociación de Estacións de Servizo da Coruña e vicepresidente da Federación Galega de Estacións de Servizo (FEGAES), xunto a compañeiros do sector.

O propio Julio Bazarra, que tamén é directivo en entidades estatais do sector, sintetiza tres grandes eixos que explican parte do fenómeno.

Por un lado, pon de manifesto os cambios normativos e de mercado: a partir de 1980 simplificouse a apertura de estacións e reducíronse distancias mínimas e en 1992 rematou o monopolio de Campsa, abrindo un mercado moito máis competitivo. A marxe real por litro é estreita —gravada por impostos e custos fixos (persoal, mantemento, subministración eléctrica e de auga, seguridade e control ambiental)—, de modo que as estacións sen estudo de demanda (IMD) suficiente non cadran números. Exemplos como O Empalme (Tordoia) ou E.S. A Castriz (Santa Comba) ilustran ese límite.

Por outro lado, fálanos tamén de xestión e modelo de servizo: houbo empresariado que non profesionalizou cadros nin diversificou (tenda, lavandería, lavado, servizos loxísticos), mentres a competencia apostaba por perfís autoservizo/low-cost e por retail ampliado. Algunhas estacións do centro de Carballo pecharon longas tempadas; unha desapareceu e dúas sobreviviron alugadas a novos xestores que mudaron o modelo. A frase feita no gremio —”eu gasolinero, non tendeiro“— resume esa resistencia ao cambio que, segundo Bazarra, pasou factura.

Finalmente, menciona as dimensión e localizacións destas gasolineiras: unidades de subministración mínimas (un só surtidor) quedaron obsoletas onde a clientela esixiu aseos, aire e auga. No extremo contrario, as macroestacións sobredimensionadas en contornos rurais non cubriron custos. Cita As Travesas (Carral) ou a E.S. A Lagoa (Vimianzo) como exemplos de instalacións excesivas para a demanda.

A isto engádense contratos de subministración en exclusiva moi longos (máis de 25 anos) asinados ao fío da fin do monopolio, que hoxe impiden renegociacións adaptadas á conxuntura. Entre os casos afectados, Buño e unha estación de Ordes na N-550 figuran como paradigmáticos.

O impacto das novas vías e a perda de grandes clientes

A apertura de autovías e corredores muda fluxos e hábitos de parada. O que foi negocio próspero pode caer en poucos anos se a nova traza desvia o tráfico e invisibiliza a área de servizo. Montesalgueiro (Aranga, na N-VI) aparece nos relatos sectoriais como símbolo desa viraxe. Ao tempo, frotas de transporte, empresas de reparto e explotacións agropecuarias —antes clientes cativos—instalan depósitos propios e compran directamente aos operadores, reducindo ventas a pé de pista. A E.S. A Raña non soportou a perda dese consumo intensivo.

Determinadas decisións agravaron situacións límite. A obrigatoriedade de mantemento de servizo 24/7 en marzo de 2020 —con mobilidade restrinxida— acabou co peche da E.S. de Celas de Peiro (Culleredo). E o desconto de 20 céntimos por litro pola guerra de Ucraína, que as gasolineiras tiveron que adiantar ata recibir o reembolso, provocou baixas como Páramos (Santa Comba) e Guitiriz. “Estaban tan descapitalizadas que non eran capaces de adiantar os 20 céntimos“, explica Bazarra, quen alerta doutra fronte: a adaptación a sistemas de control e facturación máis esixentes pode tensionar pequenos negocios con escasa conectividade.

