Mostrar mensagens com a etiqueta Lusofonia. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Lusofonia. Mostrar todas as mensagens

terça-feira, 21 de julho de 2026

Francia: el «no alineamiento» de LFI

 

Escrito por Fabien Escalona

El movimiento de Jean-Luc Mélenchon publicó el 2 de julio su visión para la política exterior. Si el “interés general humano” es la brújula oficial, Francia es exaltada como una “potencia universal”, que resulta muy ingenua con las potencias rusa y china.

Dentro de la izquierda, y a decir verdad en todo el espectro partidista, la originalidad de La France insoumise (LFI) se debe desde hace mucho tiempo a su doctrina de las relaciones internacionales, al menos la que Jean-Luc Mélenchon y algunos de sus ejecutivos más cercanos han forjado. Más allá de las posturas coyunturales de sus responsables, el movimiento ha precisado sus concepciones generales en dos ocasiones recientes.

La primera tuvo lugar el 27 de junio, durante un simposio del Instituto La Boétie dedicado precisamente a “la nueva geopolítica”. Al día siguiente del ejercicio, los comentaristas pudieron encontrar material para el reproche más común al líder insumiso, a saber, el de un "doble estándar" inverso (una actitud firme frente el imperialismo estadounidense y su aliado israelí, pero mucho más comprensiva o incluso preocupado por la cooperación con los imperialismos ruso y chino).

La segunda oportunidad fue de mayor interés aún. Se trata de la publicación el 2 de julio, siempre a través del Instituto La Boétie, de un folleto escrito. Titulado “En el umbral de un nuevo mundo”, escrito por Jean-Luc Mélenchon, ahora oficialmente candidato a las elecciones presidenciales, así como por tres miembros del departamento de relaciones internacionales del instituto: Sophia Chikirou, Arnaud Le Gall y Camille Verneuil (los dos primeros forman parte del grupo LFI en la Asamblea Nacional).

El folleto, que pretende definir “la orientación de la política exterior de Francia” bajo una presidencia insumisa, está estructurado en tres partes. La segunda, la más programática y la más larga, despliega las implicaciones de una Francia “no alineada” “al servicio del interés general humano”, desde el reforzamiento de las Naciones Unidas hasta las ambiciosas relaciones bilaterales con India y China, pasando por la salida de la OTAN.

Está enmarcada por otros dos tipos de considerandos. Al comienzo, una introducción ofrece una imagen inquietante de la evolución del sistema internacional en las últimas tres décadas, evocando una “era de guerras y crisis ecológica generalizada”. Aguas abajo, una conclusión más filosófica defiende el imperativo de una cooperación solidaria a escala global, precisamente para hacer frente a las amenazas que pesan sobre toda la especie humana.

El conjunto se lee como una mezcla de ideales generosos y posturas mucho más divisivas. Francia, calificada de “potencia universal”, está llamada a emanciparse de la lógica de los bloques para defender mejor su mensaje de “coexistencia pacífica y [de] libre cooperación entre los pueblos”. Sin embargo, las capacidades de acción e influencia que se le atribuyen parecen desproporcionadas en comparación con su peso real en la escena internacional.

Evasivos sobre Ucrania, cortantes sobre Taiwán

Primera observación: el texto evita cualquier trapo rojo sobre Ucrania. El legado sobre el tema es pesado, desde la celebración de Jean-Luc Mélenchon de la anexión de Crimea por parte de Rusia en 2014, hasta sus llamamientos, el verano pasado, a la salida de Volodymyr Zelensky de la presidencia de Ucrania, pasando por su convicción expresada, tres meses antes de la invasión a gran escala del país, de que esta perspectiva era "ridícula", en la medida en que "solo el mundo anglosajón tiene una visión de las relaciones internacionales basada en la agresión".

A medida que se acercaban las elecciones presidenciales, se optó por desminar el terreno. La agresión del 24 de febrero de 2022 se califica de “violación importante del derecho internacional”, y se afirma que “el destino de la guerra” no debe ser decidido por Washington y Moscú. Sin embargo, los "medios diplomáticos" para lograrlo no se detallan, ni la forma de apoyar a Ucrania hasta que vuelva la paz, aunque se sabe que el candidato insumiso reprueba la forma en que Kiev se defiende actualmente, apuntando a la máquina de guerra rusa en su propio territorio.

