Mostrar mensagens com a etiqueta Ventes. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Ventes. Mostrar todas as mensagens

terça-feira, 29 de setembro de 2026

Adam Hanieh: «Gaza és un laboratori»

Entrevista al director de l’Institut del Llevant de SOAS, expert en la geopolítica de la regió i en l'estructura econòmica del petroli 

Publicat per Ot Bou Costa 

Adam Hanieh, professor de la SOAS de la Universitat de Londres, d’ençà de fa molt de temps estudia la manera com el petroli ha definit el capitalisme contemporani i el paper que hi ha tingut el Llevant. Fa poc que ha publicat Crude Capitalism: Oil, Corporate Power, and the Making of the World Market (Verso, 2025) i Resistir l’extermini: Capital, imperialisme i raça a Palestina (Maniefst, 2026). Bo i aprofitant la seva visita a Barcelona per a parlar a la convenció READ, VilaWeb hi ha conversat perquè expliqui a fons com veu la situació econòmica i geopolítica. 

—El petroli no és solament una mercaderia: és una peça central de l’arquitectura del nostre sistema econòmic. 
—Sí, ho explico al llibre Crude Capitalism. El petroli no té un poder inherent, màgic. L’hem de situar dins les relacions socials del capitalisme. Ens hem de demanar què fa el petroli per al capitalisme. El petroli fa una funció per al capitalisme: facilita l’impuls cap a l’acumulació sense fi, l’acceleració de la producció i del consum, la multiplicitat de mercaderies… No és solament un combustible líquid. Hem de pensar com està integrat en les formes de producció de mercaderies per mitjà de la petroquímica, els plàstics i més productes. Hem de pensar que està profundament integrat al sistema financer i a la riquesa procedent del petroli que circula per la gran economia global. 

—Per què és important d’entendre el petroli com allò que dóna forma al capitalisme contemporani, i no pas com una mercaderia més?
—Per dues raons. La primera: sovint s’analitza el petroli de manera molt simple, com si la qüestió principal fos la lluita per a apoderar-se unes reserves subterrànies, i no és veritat. Hi ha també en disputa el control sobre la cadena de valor del petroli i els excedents financers que en sorgeixen. No és solament l’extracció d’una substància de sota terra: hi ha uns processos de refinament i unes infraestructures mitjançant les quals es mouen els productes derivats del petroli. Entendre aquestes coses canvia l’anàlisi.    

—I la segona?   
—La segona té a veure amb l’emergència climàtica i amb allò que hem de fer per sobreviure-hi, més enllà de trobar-hi solucions tècniques. Cal entendre que el nostre sistema energètic és un sistema additiu. No hi ha una energia que en substitueix una altra. No: les energies noves s’afegeixen a les fonts d’energia existents. La idea d’una transició verda dins el capitalisme és un mite. No hi ha cap transició verda. Les energies renovables es van expandint significativament, sí, però s’afegeixen a la base de combustibles fòssils existent. Hem de pensar com trenquem amb aquest ordre basat en els combustibles fòssils, i sovint el moviment ecologista no ho acaba d’entendre. 

—Em podeu posar exemples de sectors en què vegem avui la trampa d’aquesta falsa transició verda? 
—El cas més clar és la intel·ligència artificial i els centres de dades. Els darrers anys hem vist un augment real de l’energia solar i eòlica, i més energies renovables, particularment a la Xina, però ha passat arreu. Fins i tot als Estats Units l’augment ha estat significatiu. Ara, si mireu l’energia que fan servir els centres de dades, veureu que, l’any passat, el creixement de la capacitat renovable era equivalent a la demanda d’electricitat de tots els centres de dades. Tota la capacitat renovable addicional que es desplega serveix per a gestionar l’expansió d’uns centres de dades que no paren de créixer. L’energia renovable no substitueix els combustibles fòssils: s’hi afegeix. El 2025 va ser l’any de la producció més gran de petroli, gas i carbó de la història de la humanitat. Avui, els combustibles fòssils potser representen una proporció relativament més petita del mix energètic, però en termes absoluts augmenten.  

—Per tant, la batalla per la intel·ligència artificial ens fa anar cap enrere pel que fa a la dependència energètica.  
—Absolutament. Solament hi ha cinc països al món que consumeixin més electricitat que tots els centres de dades. La projecció dels centres de dades a escala mundial és extraordinària. És el capitalisme: com que hi ha un impuls cap a l’acumulació sense fi, el consum d’energia augmenta constantment. Els únics moments de la història dels darrers cent anys en què hi ha hagut una disminució del consum d’energia a escala mundial són moments de crisi econòmica profunda, com l’any 2008, la pandèmia o, sobretot, la recessió del 1982. La resta d’anys, la quantitat total de consum de combustibles fòssils ha crescut en termes absoluts. 

—Una altra tesi del vostre llibre: el petroli no solament dóna forma al capitalisme contemporani, sinó que és clau per a entendre per què els Estats Units hi tenen una posició dominant.   
—Després de la Segona Guerra Mundial, vam veure l’afebliment de les antigues potències imperials, colonials, com la Gran Bretanya o França, i l’emergència dels Estats Units com a potència global. Aquest canvi no s’entén sense el petroli. Tant els Estats Units com la Unió Soviètica en tenien reserves molt importants, i la incorporació de les reserves petrolíferes del Llevant al sistema energètic europeu va acabar de permetre la transició del carbó al petroli en aquell moment de postguerra. La clau és que, en aquell moment, als anys cinquanta i seixanta, la major part de les reserves de petroli del món, el refinament, les infraestructures i la venda al detall de tots aquests productes derivats estaven sota el control de set grans companyies petrolieres occidentals, allò que anomenem les set germanes: ExxonMobil, Shell, BP, Chevron, etcétera. 

—I quantes d’aquestes companyies eren dels Estats Units?
—D’aquestes set companyies, dues eren europees i cinc, americanes. És un element fonamental per a entendre com els Estats Units en van consolidar el domini. Ara, no es tractava solament del control de les reserves físiques de cru. Durant els anys setanta, els grans productors de petroli del Llevant, particularment l’Aràbia Saudita, van guanyar control industrial sobre el segment dedicat a la localització i l’extracció del petroli, i a poc a poc aquests països es van convertir en receptors de bilions de dòlars en excedents financers derivats de l’exportació de petroli. La inversió d’aquests excedents en els mercats financers nord-americans va ser, sobretot, allò que va permetre que el dòlar nord-americà es convertís en la principal moneda de reserva mundial i que els mercats financers dels Estats Units esdevinguessin tan forts.  

—Aquesta relació continua sent central. —I tant. Hi ha grans inversions procedents de l’Aràbia Saudita, Catar i els Emirats Àrabs Units als mercats financers nord-americans. 