Mentres o mercado cambia, hai quen documenta o pasado recente. Xosé Luis Martínez, afeccionado das estradas e autor do blogue Carreteras en Galicia, elaborou un mapa colaborativo con tres categorías: ‘Gasolineiras abandonadas’, ‘Surtidores’ e ‘Gasolineiras desaparecidas’. “Quixen ir máis alá”, explica: “Fixen o mapa para dar a coñecer este patrimonio que había nas estradas“. O traballo incorpora peches recentes xunto a vestixios moi antigos —como unha estación desaparecida na Coruña, na zona de Catro Camiños, hoxe substituída por edificios— e axuda a ler épocas: a explosión de aperturas, a mudanza de traxectos coas autovías e a deriva cara ás áreas de servizo.

No curto e medio prazo, o sector recolócase entre estacións autoservizo sen persoal e áreas multienerxéticas. “Prevense moitísimos peches“, admite Bazarra, que debuxa un escenario no que as estacións integren ata 13 produtos: cargas eléctricas (rápidas e lentas), varios gases, hidróxeno —”primero para pesados“— e combustibles con emisións netas cero. Sobre a cota do coche eléctrico, opina que non superará arredor do 20% porque moitas recargas terán lugar na casa. En paralelo, alerta do risco de baleirar o mapa de servizos no rural: “Meter usuarios vulnerables —motos ou microcoches— en cabeceiras de comarca con tráficos densos non é o máis axeitado“. Neste senso, as asociacións promoven que as estacións que quedan sexan puntos de servizo comunitario (tenda, operacións bancarias básicas, desfibriladores…), co obxectivo de manter actividade e utilidade social.

Un mapa para non esquecer a historia ás beiras das estradas:

 

Unha historia con final aberto  

A foto fixa de hoxe amosa surtidores abandonados, naves baleiras e marquesiñas oxidadas en moitas estradas secundarias. Porén, tamén hai reaperturas puntuais e novos formatos que compiten en prezo e servizos. Entre cifras como 59 peches en Galicia e 33 estacións activas na comarca de referencia, a reconversión seguirá marcando quen queda e como queda. Se algunhas instalacións non puideron cos custos nin co tamaño, outras estarán chamadas a compactar servizos, innovar no mix enerxético e anclarse ao territorio. O mapa cidadán e os rexistros do sector deixan constancia do que xa foi. O que suceda a partir de agora dependerá da capacidade de adaptación e da atención ao rural, onde unha gasolineira pode ser moito máis ca un punto de reportaxe.

 

[Fonte: www.historiadegalicia.gal]


Des images difficilement soutenables à Gaza : « Cette génération développe de l'agressivité envers Israël »

Les habitants de l'enclave restent visés par des frappes israéliennes. Ils désespèrent d'une action de la communauté internationale en leur faveur. 


Écrit par Fanny Léonor Crouzet

Malgré un cessez-le-feu de principe signé dix mois plus tôt et l’annonce par Donald Trump, vendredi 31 juillet, d’un plan de retrait israélien, Gaza a souffert ce week-end de frappes particulièrement meurtrières. Les habitants de l’enclave, visés en même temps qu’ils enterrent les leurs, appellent la communauté internationale à agir pour une fin des attaques israéliennes. 

Depuis les balcons des immeubles de Gaza Ville, mardi 4 août, les femmes de l’enclave lancent, par poignées, des pétales de roses et de jasmin. En contrebas, le long des rues éventrées par près de trois années de guerre, une imposante procession porte les corps de 112 hommes, femmes et enfants prêts à être mis en terre. Les ossements et vêtements ont été placés dans des cercueils et enveloppés dans des drapeaux palestiniens. 


 

Près de trois ans après leur mort – en novembre 2023 – dans des bombardements israéliens sur un immeuble résidentiel, ils n’ont été exhumés que le mois dernier par la protection civile de Gaza. Faute de main-d’œuvre et d’équipements suffisants, environ 8 000 dépouilles resteraient prisonnières des décombres, selon la Défense civile. À la chaîne américaine CNN, son porte-parole, Mahmoud Basal, interroge : « Où les corps ont-ils disparus? Ont-ils été dévorés par des chiens errants? Où sont-ils allés? »


Un cessez-le-feu mal nommé

 

Dans l’enclave, les habitants ne connaissent, malgré les cérémonies funéraires, que peu de répit. Trois jours après l’annonce par Donald Trump, le 31 juillet, d’un plan qui prévoit le retrait des troupes israéliennes de Gaza en échange du désarmement du Hamas, au moins 18 Palestiniens, dont des enfants, ont été tués le dimanche 2 août.