Sin embargo, la marca insumisa se encuentra en la evocación de las causas de la guerra. Estas se reducen, en última instancia, a la extensión de la OTAN al este. Una explicación demasiado corta, que debería hacerse más compleja teniendo en cuenta la dinámica interna del Estado ruso, portador de una larga tradición de reflejo imperial, y los cálculos propios de Putin para garantizar la supervivencia de su sistema mafioso. Sobre todo porque la potencia rusa no necesitó la amenaza de la OTAN para cometer crímenes de guerra y crímenes de lesa humanidad en Chechenia o Siria.

La diferencia insumisa persiste también en la esperanza expresada, “una vez que vuelva la paz”, de una Rusia reintegrada al “concierto europeo”. De hecho, LFI desea volver a la oportunidad desperdiciada del fin de la Guerra Fría, que debería haber permitido construir “un sistema de seguridad colectiva paneuropeo, [...] el amanecer de una Europa reunificada e independiente desde el Atlántico hasta los Urales”. Pero apenas se dice cómo se podría lograr tal reinicio, sin que se haya alguna forma de justicia sobre los crímenes cometidos, y en vista de la estrategia de dominación y desestabilización de Europa elegida por el régimen putinino.

El tono finalmente resulta más seco con Taiwán, un estado de facto independiente de la República Popular China, que reivindica la reintegración del archipiélago a su seno. En repetidas ocasiones, los redactores invocan la recuperación por parte de Beijing de su sede en la ONU en 1971, para afirmar que “la isla pertenece al territorio internacionalmente reconocido de China”. La “diferencia de gobierno”, modestamente no detallada, se remite a “negociaciones” entre las dos partes.

De hecho, los redactores rebeldes se deslizan rápidamente de la “política de una sola China” al “principio de una sola China”. La primera la siguen Francia y otras cancillerías occidentales, que mantienen relaciones con Taiwán sin reconocerlo oficialmente como Estado. La segunda, defendida por Pekín, implica que Taiwán debe ser devuelto a su autoridad. Sin embargo, la población del archipiélago ha conquistado entretanto derechos democráticos, como la celebración de elecciones libres, y libertades personales, por ejemplo, el acceso al matrimonio y la adopción para las parejas homosexuales.

La autodeterminación de los pueblos puede ser mencionada en el folleto, pero apenas se tiene en cuenta en este expediente. Y esto, incluso cuando la sociedad taiwanesa ha rechazado repetida y masivamente su suminación al partido-estado de Xi Jinping, partidario de la vigilancia generalizada y la persecución de las minorías. Y no vemos cómo una negociación cambiaría nada, ya que la diferencia de poder es gigantesca entre Beijing y Taipei.

Ciertamente, el texto evita cualquier provocación descarada. No encontraremos un equivalente a las declaraciones delirantes de Aurélien Taché, diputado de LFI, afirmando en un medio de comunicación confusionista que Taiwán sería similar a una Córcega sobre la que el régimen de Vichy hubiera tomado el control al final de la Segunda Guerra Mundial. Sin embargo, sigue siendo una posición que intenta complacer a la República Popular China, a la que los insumidos quieren acercarse más que actualmente.

Ausencia de un proyecto europeo

Pensar en la cooperación con Beijing es bastante natural. Sobre el cambio climático, los peligros de la inteligencia artificial, las cuestiones de salud o el control de los armamentos, los bienes públicos mundiales requieren encontrar terrenos de entendimiento o, como mínimo, de reducir conflictos.

Sin embargo, para los insumisos, esto va más allá: siendo los Estados Unidos en declive la principal fuente de inseguridad en el mundo, es esencial para ellos enfrentar a "la primera potencia productiva mundial" en su agenda a favor del "interés humano general". Aunque sea para asumir algunos llamamientos a la solidaridad entre los pueblos, para tomar al pie de la letra a las autoridades chinas exaltando una “civilización ecológica” y mostrarse fascinados por sus “proezas espaciales”.

Sin embargo, los autores del folleto se defienden de toda ingenuidad, afirmando que toda cooperación bilateral debe hacerse con “independencia estratégica” “el respeto mutuo de ambas soberanías”. Esto ilustra bien la sobrevaloración algo romántica del poder francés en el mundo, que atraviesa todo el documento.