—Aquests països són realment sobirans, si qui domina el sistema són els Estats Units? 
—No en parlaria en termes de sobirania. En bona part, la relació entre els estats del Golf i els Estats Units es basava en la garantia nord-americana de la supervivència de les seves monarquies. Els oferien integració econòmica, protecció militar i suport polític en una regió on, mentrestant, unes altres monarquies eren enderrocades per lluites anticolonials o d’alliberament nacional, com ara a Egipte, l’Irac o l’Iran. Va ser una convergència en què es van enfortir mútuament. 

—Però aquestes monarquies són lliures de les imposicions dels Estats Units?   
—No són lliures en el sentit que en depenen moltíssim en termes de protecció militar i de suport polític. Són estats capitalistes que tenen estructures de classe estretament connectades amb els Estats Units. Ho veiem en les inversions que fan. Per exemple, el fet que siguin els principals consumidors mundials de material militar i que bona part d’aquest material siguin armes fabricades als Estats Units és una manera de reintroduir els excedents financers a l’economia nord-americana. Però no diria que són estats controlats pels Estats Units. Tenen interessos propis. 

—La Xina compra una proporció creixent del seu petroli al Golf. És possible que això vagi canviant progressivament l’equilibri de poder al Llevant? 
—Segons les xifres més recents, la Xina consumeix aproximadament el 26% de les importacions de petroli. Els darrers vint-i-cinc anys, el comerç de petroli s’ha desplaçat cap a l’est. No solament el comerç del petroli, de fet: pel que fa al gas també hi ha hagut una dinàmica similar, cap a la Xina i l’Àsia oriental, en general, i l’Índia. La Xina depèn d’una manera aclaparadora d’aquestes fonts d’energia importades, que han estat fonamentals per a l’ascens com a potència industrial, gran centre manufacturer i gran exportador. I la bona part d’aquest petroli, prop del 60%, prové del Golf. I viceversa: si fa no fa un 70% de les exportacions de petroli del Golf va cap a la Xina. Ara, això vol dir que hi ha una ruptura del Golf amb el poder nord-americà? No ho crec. 

—Per què no?  
—En primer lloc, la Xina no té la mateixa presència a la regió que els Estats Units. No té capacitat militar per a assumir-ho. I tampoc no crec que la Xina ho vulgui. És veritat: les exportacions de petroli i de gas es desplacen cap a l’est, però els excedents financers que s’obtenen d’aquestes exportacions continuen fluint cap a l’oest, cap als mercats financers dels Estats Units. 

—Sembla que la regionalització de la guerra de l’Iran ha fet que molts estats del Golf sentissin que els Estats Units els havien desprotegit, que no els havien tingut prou en compte a l’hora de planificar-ne l’atac. Aquesta decepció tampoc no en pot canviar la dinàmica?
—Crec que és molt poc probable. És cert que hi ha molts analistes que ho diuen, però els governs del Golf també diuen molt clarament que cal continuar reforçant la relació amb els Estats Units. Els portaveus dels Emirats Àrabs Units han estat taxatius, en aquest sentit. Hem d’esperar, però en general no estic d’acord amb l’argument que la guerra de l’Iran conduirà a una nova arquitectura de seguretat regional o a una ruptura amb els Estats Units. 

—Què creieu que intenta el president Donald Trump? Quin pla a llarg termini creieu que té, en relació amb l’aliança amb el Golf?
—No és solament cosa de Trump. Fa molts anys que l’estratègia dels Estats Units a la regió ha estat normalitzar la relació entre Israel i els estats del Golf, que històricament han estat els dos grans pilars del poder nord-americà a la regió del Pròxim Orient. Trump no fa cap innovació. Els acords d’Oslo del 1993 ja eren una acceleració d’aquest procés. I els acords d’Abraham durant la primera presidència de Trump van ser certament un punt d’inflexió, amb la normalització de les relacions israelianes amb els Emirats Àrabs Units i Bahrain. Ara veiem una mena de declivi relatiu del poder nord-americà al món, cosa que encara els fa més necessari refermar el seu poder imperial al Llevant. Si el conflicte amb la Xina s’aprofundeix, el Llevant hi jugarà un paper clau, a causa de la seva importància tant en les exportacions d’energia com en els excedents financers que provenen d’aquestes exportacions. 

—La mateixa Casa Blanca parla obertament de com l’Iran representava una amenaça per a aquest projecte. La guerra ha estat un error de càlcul dels Estats Units? O ens perdem alguna cosa?
—És difícil de dir, encara. Depèn molt de com acabi. La gran incògnita són les dinàmiques internes dins l’Iran en aquests moments. Hi ha una pressió econòmica molt forta dins el país. Una inflació molt alta, escassetat… Cal reconèixer que el règim de sancions dels Estats Units i el blocatge de les exportacions d’energia tenen un impacte dins l’Iran. Ara, no crec que els Estats Units puguin acabar la feina amb una solució militar. Ja ho anirem veient, però no solament hem de tenir en compte els preus del petroli. També cal considerar la inestabilitat regional. Al començament de la guerra, vam veure un atac enorme d’Israel contra el Líban, amb una quarta part de la població libanesa expulsada de casa seva. Per exemple, el desenllaç de la situació al Líban serà important abans de poder respondre a aquesta pregunta. 

—Quin paper juga Israel en tot aquest procés? De la normalització de les relacions israelianes amb els països del Golf, normalment, se’n destaca l’aspecte diplomàtic. Parleu-nos-en de l’aspecte econòmic.
—El vessant econòmic és molt important. Una altra dimensió dels acords d’Abraham va ser un acord de lliure comerç entre els Emirats Àrabs Units i Israel signat el 2023. Com a resultat d’aquest acord, hem vist inversions dels Emirats a Israel i d’Israel als Emirats, acords energètics a escala mediterrània, acords d’exportacions… Els sectors en què es desplega el poder econòmic israelià s’integren profundament al Golf. L’alta tecnologia militar, els sistemes de vigilància (com el programari Pegasus)… És una aliança explícita.  

—I més enllà del Golf?   
—També cal tenir en compte l’anomenat IMEC, el Corredor Econòmic Índia-Llevant. És un projecte anterior al 2023 que pretenia construir una mena de corredor regional de comerç i energia que connectés l’Índia, els Emirats Àrabs Units, l’Aràbia Saudita, Jordània i Israel amb Europa mitjançant Grècia. La idea era que promogués la normalització de les relacions per tal que tots aquests estats quedessin integrats dins un únic corredor comercial i energètic, com un contrapunt a la iniciativa del Cinturó i la ruta de la Xina. Tots els plans que es proposen al voltant de la reconstrucció de Gaza s’han de llegir com una part de l’IMEC. Gaza és un laboratori. La reconstrucció de la postguerra no solament a Gaza, sinó també al Líban, Síria, l’Irac i potser l’Iran, vés a saber, serà una altra via per on veurem la convergència d’Israel i els estats del Golf. Hem de vigilar com dissenyen aquests plans de reconstrucció: no són coses tècniques i neutrals. Tenen a veure amb el projecte geopolític de fons.  