« Demandez à n’importe quel Gazaoui, il vous dira qu’il a senti ce bombardement tant les frappes étaient nombreuses », témoigne Eyad Al-Amawi, directeur de la Commission d’aide à Gaza et coordinateur de plusieurs ONG locales, depuis le sud de la bande de terre. Ce père de famille réside non loin du camp de réfugiés de Nuseirat, où de précédents bombardements israéliens ont fait huit morts et plus d’une vingtaine de blessés le 17 juillet dernier.

 

Ce jour-là se tenaient des funérailles d’un Palestinien tué le matin même dans une autre frappe israélienne. « Nous étions dans la rue avec ma famille et avons vu les corps par terre, puis une rivière de sang, se souvient Eyad. C’était un vendredi, que nous avons baptisé le Vendredi noir. » Sur les réseaux sociaux, de nombreuses images, difficilement soutenables, confirment cette description.


Depuis l’entrée en vigueur d’un cessez-le-feu bien mal nommé en octobre 2025, au moins 1252 Palestiniens ont été tués à Gaza, selon le ministère de la Santé de l’enclave. Face à cette brutalité qui « brise le cœur des Gazaouis depuis trois ans », Eyad Al-Amawi désespère de voir la communauté internationale agir pour une fin effective des bombardements. Selon le travailleur humanitaire, près de 600 000 enfants de Gaza sont actuellement privés d’éducation. « Cette génération développe de l’agressivité envers Israël, craint-il. L’occupation tue leurs frères, leurs pères… Quelle image pensez-vous que ces jeunes auront d’Israël, une fois adultes? »

 

« Nous étions terrifiés »


Sur Whatsapp, Fida, 35 ans, nous partage une série de photos d’apparence paisible. On y voit deux de ses fils, Amr et Moein, barboter joyeusement sur une plage du centre de l’enclave. « Il y a des bombardements et des explosions tous les jours, mais la semaine passée a été particulièrement intense… Nous étions terrifiés », confie-t-elle depuis la pièce unique où elle cuisine, mange, joue et dort avec ses cinq enfants et son mari.

 

De l’appartement qu’elle habitait avant le début de la guerre, il ne reste que des ruines. En 2025, la famille a fui Gaza Ville pour se réfugier dans une tente à Al-Zawaida, au centre de l’enclave. Ils y ont passé un froid hiver rythmé par les maladies des uns et des autres : « Mes enfants ont tous attrapé la galle, c’était épuisant. » La pièce spartiate offerte au lendemain du cessez-le-feu par un proche de la famille, près du port de Gaza Ville, fait en comparaison figure de « palais », malgré les difficultés à se nourrir. Elle a eu beau chercher ; les emplois se font de plus en plus rares.


Taux de chômage de 68 %

 

Le taux de chômage de l’enclave a atteint 68 % pendant la guerre, contre 45 % avant son début, selon un rapport du Bureau palestinien des statistiques publié en avril. Mahmoud a le sentiment d’avoir tout perdu. « En trois ans, j’ai laissé une partie de mon cœur avec le bombardement de l’immeuble qui abritait mon entreprise, la mort de ma grand-mère, de mon oncle et de mon neveu dans une frappe devant chez moi… Et voici trois mois que je n’ai reçu aucun salaire, parce que je travaille dans une institution du gouvernement », explique ce médecin trentenaire, installé dans un appartement de Gaza Ville avec 13 membres de sa famille.