Dado que China ha alcanzado las capacidades que tanto impresionan a los insumisos, pero que Francia está atrapada en una acumulación capitalista sin aliento, ¿cómo se le incitaría a tratar a Francia en pie de igualdad? Comprometida por sus propios intereses en un “choque comercial” que amenaza a los aparatos industriales europeos, ¿por qué salvaría a París?

En el sistema internacional tal y como evoluciona, organizado en torno a polos de poder continentales, interactuar en pie de igualdad con China requeriría ante todo no presentarse dispersos frente a ella. Sin embargo, el folleto insumiso apenas dibuja un proyecto a escala europea, aparte del "concierto" ampliado a Rusia lo antes posible.

La Unión Europea (UE) es tratada como un objeto un poco engorroso, incluso si los redactores dicen sentirse comprometidos por la “cláusula de asistencia mutua” entre sus Estados miembros. Desde un punto de vista francés y de izquierda, los insumisos juegan a contrapelo: la integración europea es efectivamente lenta y contradictoria, una buena parte de los Veintisiete todavía lucha por imaginar un destino sin el protector estadounidense, y todo el continente se inclina claramente hacia la derecha.

Sin embargo, cabe señalar que el divorcio con Washington sería más fácil de aceptar por los países de Europa Central y Oriental si no hubiera dudas sobre el apoyo de los países más occidentales, incluida la izquierda insumisa, en caso de agresión rusa. También cabe destacar que el acceso al mercado europeo, si se utilizara como palanca estratégica, permitiría jugar un equilibrio de poder más que cualquier otro conjunto geopolítico.

A falta de estar convencidos de que la UE puede ser un marco relevante para producir bienes públicos para los que los Estados miembros no tienen los medios, los insumisos enumeran entonces los otros espacios gracias a los cuales Francia podría dar cuerpo a un “humanismo radical”. Algunos foros, en otros continentes, podrían así ser apoyados gracias a los territorios de ultramar, que los redactores y redactoras presentan como “vanguardias”, levantándose contra el desprecio racista del que son objeto pero contando con aprovechar este legado imperial.

Más extraña, la evocación de la latinidad” da lugar a una prosa esencializante, bastante olvidadiza de las variedades de trayectorias históricas y contradictoria con la criollización alabada por Jean-Luc Mélenchon. Aprendemos así que “los espacios lingüísticos de la francofonía, la lusofonía y la hispanofonía, a los que hay que añadir Italia, Rumanía y Moldavia”, forman “un componente importante del pueblo humano”.

“Su profunda unidad, continúan las plumas insumisas, no se basa solo en hablar lenguas pertenecientes a la misma familia lingüística, sino en una visión del mundo que ha atravesado los siglos desde la antigua República Romana. De Roma, los pueblos latinos heredaron una concepción cívica de la nación, [...] y un cierto universalismo que hacía de la ciudadanía un principio de organización colectiva más allá de los orígenes particulares. Existe, por así decirlo, una ósmosis entre esta herencia filosófica latina y el necesario advenimiento del pueblo humano". 

Francia es más grande de lo que es

En igualdad de condiciones, esta búsqueda de un sustrato histórico-cultural, que abre afinidades a Francia hasta el corazón del Sur contemporáneo, recuerda el proyecto de “Global Britain” que fue atribuido al Reino Unido, a finales de la década de 2010, por algunos partidarios de su salida de la UE. El Reino Unido, afirmaron, podría proyectar de nuevo un papel global gracias a sus lazos en una Commonwealth renacida, transformando el plomo postcolonial en oro cosmopolita.

El resultado, como recuerda la investigadora Marie-Claire Considère-Charon en su reciente Geopolítica del Reino Unido (PUF, 2026), fue un fiasco. Todo apunta a que “la estructura heterogénea” y la “baja densidad institucional” de los espacios francófonos y latinos, como en el caso de la Commonwealth, impiden convertirlos en actores significativos en la transformación del sistema internacional, y Francia solo tiene en ellos una capacidad de arrastre reducida.

Escrito para el mundo de 2027, el folleto da la impresión de evocar una nación cuyo rango mundial fuera todavía el de la década de 1930. “Objetivamente”, nos recuerda el politólogo Philip Golub, “el declive de la posición de Francia no ha dejado de emperorar desde el presidente de Gaulle. A pesar de sus importantes activos, como su arsenal nuclear o su asiento en el Consejo de Seguridad de la ONU, no es una potencia global simplemente por su tamaño. Es principalmente en Europa donde Francia tiene un papel que desempeñar, con bastantes dificultades que superar". 