—A Resisting Erasure escriviu: “Llegir la lluita palestina en termes humanitaris la despolititza, i deixa una gran pregunta sense resposta: per què els estats occidentals continuen donant suport incondicional a Israel?” Això que ara explicàveu respon parcialment la pregunta. Però, i Europa?  
—Res de tot això no s’entén sense examinar la relació d’Europa amb els Estats Units durant el període de postguerra. Els estats europeus són molt més a prop del Llevant, i, per tant, hi tenien relacions colonials, relacions que van perdurar fins i tot més enllà de la descolonització. Tant els Estats Units com Europa han treballat de debò per a l’estratègia de normalització. Als acords d’Oslo, per exemple, Europa hi va jugar un paper molt important. Gran part del finançament que en va permetre la implementació, com ara l’establiment de l’Autoritat Palestina o la promoció d’aquestes relacions econòmiques entre Israel i uns quants estats àrabs, va venir d’Europa. Els interessos nord-americans i els europeus estan molt alineats, en aquest sentit. Ara, certament hi ha una diferència: les mobilitzacions populars i de solidaritat que hem vist en el context europeu, particularment a casa vostra. 

—Els demòcrates nord-americans, sobretot el president Joe Biden, i molts governs europeus han rebut crítiques per no haver estat capaços de frenar el genocidi. Seguint la vostra reflexió, potser no és que no fossin capaços de frenar-lo, sinó que hi van contribuir, no solament amb les armes, perquè els interessava arribar al punt actual.
—Absolutament. El genocidi no és sobtat: va en continuïtat amb les decisions que es van prendre els anys noranta i als acords d’Oslo. No són projectes polítics divergents. Oslo va crear Gaza en el sentit que l’entenem avui, l’Autoritat Palestina i els acords que hem vist a Cisjordània. Tots els qui van crear les infrastructures d’aquest procés de normalització van empènyer en la direcció actual. Durant els tres anys de genocidi, la venda d’armes i l’exportació de recursos energètics cap a Israel s’han accelerat. Per tant, sí, els estats europeus hi han tingut una gran complicitat. L’altra cara d’això, per descomptat, ha estat la reticència a adoptar una posició política, diplomàtica o jurídica internacional seriosa contra el genocidi.   

—Entenc que, a parer vostre, doncs, els qui s’han limitat a manifestar-s’hi en contra en clau estrictament humanitària també han fracassat. No han fet l’anàlisi adequada.   
—Sí. Ens podem horroritzar amb el genocidi a Gaza, tot i que hi ha un fil de continuïtat, com deia, amb la realitat palestina de les darreres dècades. Però sobretot hem d’entendre les raons polítiques que hi ha al darrere, perquè el genocidi no ha estat una conseqüència d’uns quants polítics israelians malvats. No ha estat una conseqüència de Netanyahu com a individu ni de l’exèrcit israelià. Hem d’entendre la significació política de Palestina i d’Israel i el paper que juguen en les estructures de poder. Per això dic que el marc humanitari ha tingut un efecte despolititzador. 

 

[Font: www.vilaweb.cat]

 

terça-feira, 22 de setembro de 2026

«Primero tomamos Manhattan, luego tomamos Berlín» (Leonard Cohen)

El domingo, el partido de izquierda transformadora alemán (no socialdemócrata) Die Linke ganó las elecciones de Berlín por primera vez. Al igual que Zohran Mamdani en Nueva York, derrotó a los partidos tradicionales ofreciendo a los berlineses medidas concretas sobre los alquileres y el coste de la vida.

El partido socialista alemán Die Linke obtuvo la victoria en las elecciones berlinesas del domingo, gracias a un amplio apoyo de los jóvenes berlineses y la clase trabajadora multiétnica. Su principal candidata, Elif Eralp, aspira a convertirse en la nueva alcaldesa de Berlín.  

Escrito por David Broder  

OSi bien Berlín aún no tiene un alcalde socialista, el partido de izquierda Die Linke, ganador de las elecciones estatales berlinesas del domingo, se encuentra en una posición sólida para liderar su próximo gobierno. A pesar del auge de la extrema derecha en Alemania, Die Linke se ha distinguido por su firme defensa de la sociedad multiétnica y su constante atención al costo de vida y la vivienda. Por ello, ha recibido el reconocimiento de muchos berlineses. 

El resultado supone una reivindicación para un partido que hace apenas dos años estaba al borde de la quiebra tras turbulentos conflictos internos. Muchas de las condiciones para su crecimiento ya existían entonces. Los berlineses llevaban tiempo viendo cómo subían los alquileres; la centroizquierda tradicional llevaba décadas recortando las protecciones sociales y los derechos laborales; y el llamamiento a movilizarse contra el creciente nacionalismo tampoco es nuevo. Sin embargo, solo recientemente Die Linke se ha convertido en una fuerza con proyección internacional, capaz de movilizar la resistencia contra la actual deriva reaccionaria de la política alemana. 

La campaña de Die Linke se centró en el coste de la vida y, específicamente, en el alquiler. Históricamente, Berlín Occidental era más barata que las principales ciudades de la República Federal, e incluso después de la reunificación, la capital contaba con mucho espacio vacío. Sin embargo, la venta de viviendas públicas a especuladores privados entre 1990 y 2000, sumada a la falta de nuevas construcciones, ha disparado los precios. Si bien los berlineses votaron en un referéndum en 2021 a favor de la renacionalización de las viviendas, el gobierno municipal no cumplió con el resultado. En estas elecciones, Die Linke prometió hacerlo. 

Lograr el consenso entre los socios de la coalición podría ser más difícil. La anterior coalición «rojo-rojo-verde» de 2021-2023, en la que Die Linke y Los Verdes apoyaron a un gobierno encabezado por la alcaldesa socialdemócrata centrista (SPD), Franziska Giffey, no tuvo éxito. De hecho, las encuestas sugieren que el triunfo de Die Linke el domingo se debió en gran medida a los berlineses de izquierda que se pasaron de Los Verdes y el SPD, así como a los votantes primerizos. Si bien es fácil imaginar Berlín como un bastión progresista, en realidad, la suma de todos estos partidos solo acaparó el 52% de los votos. 