Il continue à exercer bénévolement auprès des personnels médicaux des ONG internationales, dans l’espoir de pouvoir intégrer l’une d’entre elles et subvenir aux besoins de ses proches. Seule sa sœur, pharmacienne à son compte, a conservé son emploi. Pas de quoi, cependant, acheter plus que du pain ; les prix des légumes, fruits et viandes connaissent encore une inflation à laquelle les 2,3 millions d’habitants de l’enclave, passés sous le seuil de pauvreté en 2025, selon les Nations Unies, peinent à faire face.

 


En Cisjordanie, violence conjointe des colons et de l’armée israélienne

 

À environ 80 kilomètres de Gaza, les Palestiniens de Cisjordanie occupée essuient également une vague de violence conjointe des colons et de l’armée israélienne. Le 24 juillet, un affrontement déclenché par la venue de colons sur des terres palestiniennes à Tell, village proche de Naplouse, provoque la mort de quatre Palestiniens et deux Israéliens. Quelques heures seulement après les faits, et en réaction à la mort de deux de ses administrés, Benjamin Netayanhou ordonne à l’armée d’effectuer plusieurs raids dans des localités palestiniennes, et annonce l' « accélération de la construction » de plusieurs avants-postes de colonisation. Dans les jours suivants, les marches de colons en Cisjordanie se succèdent, les portes de fer et checkpoints tenus par l’armée israélienne se multiplient, et plusieurs mosquées sont incendiées ou taguées du mot « revanche » (en hébreu). Le 27 juillet, une Palestinienne transportée dans une ambulance perd son foetus lors d’un blocage à un barrage routier israélien. Selon l’ONG Human Rights Watch, des soldats ont alors « contraint l’équipe de l’ambulance à éteindre son matériel médical pendant au moins 20 minutes ».


Dans un rapport rendu public le 5 août, mais quelque peu passé sous les radars, l’armée affirme cependant qu’il n’est « pas possible de déterminer de manière concluante la cause de la blessure mortelle du capitaine (réserve) Benayahu Mellet », décédé à Tell lors des violences du 24 juillet, et évoque de possibles « tirs accidentels » de ses propres forces. Les Nations Unies, déplorant la mort de huit Palestiniens de Cisjordanie en une semaine, ont quant à elles fait part de leur inquiétude face aux « appels ouverts des dirigeants israéliens à la vengeance et à la punition collective » contre les Palestiniens, et des « menaces de transformer la Cisjordanie en un autre Gaza » proférées par plusieurs personnalités politiques israéliennes.

 

[Image: AFP - source : www.lalibre.be]

Adan Kovacsics: «La traducció té el paper d’obrir mons inaccessibles»

Conversem amb Adan Kovacsics, escriptor i traductor del darrer premi Nobel de Literatura, László Krasznahorkai, per explorar el sentit de la seva professió. 

Adan Kovacsics 

Escrit per Arnau Martín

Cursa un màster en cinema contemporani a la Universitat Pompeu Fabra, és crític de cinema i estudiant en pràctiques a la UPC.

Adan Kovacsics, que ha publicat la novel·la Invitación a la Casona (Ediciones del Subsuelo, 2026), s’asseu a la cafeteria de l’hotel Pulitzer disposat a entaular conversa. Seiem amb ell enmig d’un ambient amable, serè i procliu a meditacions detingudes. Kovacsics, amb una extensa trajectòria al darrere com a filòleg, escriptor i traductor, s’explica amb el temperament i la lucidesa dels homes de lletres del passat, però emfatitza en les constants vitals del present.

Has traduït al castellà a escriptors com Imre Kertész, Karl Kraus, Arthur Schnitzler o László Krasznahorkai, el primer i el darrer guardonat amb el Nobel de Literatura. En Acaece, sin embargo, lo verdadero (Acantilado, 2025) escrius que traduir és “una excavació a la cerca de diamants”. Exercir aquest ofici implica entrellaçar visions diferents del món?