Hay Estados, a escala internacional, que juegan a una postura no alineada, sin duda. Apodados los “hedgers” (en los márgenes) por los académicos que los estudiaron de cerca, intentan navegar y escapar en parte a la nueva tenaza bipolar sino-estadounidense. Pero desde Indonesia hasta Brasil, pasando por la India y algunos países del Golfo, sus recursos humanos, energéticos, productivos y financieros superan con creces los de Francia, que, sin una alianza militar, también se verá obligada a gastar mucho más en su defensa, o asumir que es más vulnerable.

Hay que añadir que estos Estados no tienen las mismas ambiciones que las expresadas por LFI, es decir, cuestionar la acumulación desigual que desestabiliza al mundo. Las hábiles estrategias transaccionales no están a la altura del desafío, que consiste en construir solidaridades y reglas a largo plazo. Esta última tarea puede lograrse rechazando todo vasallaje, pero no sin construir alianzas aunque estén poco institucionalizadas.

El dilema había sido identificado en 1967 por el filósofo Pierre Hassner: “Para una potencia media cuya influencia y seguridad suponen un mínimo de orden internacional, es probable que la no alineación conduzca a todo, siempre que se saque a los demás. Lo que, tarde o temprano, equivale a salir uno mismo".

 

Fabien Escalona es doctor en Ciencias Políticas y autor de una tesis sobre La reconversion partisane de la social-démocratie européenne (Dalloz, 2018), y del ensayo Une République à bout de souffle (Seuil, 2023). Tras colaborar puntualmente con Mediapart, se incorporó al equipo de forma permanente en febrero de 2018. Es miembro del departamento de política, y también trabaja en temas internacionales y de actualidad en ciencias sociales.

[Fuente: www.mediapart.fr/journal/politique/130726/logique-et-travers-du-non-alignement-que-lfi-veut-pour-la-france?utm - reproducido en www.sinpermiso.info]

quarta-feira, 8 de abril de 2026

«Ningunha lingua é eterna», e algunha, aínda menos

Con ese título, publicou o Prof. Barreiro un artigo que dou que falar; todo moi ben dito e medido, pero que eu non acabo xa non de compartir (iso é cousa de cada quen), senón de entender. Despistaríame menos «A eutanasia do galego» ou algo así. Tampouco teño claro o que ten de descritivo, de prescritivo e de profético. 

Manifestación a prol do galego

Escrito por Antonio Carlos Pereira-Menaut  

Que é chocar, pouco me chocara. Pero pola regla de tres de Barreiro, se ao galego lle quedan dous telexornais, ao español quédanlle como catro. A súa degradación está a ser proporcionalmente máis rápida que a do galego, que aguantou moitos séculos. O sobranceiro “idioma de nuestro glorioso imperio”, enxalzado hai ben pouco, está a se converter, e rapidamente, nun «inglés traducido por latinos». Pero non o celebro; non é a primeira vez que eu, nacionalista galego, defendo o español fronte ao “Spanglish”, tan patrocinado polos neoespañolistas. Non habería que loitar polo galego, e despois mesmo polo español, fronte a calquera linga que se pretenda universal? En troques, España semella un protectorado alemán que tolea por falar inglés (mal). 

Unha sola lingua universal, ben posible por desgracia, sería unha aberración antihumana. Xoan Paulo II falou de preservar culturas e linguas. Precisamos máis arraigo que nunca (Simone Weil). “Malorum causa”, a morte de calquera lingua ou cultura; e se morre, un humanista nunca lle practicará a eutanasia.  

O exemplo da morte incluso do latín, aducido no artigo, é erróneo. O latín nunca foi desprazado por ningunha lingua; en certo xeito nunca morreu; se acaso, estaría a morrer hoxe. O que falamos nós é latín vulgar do século XXI. Ao latín non o levou por diante ningún outro idioma; foi evoluindo e mesturándose. O actual abandono do latín é suicida, como o da cultura grecorromana, que por primeira vez na historia, xa case nin se estudia.  