Los cambios dentro de este electorado fueron importantes. Los partidos de izquierda moderada de Alemania han gobernado habitualmente con conservadores, hoy subordinan la política presupuestaria al gasto militar y apoyan a Israel. Die Linke ha tenido un mejor desempeño que estos supuestos progresistas en la defensa de los principios humanitarios básicos. No es de extrañar que obtuviera un éxito rotundo en un distrito multiétnico como Neukölln 2 (con un 53%) y entre todos los berlineses de entre veinticinco y treinta y cuatro años (48%). Esta postura también explica la renovación de su base activista en los últimos dos años y su capacidad para convertirse en una fuerza atractiva que conecta con un amplio electorado. 

Revés para el gobierno 

Die Linke figuraba entre los favoritos para las elecciones del domingo, pero su resultado superó todas las expectativas. Liderado por la candidata a la alcaldía Elif Eralp, obtuvo el 26% de los votos, más del doble que en las elecciones anteriores de 2023. La coalición gobernante sufrió un duro revés, ya que tanto la Democracia Cristiana (CDU, 19%, 9 puntos menos) como el SPD de centroizquierda (12%, 6 puntos menos) perdieron votos. 

El dúo CDU-SPD, que también encabeza el actual gobierno federal bajo el canciller conservador Friedrich Merz, está en declive en toda Alemania. Más allá de la comunicación poco acertada de Merz, las promesas de su gobierno carecen de atractivo general: se compromete a aumentar la edad de jubilación, a incrementar los copagos de los medicamentos recetados y a competir con China endureciendo las normas sobre las bajas por enfermedad . El discurso anterior sobre la revitalización de la economía mediante la transición verde se ha desvanecido. 

Esto forma parte de un declive estructural más amplio de lo que antes se denominaban partidos de masas. Si bien durante las décadas de la posguerra, hasta la crisis de 2008, estas dos fuerzas movilizaron a la gran mayoría de los alemanes, hoy ni siquiera uno de cada tres votantes apoya a ninguna de ellas. En una contienda paralela celebrada ayer en el estado nororiental de Mecklemburgo-Pomerania Occidental, la CDU de Merz cayó por debajo del 5% de apoyo, quedando así fuera de la legislatura estatal por primera vez en la historia de la República Federal. 

El principal desafío para estos partidos a nivel federal es el ultraderechista Alternativa para Alemania (AfD). En Mecklemburgo-Pomerania Occidental, superó al gobernante SPD, obteniendo el primer lugar con el 38% de los votos. Esta es la tercera victoria electoral estatal de la AfD hasta la fecha, pero aún no ha logrado acceder al poder en ningún estado, y es probable que el SPD se aferre al poder en este estado del noreste. Las mejores posibilidades del partido nacionalista de formar gobierno se encuentran en Sajonia-Anhalt, donde obtuvo una victoria más contundente en las elecciones del 6 de septiembre. Si bien los porcentajes más altos de la AfD se registran en el antiguo Este, y ayer en Berlín ocupó el tercer lugar con el 16% (un 7% más que en 2023), la mayoría de las encuestas a nivel federal la sitúan en torno al 30%, siendo fácilmente el partido más grande a nivel nacional. 

Resulta preocupante que, si bien muchos partidos de extrema derecha en Europa han logrado éxitos limitados en un contexto de baja participación electoral, esto no se aplica tanto a la AfD. En algunas elecciones estatales recientes, ha obtenido una mayoría absoluta entre los nuevos votantes, y en las elecciones de ayer la participación aumentó considerablemente. El voto a la AfD es más fuerte en las zonas rurales y los pueblos pequeños; entre los hombres jóvenes y de mediana edad; y entre quienes afirman tener dificultades económicas. Incluso en Berlín, se situó en primer lugar entre los votantes obreros, con un 30%, frente al 26% de Die Linke. Si bien otros partidos aún se niegan a gobernar con ella, no cabe duda de que la combinación de política nacionalista identitaria, medidas de bienestar familiar y recortes de impuestos de la AfD —además del fin de las sanciones a Rusia— ha cautivado a amplios sectores de la sociedad alemana. 

Próximos pasos 

Die Linke vuelve a representar una fuerza esperanzadora en la política alemana, y las encuestas federales actuales le otorgan alrededor del 12 por ciento de apoyo. Sin embargo, si bien su popularidad está aumentando entre los distintos grupos de votantes y se está volviendo más competitiva en los estados occidentales, aún no puede competir con la AfD en toda Alemania como principal fuerza de oposición. Mientras que en las décadas de 1990 y 2000 los predecesores de Die Linke solían obtener grandes resultados en las pequeñas ciudades del este de Alemania, protestando contra los efectos de la desindustrialización, su apoyo allí ahora es mucho más irregular, mientras que la extrema derecha ha ganado terreno. 

En Estados Unidos, los socialistas también se han enfrentado al reto de cómo ir más allá de movilizar apoyo en los distritos urbanos más demócratas y fuera de Nueva York. Este fue el motivo de la reciente gira de Bernie Sanders, «Luchando contra la oligarquía»: negándose a descartar regiones enteras como intrínsecamente conservadoras, el senador de Vermont defendió el poder de la solidaridad de la clase trabajadora y la acción gubernamental. Sin embargo, para que este mensaje sea convincente en todo Estados Unidos, es fundamental que los socialistas que ganen elecciones en cualquier lugar logren resultados reales y generalizables. 

En Berlín, esto puede resultar difícil por varias razones. En primer lugar, aún no está claro si los Verdes y los Socialdemócratas apoyarán a Eralp, de Die Linke, como alcaldesa o si, por el contrario, respaldarán a la conservadora CDU. Anoche, la colíder de los Verdes declaró que su partido no gobernaría con «antisemitas de Neukölln», en un ataque apenas velado contra las poblaciones turca y palestina de un distrito del sureste de Berlín donde Die Linke obtiene una fuerte presencia. 

El Consejo Central de los Judíos en Alemania ha advertido contra tal coalición. Hoy proliferan las declaraciones irresponsables sobre un peligro que la izquierda representa para la vida judía en Alemania, basadas en crímenes tan atroces como el de un rapero que coreó «¡Yalla, yalla intifada!» y «¡Muerte a las FDI!» en un mitin preelectoral. Incluso en lo que respecta a Israel, gran parte de Die Linke se limita a críticas de corte liberal-sionista contra Benjamin Netanyahu, y ha castigado a miembros que expresaron su solidaridad con la resistencia armada palestina; la propia Eralp criticó los cánticos del mitin. Sin embargo, los centristas alemanes utilizan con frecuencia las acusaciones de antisemitismo como arma polémica para demonizar a Die Linke y a su electorado, especialmente al musulmán. 