Sens dubte. Cada autor és un món, i a cada autor el separa una considerable distància respecte a un altre, més enllà  que comparteixin època, com Kraus i Schnitzler. El primer em va influir molt quan jo vivia a Viena i, de fet, Kraus, com també explica Elias Canetti, rebutjava Schnitzler i el considerava un escriptor a qui no s’havia de llegir. Després, però, vaig traduir Schnitzler i, per fer-ho, vaig haver d’entrar a fons en el seu imaginari. Vaig agrair que fos completament diferent, i va ser alliberador separar-me de Kraus, perquè se’m va obrir una finestra cap a un paisatge nou. 

Acantilado ha publicat la novel·la Herscht 07769, de Krasznahorkai, original del 2021. De nou t’has enfrontat al desafiament de traduir els seus densos paràgrafs sense respir, els quals capturen realitats que semblen suspeses en el temps. Hi ha en ell un alè extemporani?

Sí, busca amb afany transcendir allò local. Les seves novel·les succeeixen en localitats reconeixibles: per exemple, la ciutat de Melancolía de la resistencia (1989) recorda, amb algun matís, a la de El barón Wenckheim vuelve a casa (2016), i Herscht 07769 transcorre específicament a Turíngia. Emperò, aquests espais podrien ser alhora qualsevol indret, com reconeixen els lectors. Recordo que, ja a principis dels anys noranta, els lectors de Tango Satánico (1985) de Sèrbia, de Polònia, d’Ucraïna o de qualsevol país de l’est europeu reconeixien com a propis els ambients retratats. A tothom ens pot passar en algun nivell, però en el cas concret de Herscht 07769 i, veient el món convuls que tenim, aquest reconeixement s’ampliarà. 

L’obra de Krasznahorkai transmet un esperit de derrota, i a cada història es palpa la impossibilitat d’un recomençament, o també l’espera d’un miracle que mai ocorre. Escrivim per alliberar-nos de fantasmes interiors?   

Sí, la literatura sempre els fa aflorar. L’autor convida a pensar que l’esperança és un error, però també hi ha llum en la seva obra. La bellesa està present en la seva escriptura, i també certa força ritual. Pot no haver-hi sortida, però sí que potser n’hi ha en la cura absoluta que demostra en la seva extensa frase. Herscht 07769 és un desplegament total d’això, i s’evidencia en una frase monumental de quatre-centes pàgines. Hi ha bellesa i això és llum.

Apropar-nos a la prosa d’un escriptor d’aquestes característiques exigeix un coneixement detallat de la seva manera de fer, en virtut de la qual cada capítol esdevé un estrany teixit d’impressions compartides. Com et sents amb aquest multiperspectivisme?

Dins d’aquest teixit que esmentes, en molts passatges s’obre una nova perspectiva només amb un gir lleu de la frase; hi ha un gran esforç d’expressió i de subtilesa per part de l’escriptor. Sense anar més lluny, la presència del cap, del senyor Köhler o del mateix protagonista en Herscht 07769 nodreixen des de dins el món de Krasznahorkai, que no jutja les seves criatures. 

Amb el director Béla Tarr, Krasznahorkai formava un tàndem creatiu de renom en l’art europeu de les darreres dècades. Com valores la seva col·laboració?  

Krasznahorkai es va implicar molt en el trasllat de les seves novel·les al cinema, escrivia els guions i estava present en els rodatges. Quan el 2007 Tarr va estrenar L’home de Londres, Krasznahorkai se’n va separar, i en El cavall de Torí ja no hi va ser. Em va dir un dia que aquesta va ser la millor pel·lícula de Tarr perquè ell va estar absent (riu). Més enllà de l’anècdota, en l’obra de Krasznahorkai sempre es percep el pas cap a les altres arts, com el cinema o la música o les arts plàstiques. Hi ha un sortir-se de la literatura, com pot apreciar-se a la col·laboració Animalinside (2010)empresa amb Max Neumann, o a llibres com Y Seiobo descendió a la Tierra (2008), en què incorpora, a més de dissertacions artístiques, un panegíric sobre música barroca, un àmbit que coneix molt bé. La prosa de Krasznahorkai és molt musical, de fet.