Pero imos ao noso. En Elche, con 250.000 habitantes (veño de alí agora) nunca escoitas valenciano, nin ves pintadas de “Parlem valencià”; en Alacant, menos. Gana España algo con iso? Máis PIB, menos ansiolíticos, menos desemprego, menos suicidios? Ben pensado, coa perda do valenciano empobrécese a propia España; e empobrécese a cambio de nada. Son conscientes os «españolistas», desprezadores do galego ou do valenciano, de que hai aquí unhas novas poboacións non hispanofalantes a medrar cada ano? Pode España deixar morrer unha seña de identidade súa (o valenciano é un idioma español), coas identidades africanas, latinas ou romanesas entrando en tromba? A que inimigo se opoñen os españolistas? Pisan terra? Cál é a verdadeira ameaza ao castelán? Có español esmagándose entre o inglés e o español-latino, cedendo terreo a cotío —e isto o ve calquera—, quen pode ser tan cego como para crer que o problema son as linguas españolas periféricas (aparte de que son igualmente españolas e latinas, agás o éuscaro).  

Razoará o Prof. Barreiro igual respecto dun posible castelán esmorecente, cando o inglés sexa prevalente en España? Xa o é en certos ambientes —grandes empresas, grandes bufetes—, e na rúa medra de mes a mes. Nas clases moi altas, xeralmente moi españolistas, “de facto” non se defende o español. Mandan aos fillos fora; canto máis anglo, máis mérito (como en Galicia mandándoos a Madrid). Cada ano que pasa, precisamos un chisco menos ter un bo dominio do español; nin para ler os escaparates. No centro de Coruña escoitas moito inglés: excelente, pero sempre que o noso, o de aquí, non esmoreza. Nunha grande cidade, como Valencia, queda un parvo de ver o valenciano, con toda a súa historia, reducido a idioma de nichos, e nichos cada día menos e menores; mesmo nas universidades. Temen algúns que o catalán o colonice; non o sei, pero se cadra colonizará non moito máis que un cadaleito.  

Como sempre, hai moito que falar. ¿Por que sobreviven linguas irrisorias (propiamente, «irrisoria» non é ningunha lingua), como o islandés, cós habitantes de Vigo e moita menos proxección que o galego? E o noruegués? Mesmo Suecia ten os habitantes de Andalucía.  

Eu confésome anglófilo encirrado dende o meu uso de razón política, pero non concordo con que os grandes pisan aos pequenos sempre, como proban Islandia, Dinamarca e outros. Estonia ten a poboación da provincia de Coruña (un chisco máis). Eslovenia, a de Coruña máis Pontevedra. E así. 

Hoxe os nosos nenos cursan algunhas materias en inglés con libros aprobados oficialmente. Estudian “Ferdinand and Isobel, the Catholic Kings”. E aos seus profesores non lles da a risa. Abrín un día unha páxina web da DGT, por mor dunha multa, e abríuseme en inglés. Outra vez, con Muface, o mesmo. Iso puido ser casual, pero non o é que o tren Santiago-Coruña anuncie “Next station, Uxes”. Na fala común cada día hai unha nova verba inglesa, unha frase, unha construción, un tempo verbal que morre. Ata as velliñas din xa “wow!” e “random”. A decote escoitas pais parolándolle ao cativo en inglés (usualmente, malo). O vindeiro 4-VII, Madrid celebrará oficialmente o 250 aniversario da independencia norteamericana.  

Ninguén pode ignorar todo isto. 

A «salvación» (é un falar) está no “Small is Beautiful”, de Schumacher. Ingleses e americanos creen iso e teñen poboamento disperso; só unha porcentaxe pequena dos americanos viven en grandes cidades. No canto diso, en Santiago de Chile viven 7 millóns dun total de 17; en Lima, 14, e así. Madrid segue ese modelo. En Escocia ninguén defende deixar morrer o que queda do seu gaélico (deixárano morrer en Irlanda, e pesoulles), unha fala moito menos importante que o galego, e que nunca foi a de toda Escocia.   

Pero tamén hai un argumento ben práctico. O futuro de Galicia pasa pola relación có Norte de Portugal; ninguén o negará. Eis unha porta á lusofonía (250 millóns de falantes; moitos máis que o alemán). Non é un claro tiro no pé?