Aunque Die Linke consiga liderar una coalición «roja-roja-verde», no será fácil. Los socialdemócratas se han negado a implementar el resultado del referéndum sobre vivienda de 2021 y forman parte de una coalición federal que ha propuesto prohibir dichas nacionalizaciones. El histórico partido de izquierda moderada sufrió una dura derrota el domingo, pero podría oponer resistencia dentro del gobierno de Berlín. Asimismo, cabe esperar una avalancha de acusaciones y denuncias destinadas a tachar a Die Linke de «estalinista» o «antisemita» y a ponerlo a la defensiva. Sin embargo, ya vimos que tales calumnias fracasaron el domingo en su intento de derrotar a Die Linke. Y el referéndum ya demostró que, en materia de nacionalización de la vivienda, la mayoría de los berlineses lo apoya. 

No en todas partes es Berlín, ni en toda Alemania el problema principal es la vivienda de alquiler. En Mecklemburgo-Pomerania Occidental —un estado mucho más rural y menos poblado, donde Die Linke apoya actualmente a un gobierno liderado por el SPD—, de hecho, perdió votos a favor de este partido de centroizquierda, que parecía estar mejor posicionado para frenar a la AfD. En este sentido, incluso esta histórica victoria en Berlín es solo un hito más en el intento de Die Linke por convertirse en una fuerza nacional capaz de recuperar a los votantes tradicionales y movilizar a otros nuevos. En última instancia, derrotar a la AfD dependerá no solo de unir a todos los demás partidos en su contra, sino también de convencer a millones de personas más, en toda Alemania, de que una alternativa socialista práctica es mejor. 

David Broder es editor para Europa de Jacobin e historiador del comunismo francés e italiano. 

 

[Foto: Sebastian Gollnow / picture alliance vía Getty Images - reproducido en www.gerardodelval.com]

domingo, 23 de agosto de 2026

Alberte Momán, escritor: «O que me conduce a escribir é, basicamente, a obsesión»

Nunha actividade como a literaria, situarse nas marxes ten as súas consecuencias. O escritor Alberte Momán (Ferrol, 1976) sábeo ben após unha traxectoria prolífica e intensa que o uniu á narrativa e á poesía durante moitos anos. Non seguiu modas nin movementos, mais si participou de numerosos colectivos. Este 2026 lanzou a reedición do seu poemario trilingüe 'A seiva calcinada' e non descarta facer novas obras próximas ao estilo Pulp. 

O escritor Alberte Momán, nunha praza da cidade de Lugo, o 19 de agosto.

Por Antón Escuredo 

A sinceridade é unha das virtudes de Alberte Momán, mesmo para falar da súa actividade literaria. O seu interese por escribir e publicar levouno a participar en numerosas iniciativas colectivas e individuais, compartindo libros e escenario ou presentándose en solitario. Nesta entrevista para Nós Diario fala da súa obra e dunha traxectoria na que descubriu a autoedición. 

—Desde 2003 e até a data ten publicado 20 obras de poesía e 23 de narrativa. Sería o que chamaríamos un escritor prolífico. Cal é a razón desta esta “voracidade” literaria?

Acompaño normalmente a escrita con lecturas e elas proporciónanme principalmente preguntas que me fago a min mesmo. Son bastante obsesivo en moitos aspectos e tendo a buscar respostas. Para consolidar esas respostas ou esas reflexións nas que vou caendo segundo vou lendo necesito plasmalas nalgún sitio. Así, parto inicialmente de pequenos bosquexos, frases ou parágrafos que vou recompilando e que despois podo enlazar. En moitos casos remata por ser unha historia ou un libro de poemas. O que me conduce a escribir, basicamente, é a obsesión.

Por outra parte, as miñas novelas son “micronovelas”. Son breves, rara vez chegan ás 100 páxinas, nunha liña moi próxima ao Pulp clásico. Con todo, tento darlles un pouco máis de contido, de reflexión que no Pulp que conta con obras normalmente lixeiras e bastante mal escritas. As miñas novelas tenden ás denominadas “psychobilly” con acción constante e dándolle unha volta aos heroes clásicos da literatura e da banda deseñada.

—Comentou nalgunha ocasión que a súa primeira lectura foi unha obra de Neira Vilas. Que está lendo na actualidade?
Agora mesmo estou lendo principalmente ensaio. Empecei coas obras de Mark Fisher e seguín con June Fernández. Neste último caso interesoume o tratamento do feminismo desde distintas perspectivas, na liña do que eu estaba facendo. Tamén achegueime a Jean Baudillard. Son a influencia que teño agora mesmo principalmente na miña poesía. Iso si, fago é unha revisión propia e moi persoal dos seus textos.

—E que temáticas ten agora mesmo na cabeza que poderían rematar nun libro? 
Hai dúas que me viñeron obsesionando nos últimos meses. Por unha parte o desexo visto desde o punto de vista do filósofo francés Deleuze de como inflúe na nosa forma de actuar, na nosa actitude vital, e como mesmo pode acabar actuando en contra dos nosos propios intereses individuais ou incluso como sociedade. E despois, por outra parte, está o tema do silencio desde o punto de vista de Foucault. De como o silencio responde aos intereses do poder. Ademais, reflexiono sobre o tema do simulacro, de Baudillard.
Ese outro eu virtual, ese “matrix” no que estamos inmersos por crear un ser virtual que, en teoría, chega a representarnos.

—Parte da súa temática dedicouna á denuncia ecolóxica, como no caso do Prestige ou da Mina de Corcoesto, e tamén contra a violencia de xénero. O escritor non debe deixar de posicionarse de maneira pública a través da súa obra?
Eu a min mesmo tampouco me vexo tanto como un simple autor. Son unha persoa política, loxicamente como todas as persoas. Aínda que hai persoas que renegan desa faceta política que todos e todas temos por pertencer a unha sociedade e véxome influenciado por ela.
Non tomar posición tamén sería posicionarse. Hai certas cousas ás que non podo nin desexo renunciar. Por exemplo, a participar nesta sociedade tentando mellorala dentro das miñas posibilidades. Como esa teoría da gota de aceite, de ir vendo como individualmente podemos acabar sendo un colectivo, digamos, implicado. Non quero renunciar a ser unha persoa política porque son unha persoa que pertence a un colectivo.

—Ademais, a súa obra aparece en, polo menos, 36 obras colectivas. Cre que compartir espazo literario enriquece?

Compartir sempre enriquece. Xa non só porque se acaben materializando proxectos, senón porque permite ter outras visións e permite non centrarse tanto no eu.

O eu non existe, si existe en tanto que formamos parte dun colectivo que existe, do que formamos parte e co que temos que entendernos. Centrarnos no eu, para min, é un problema. Todos os proxectos colectivos, sexan libros ou non, permiten distanciarse un pouco dese eu, dese egocentrismo. A min isto paréceme imprescindíbel.