Des del teu punt de vista, l’estil d’un escriptor es percep en el còmput global de les seves contribucions o més aviat es detecta en el detall?  

Si parlem de Krasznahorkai, en el conjunt de la seva obra hi ha un estil i una voluntat marcada d’estil, com Imre Kertész, que lluitava molt per obtenir la frase adequada. Crec que Krasznahorkai ha assolit una transparència neta, com els escriptors més reconeguts. Des de Tango Satánico fins a Herscht 07769 hi ha una evolució molt coherent i encaminada cap a la nuesa. Per aquest motiu, l’he comparat amb Jorge Luis Borges o amb Thomas Bernhard i, tot i que Herscht 07769 pugui semblar embrollada, vista en perspectiva, està molt més destil·lada que les seves primeres obres. 

En el teu darrer llibre, Invitación a la Casona, descrius la cerca del bé del protagonista, en Bodo, com un itinerari que no es redueix a converses intel·lectuals. En una de les seves interaccions al·ludeixes a les raons del cor, remetent-nos a Pascal. La via sensible concedeix accés al bé?

Si és que hi ha una via, crec que aquesta només passa per allà, és a dir, per la compassió, la pietat i la consciència del patiment aliè. No sabem si l’innocent protagonista del llibre, un jove que arriba a una casa per auxiliar un altre home amb anhel de bondat, complirà els seus objectius, però el camí que esmentes és el camí, i ens hauria d’interpel·lar en qualsevol circumstància.

Pel que fa a la nostra actual concepció d’Europa, un terme que des d’Oswald Spengler orbita en totes les discussions és el de decadència. És just?

Si es comença a furgar en la història, sempre es poden trobar aquells moments en què tot va començar a fallar i, en funció de l’autor, se cerca més a prop o més lluny. Béla Hamvas, a qui també he traduït, es remunta fins als segles V i VI a. de C., però per molta decadència que hi trobem en totes les èpoques, sigui o no la nostra, el món segueix i transcorre.    

La nostra realitat s’ha tornat massa complexa per descriure-la només amb paraules, i potser és per aquest motiu que vivim en una època de simulacres. Com ens poden ajudar Karl Kraus o Ludwig Wittgenstein, als quals has estudiat amb deteniment, per recuperar un llenguatge verbal amb capacitat de discerniment?   

Wittgenstein era un gran lector de Kraus. Residia a Noruega i sempre  demanava exemplars de la seva revista, ‘Die Fackel’ (la Torxa). El que uneix a ambdós, un sent filòsof analític i l’altre un escriptor molt implicat en l’actualitat, és l’impuls d’adquirir una puresa en el llenguatge i la voluntat que s’escrigui menys i es parli menys, perquè hi ha massa paraules impensades i informació. Anaven per un camí relacionat amb la reducció, i curiosament ens apropem més a la natura o a l’univers a través d’aquest treball de nuesa o d’essencialitat en la comunicació. 

En un món cada cop més corcat per la indiferència i regit per l’automatització dels processos comunicatius, la traducció ha de retrobar un lloc de rellevància? 

Per si sola no ho sé, depèn de quin camí segueixin la literatura i l’escriptura. La traducció té un paper transmissor i de difusió, és a dir, d’obrir mons que per a molta gent són inaccessibles, i així eixamplar mirades. Personalment, m’estimula que el món centreeuropeu i l’hispanoparlant trobin punts de confluència, però soc prudent a l’hora de romantitzar la professió, perquè hi ha conseqüències positives, però també se’n poden desencadenar de negatives. 

 

 

 

[ Foto de Markus J. Feger - font: www.nuvol.com]