—Falando de colectivos. Participou en varios grupos poéticos (A porta verde do sétimo andar, Redes Escarlata...). Que función cumpriron no seu momento e que función cumpren os que viñeron despois?
Para min foron unha porta como autor e para dar a coñecer a miña obra. Ademais, déronme a oportunidade de chegar a lugares que doutra maneira non chegaría, de coñecer a persoas que, probabelmente, non coñecería.
Tamén de ver proxectos e actividades en bibliotecas, librarías, asociacións veciñais, de mulleres... Esas experiencias foron para min moi importantes e determinantes para entender a miña posición dentro do panorama literario. Ademais, coñecín xente que, voluntariamente e de forma desinteresada, está traballando en moitos proxectos a nivel local. Agora, no panorama actual dos grupos poéticos e literarios vexo unha tendencia cada vez máis individualista. A xente búscase a vida máis que pensar en participar en colectivos. É algo lexítimo mais niso vexo certo retroceso. Con todo, a aparición e desaparición de colectivos literarios foi algo sempre cíclico. Nos 80 había varios que despois desapareceron mais xurdiron outros. Por iso, na situación actual non se pode asegurar que aparezan outros.

—En 2012 botou a andar a editora O Figurante Edicións e agora aposta pola autoedición para sacar a luz a súa obra. Cal é a razón desta decisión?  

Ao longo da miña traxectoria experimentei con moitas fórmulas dentro do contexto no que estamos que é o de ter unha lingua minorizada que perde falantes mais tamén lectoras e lectores. Tampouco hai un interese real por parte da Administración galega para mudar esta situación. Vin que os números non daban. Non se vendían abondo libros como para manter viva a miña idea inicial que non era gañar diñeiro senón manter o proxecto. A miña economía non me permitiu seguir adiante co proxecto editorial.

Daquela, comecei a estudar outras vías e atopei a autoedición. A través dunha plataforma que simplifica todos os procesos, desde a edición até a maquetación. Despois está o apartado da venda e a distribución que se realiza a través de impresión baixo demanda. Desta maneira vendes en todo o mundo e non tes un stock, que é un dos grandes problemas das editoras sobre todo cando publicas un gran número de exemplares.

—Esta maneira de publicar influíu, dalgunha maneira, na súa obra actual?  
Cheguei a mercados nos que nunha pensei que chegaría. Incorporei o portugués e o castelán para achegarme a América e entrei en países como Brasil, México ou Arxentina. Recoñezo que fago ensaios e vexo como funcionan. Parto do descoñecemento practicamente absoluto das lectoras e dos lectores dese ámbito xeográfico. Ademais, deixei a posibilidade, a través da miña páxina web, de poder descargar as obras de forma gratuíta e foi toda unha sorpresa a aceptación que tiveron. 

Alén diso, a partir deste sistema tamén contactei con persoas e contactaron comigo moi interesadas no que escribo. Descubrín, dalgunha forma, que hai outras escritoras e escritores que están facendo obras semellantes ás que eu estaba facendo aquí. Nin eu tiña coñecemento da súa actividade nin a miña estaba entre as súa lecturas.

—Dentro dese descoñecemento mutuo tamén entre os países de América está o Brasil...
Si. De Portugal xa coñecía moita xente e xa colaborara no ámbito lusófono, mais Brasil, para min, era un mundo á parte. Tiña un descoñecemento absoluto de como funcionaban alía as cousas e a verdade é que é como un planeta diferente. Hai xente moi interesada, con proxectos e moitos recursos de autoedición. En moitos casos vencellados ao mundo do fanzine que a publicacións, digamos, máis formais.

Recuperando 'A seiva calcinada' 

Este ano, Alberte Momán reeditou, a través de autoedición, A seiva calcinada (Lastura, 2014) co texto orixinal traducido ao italiano e ao castelán. A iniciativa partiu do propio autor cando se interesou pola posibilidade de contar cunha segunda edición. “A primeira estaba esgotada e xa me dixeron que non contaban con poder sacar outra”, explica a Nós Diario o escritor ferrolán. Momán foi consciente da imposibilidade de "sacar á rúa 100 ou 200 exemplares mais si que era posíbel facelo no formato a demanda".

Na obra aparecen temas que continúan de actualidade como o de ser emigrante sen papeis ou a situación da lingua galega. Os poemas, ademais, están a disposición das lectoras e dos lectores de forma libre e gratuíta a través da súa páxina web. “Eu nunca vin isto como un negocio, gústame crear e que a xente teña a posibilidade de ler a miña obra”, recoñece Momán. Por este motivo, admite que é partidario, neste momento, "de que todo o mundo teña acceso á cultura,  que non deixe de poder facelo por cuestións económicas".

 

[Foto: Magoi - fonte: www.nosdiario.gal]

quarta-feira, 19 de agosto de 2026

« Redevenir juif » pour s’émanciper du sionisme

La jeunesse juive étatsunienne s’éloigne de plus en plus du sionisme. Cette distanciation se traduit notamment par un regain d’intérêt pour des mouvements historiques tels que le Bund, qui prônait un judaïsme diasporique à l’opposé des dogmes de « l’État juif ». En France, un élan similaire, bien qu’encore timide, voit le jour. Le dernier livre de Michel Feher Redevenir juif s’en fait l’écho.

Détail d’une affiche électorale du Bund, à Kiev, vers 1917. En yiddish : «  Là où nous vivons, c’est là notre pays  !  » Wikimedia Commons

Écrit par Sylvain Cypel

On assiste dans la jeunesse juive américaine à une distanciation importante à l’égard de l’État d’Israël. Elle avait lentement commencé de progresser dès le début des années 2000, mais après le massacre du 7 octobre 2023 elle a littéralement explosé, au vu de la cruauté du comportement des gouvernants israéliens à l’égard des Palestiniens. L’une des manifestations les plus marquantes de cet éloignement est que le terme « sioniste » est devenu une insulte pour une partie de ces jeunes juifs.

Une des formes étonnantes de cette désaffection se manifeste dans le regain progressif de l’intérêt que porte une partie non négligeable d’entre eux à l’histoire du Bund, une organisation juive née à la fin du XIXe siècle. Ainsi, en avril 2026, l’autrice américaine Molly Crabapple a bénéficié d’un succès littéraire important avec la publication d’un livre titré Here where we live is our country (Là où nous vivons est notre pays). Son livre, qui raconte l’histoire du Bund, est resté plusieurs semaines parmi les meilleures ventes des best-sellers du New York Times.

Un judaïsme « diasporique »

Pourquoi ce soudain intérêt pour une organisation ouvrière et culturelle juive qui tenait à la fois du parti, du syndicat et de l’association communautaire ? Née à la fin du XIXe siècle dans la « zone de résidence juive » de l’Europe de l’Est1 elle a disparu à la fin des années 1940. L’intitulé du livre de Crabapple résume tout : les juifs n’ont pas besoin d’aller ailleurs que là où ils sont pour s’émanciper. Et certainement pas d’aller prendre la terre des autres. Ce qui caractérisait particulièrement le Bund2, c’était son progressisme et son antisionisme radical. Il se disait marxiste et prônait l’autonomie culturelle. En octobre 1938, son principal dirigeant, Henrik Erlich, écrivait :

« Si un État juif est un jour fondé en Palestine, son climat spirituel sera le suivant : une peur éternelle de l’ennemi extérieur (les Arabes), une lutte sans fin contre l’ennemi intérieur (les Arabes) pour chaque petit lopin de terre, pour le moindre poste de travail. Est-ce là le genre de climat dans lequel la liberté, la démocratie et le progrès peuvent s’épanouir ? N’est-ce pas au contraire le climat dans lequel prospèrent le chauvinisme et les tendances réactionnaires ?3 »

Bref, pour vivre dans un monde meilleur, les juifs n’avaient pas besoin d’établir un État en expulsant ses habitants. Cette idée mènerait au pire.

C’est ce « climat » désormais porté jusqu’à son paroxysme génocidaire par le sionisme qui amène les jeunes juifs américains à s’intéresser à ce que fut le Bund. Non parce ce parti pourrait aujourd’hui se régénérer : il a disparu dans le génocide juif, et ses quelques dirigeants qui sont restés, Joseph Staline s’est occupé de les assassiner. Mais le regain actuel d’intérêt pour le Bund incarne la possibilité d’une vie juive autre que guidée par le messianisme, le suprémacisme ethnique juif et le culte de « Tsahal, l’armée la plus morale au monde ». Ce regain aspire, à l’inverse, à pouvoir vivre un judaïsme « diasporique » intrinsèque. Sait-on qu’un phénomène identique se développe désormais aussi en France, certes à un niveau beaucoup moins développé, mais réel et croissant ? Le livre du philosophe Michel Feher, Redevenir juif, est l’un des premiers, en France, à poser les jalons d’une réflexion sur un possible nouveau « diasporisme » émancipé du poids du sionisme, après le manifeste du collectif Tsedek ! publié en février 2026.

Une proximité idéologique entre sionistes et antisémites

On a là affaire à un livre savant. Autant sur le passé du mouvement sioniste que sur son actualité. Par exemple sur les liens qui unissent la droite sioniste américaine aux diverses fractions de Maga, et tout particulièrement celles qui entretiennent des propensions antisémites ; sur le pourquoi de ces étonnantes alliances, mais aussi sur les tensions internes qu’elles suscitent. Lorsque l’influenceur de premier plan de la mouvance Maga Charlie Kirk est assassiné, « Candace Owens, l’enfant terrible du mouvement, fait courir le bruit que Kirk a été liquidé… par le Mossad », note Feher. Le vice-président américain J. D. Vance, pour sa part, promet à ses partisans qu’ils vivront bientôt « dans une nation chrétienne où ils n’auront plus jamais à s’excuser d’être blancs ». Voilà qui va rassurer les juifs américains… C’est cette atmosphère ambivalente de liens de grande proximité idéologique entre le sionisme et le régime de Donald Trump — c’est-à-dire le suprémacisme blanc, le mépris pour le droit international, l’ethnonationalisme religieux, etc. —, proximité liée à une poussée antisémite importante qui ne ressort pas des milieux « islamo-gauchistes », mais précisément du sein même de Maga — « pour les amateurs de complots (…), les juifs demeurent des objets de phobie difficilement remplaçables », écrit Feher — c’est donc bien cette atmosphère nauséabonde, validée par les plus hauts dirigeants israéliens, qui amène les jeunes juifs américains à chercher aujourd’hui une alternative au dogme sioniste.

La dernière partie de l’ouvrage est consacrée au débat autour de la figure du juif comme paria. On y retrouve entre autres, mais sans surprise, le rapport de Hannah Arendt à cette thématique, et celle d’un précurseur moins connu : Bernard Lazare, un juif français « assimilé » que l’affaire Dreyfus transforme initialement en militant très actif de la lutte contre l’antisémitisme, puis en porte-voix du sionisme. Il prend la parole au deuxième Congrès sioniste en 1898, avant… de s’en détourner et de rompre avec son fondateur, Theodor Herzl. Dans les deux cas, il s’agit de deux intellectuels juifs qui, attirés un premier temps par le sionisme, en viennent à manifester à son égard le plus grand scepticisme. Cette rupture est souvent celle dans laquelle s’engagent de plus en plus de jeunes juifs américains.

Dans son livre exceptionnel Le Siècle juif (La Découverte, 2008), qui traite du destin des juifs d’Europe centrale et orientale du milieu du XIXe siècle jusqu’au milieu du XXe, Yuri Slezkine divise l’humanité entre les « apolliniens » et les « mercuriens ». Les premiers symbolisent l’enracinement dans la glaise, l’ethnicisme, la pensée grégaire. Les seconds sont des passeurs : passeurs de frontières, passeurs d’idées. Les juifs qu’il étudiait étaient révolutionnaires, cosmopolites et universalistes, et il les voyait comme l’incarnation du type mercurien. Slezkine se préoccupait peu des sionistes, champions du nationalisme ethniciste.

Cinq ans plus tard, Enzo Traverso consacrait un ouvrage à « la fin de la modernité juive » (La Découverte, 2013). Le succès du sionisme comme celui de l’insertion des juifs aux États-Unis avaient consacré, selon lui, leur transition de la révolution vers le conservatisme.

Feher induit que Traverso pourrait bien s’être trompé. Les campus américains sont désormais remplis de jeunes juifs en passe de rupture radicale avec Benyamin Nétanyahou et consorts. Mais parviendront-ils à leurs fins ? Réussiront-ils à élargir leurs rangs au-delà des États-Unis ? L’auteur ne tranche pas, les temps présents étant plus qu’incertains. En attendant, il craint visiblement que « le coming out spartiate » d’Israël proclamé par Nétanyahou récemment ne conduise à une nouvelle « déportation massive des Palestiniens », une idée dont il constate qu’elle « fait l’objet d’un large consensus » dans la population juive israélienne. « Redevenir juif » pourrait prendre du temps.  

[Source : www.orientxxi.info]

domingo, 9 de agosto de 2026

A memoria patrimonial das estradas: máis de medio centenar de gasolineiras abandonadas en Galicia

 

Escrito por David M. Sobrino Platas 

A paisaxe viaria galega garda siluetas de formigón, cubertas de chapa e illas de surtidores que quedaron sen voz. Na comarca de Bergantiños e contorna, nomes como Buño, Cances, A Lagoa (Vimianzo) ou Anxeriz son os de localidades que forman parte dese catálogo de estacións clausuradas que aínda permanecen ao pé da estrada, algunhas empapeladas de grafitis e outras empregadas como aparcadoiros improvisados.

Segundo recollen algúns medios, a dinámica cambiou coas novas conexións, e isto tamén nos fala da historia das nosas estradas: instalacións moi utilizadas no pasado acusaron a apertura de vías alternativas e a reordenación do tráfico, mentres outras aínda resisten por fidelidade da clientela ou por atoparse en nodos con múltiples accesos.

Non todo é declive. En Bértoa houbo reactivación tras anos de abandono, e a gasolineira da rúa Poñente amosa movemento para unha posible reapertura, mais o balance xeral en Galicia deixa unha cifra elocuente: 59 peches documentados (A Coruña 24, Pontevedra 22, Lugo 9 e Ourense 4), segundo o rexistro gráfico e descritivo recompilado por Julio César López Vázquez (Bazarra), presidente da Asociación de Estacións de Servizo da Coruña e vicepresidente da Federación Galega de Estacións de Servizo (FEGAES), xunto a compañeiros do sector.

O propio Julio Bazarra, que tamén é directivo en entidades estatais do sector, sintetiza tres grandes eixos que explican parte do fenómeno.

Por un lado, pon de manifesto os cambios normativos e de mercado: a partir de 1980 simplificouse a apertura de estacións e reducíronse distancias mínimas e en 1992 rematou o monopolio de Campsa, abrindo un mercado moito máis competitivo. A marxe real por litro é estreita —gravada por impostos e custos fixos (persoal, mantemento, subministración eléctrica e de auga, seguridade e control ambiental)—, de modo que as estacións sen estudo de demanda (IMD) suficiente non cadran números. Exemplos como O Empalme (Tordoia) ou E.S. A Castriz (Santa Comba) ilustran ese límite.

Por outro lado, fálanos tamén de xestión e modelo de servizo: houbo empresariado que non profesionalizou cadros nin diversificou (tenda, lavandería, lavado, servizos loxísticos), mentres a competencia apostaba por perfís autoservizo/low-cost e por retail ampliado. Algunhas estacións do centro de Carballo pecharon longas tempadas; unha desapareceu e dúas sobreviviron alugadas a novos xestores que mudaron o modelo. A frase feita no gremio —”eu gasolinero, non tendeiro“— resume esa resistencia ao cambio que, segundo Bazarra, pasou factura.

Finalmente, menciona as dimensión e localizacións destas gasolineiras: unidades de subministración mínimas (un só surtidor) quedaron obsoletas onde a clientela esixiu aseos, aire e auga. No extremo contrario, as macroestacións sobredimensionadas en contornos rurais non cubriron custos. Cita As Travesas (Carral) ou a E.S. A Lagoa (Vimianzo) como exemplos de instalacións excesivas para a demanda.

A isto engádense contratos de subministración en exclusiva moi longos (máis de 25 anos) asinados ao fío da fin do monopolio, que hoxe impiden renegociacións adaptadas á conxuntura. Entre os casos afectados, Buño e unha estación de Ordes na N-550 figuran como paradigmáticos.

O impacto das novas vías e a perda de grandes clientes

A apertura de autovías e corredores muda fluxos e hábitos de parada. O que foi negocio próspero pode caer en poucos anos se a nova traza desvia o tráfico e invisibiliza a área de servizo. Montesalgueiro (Aranga, na N-VI) aparece nos relatos sectoriais como símbolo desa viraxe. Ao tempo, frotas de transporte, empresas de reparto e explotacións agropecuarias —antes clientes cativos—instalan depósitos propios e compran directamente aos operadores, reducindo ventas a pé de pista. A E.S. A Raña non soportou a perda dese consumo intensivo.

Determinadas decisións agravaron situacións límite. A obrigatoriedade de mantemento de servizo 24/7 en marzo de 2020 —con mobilidade restrinxida— acabou co peche da E.S. de Celas de Peiro (Culleredo). E o desconto de 20 céntimos por litro pola guerra de Ucraína, que as gasolineiras tiveron que adiantar ata recibir o reembolso, provocou baixas como Páramos (Santa Comba) e Guitiriz. “Estaban tan descapitalizadas que non eran capaces de adiantar os 20 céntimos“, explica Bazarra, quen alerta doutra fronte: a adaptación a sistemas de control e facturación máis esixentes pode tensionar pequenos negocios con escasa conectividade.

Mentres o mercado cambia, hai quen documenta o pasado recente. Xosé Luis Martínez, afeccionado das estradas e autor do blogue Carreteras en Galicia, elaborou un mapa colaborativo con tres categorías: ‘Gasolineiras abandonadas’, ‘Surtidores’ e ‘Gasolineiras desaparecidas’. “Quixen ir máis alá”, explica: “Fixen o mapa para dar a coñecer este patrimonio que había nas estradas“. O traballo incorpora peches recentes xunto a vestixios moi antigos —como unha estación desaparecida na Coruña, na zona de Catro Camiños, hoxe substituída por edificios— e axuda a ler épocas: a explosión de aperturas, a mudanza de traxectos coas autovías e a deriva cara ás áreas de servizo.

No curto e medio prazo, o sector recolócase entre estacións autoservizo sen persoal e áreas multienerxéticas. “Prevense moitísimos peches“, admite Bazarra, que debuxa un escenario no que as estacións integren ata 13 produtos: cargas eléctricas (rápidas e lentas), varios gases, hidróxeno —”primero para pesados“— e combustibles con emisións netas cero. Sobre a cota do coche eléctrico, opina que non superará arredor do 20% porque moitas recargas terán lugar na casa. En paralelo, alerta do risco de baleirar o mapa de servizos no rural: “Meter usuarios vulnerables —motos ou microcoches— en cabeceiras de comarca con tráficos densos non é o máis axeitado“. Neste senso, as asociacións promoven que as estacións que quedan sexan puntos de servizo comunitario (tenda, operacións bancarias básicas, desfibriladores…), co obxectivo de manter actividade e utilidade social.

Un mapa para non esquecer a historia ás beiras das estradas:

 

Unha historia con final aberto  

A foto fixa de hoxe amosa surtidores abandonados, naves baleiras e marquesiñas oxidadas en moitas estradas secundarias. Porén, tamén hai reaperturas puntuais e novos formatos que compiten en prezo e servizos. Entre cifras como 59 peches en Galicia e 33 estacións activas na comarca de referencia, a reconversión seguirá marcando quen queda e como queda. Se algunhas instalacións non puideron cos custos nin co tamaño, outras estarán chamadas a compactar servizos, innovar no mix enerxético e anclarse ao territorio. O mapa cidadán e os rexistros do sector deixan constancia do que xa foi. O que suceda a partir de agora dependerá da capacidade de adaptación e da atención ao rural, onde unha gasolineira pode ser moito máis ca un punto de reportaxe.

 

[Fonte: www.historiadegalicia.gal]