 

[Fonte: www.galiciaconfidencial.com]

terça-feira, 15 de outubro de 2024

O novo director do Museo do Pobo fixa como obxectivo achegalo «a todos os recunchos do país»

O coruñés Lois Ladra, que acaba de tomar posesión do cargo, tamén pretende estreitar vínculos con Portugal  


Escrito por Montse García 

«Descentralizar o museo, facendo que chegue a todos os recunchos de Galicia, e fortalecer as relacións con Portugal e co mundo da lusofonía». Esas son dúas das liñas de traballo prioritarias que marca para o Museo do Pobo Galego o seu novo director, o antropólogo e arqueólogo Lois Ladra (A Coruña, 1972), que asumiu estas tarefas a principios de mes tomando o testemuño de Manuel Vilar, que se acaba de xubilar. «Nós o que queremos é crear un centro dinámico, activo, que teña un montón de actividades, que respondan a unha sociedade plural e intentando chegar a todos os sitios do país», resumiu.

O novo responsable da entidade museística amosou o seu interese por «por facer proxectos, desenvolver estudios, exposicións e mostras que itineren, de xeito que se poidan ver e gozar desde todos os recunchos». Nese senso, lembrou que o Museo do Pobo é a cabeceira simbólica de todos os museos antropolóxicos de Galicia e o obxectivo é contactar co resto. «Agardo que para o próximo ano teñamos xa os primeiros resultados», afirmou nun acto este martes arroupado pola presidenta do Padroado do Museo, Concha Losada, e pola súa vicepresidenta, María Xosé Fernández. Entre as ideas que ten Ladra están as de reactivar o Instituto de Estudos das Identidade e o Consello Galego de Museos. En canto a estreitar lazos con Portugal, precisou que recentemente estivo nun congreso en Tras os Montes e contactou xa cun museo, «e hai interese por ambas partes en desenvolver proxectos en común».   

Nas liñas de traballo, Lois Ladra tampouco se esquece das infraestruturas propias. Nese aspecto, lembrou a necesidade da reforma integral de todo o conxunto histórico de Bonaval, ante problemas de humidade e filtración. Trátase dunha actuación que vai moito máis alá de obras puntuais como a da pasarela para unir o edificio conventual coa ala sur. «Estou convencido que co Consorcio de Santiago se levará adiante», afirmou. Tamén aludiu á necesidade de apoios ante a «carencia acusada de recursos, tanto humanos como materiais. para afrontar todo tipo de proxectos». Ao respecto, afirmou que non chegan nin as dúas ducias de traballadores.

A presidenta do Padroado, Concha Losada, amosou o respaldo dos órganos do museo a Ladra para facer «desta casa unha institución ao servizo de todos os galegos» de xeito, ademais, «que non só garde o mellor da nosa tradición, senón que se incorpore ao futuro do país». Pola súa banda, Ladra explico que para el era un orgullo dirixir o Museo do Pobo, «que representa o mellor deste país». Nese senso, lembrou que «as grandes iniciativas de Galicia partiron da base, raras veces viñeron desde o poder. Aquí tedes unha proba máis de como a sociedade civil se pode organizar para crear un centro que sirva de referencia para todo o país».


[Imaxes: SANDRA ALONSO - fonte: www.lavozdegalicia.es]

sábado, 30 de março de 2024

Galegofalantes de Asturias piden ao Goberno do Principado “respecto”

Denuncian que se está a substituír a denominación até agora oficial de galego-asturiano por “eonaviego”. Axuntar considera que con esta mudanza “está en xogo a dignidade idiomática do galego falado en Asturias, que é tan lingua desta terra como o asturiano”

galego asturiano

Axuntar, asociación prá normalización do galego de Asturias dirixiuse ao Goberno de Asturias para reclamar que se garanta o respecto, “por parte do Goberno do Principado de Asturias, e das institucións e autoridades lingüísticas da comunidade autónoma”, do nome de galego-asturiano -legalmente vixente-, que recibe o idioma propio dos habitantes do extremo occidental de Asturias. Esa é a denominación que recolle a Lei 1/1998, do 23 de marzo, de uso e promoción do asturiano (Artigo 2 e Disposición Adicional).

A asociación solicita ao Goberno, presidente e conselleira de Cultura e Política Lingüística de Asturias, que reconsideren o que consideran un despropósito, como é o de denominar esta lingua co glotónimo “eonaviego”. Lémbranlle a Adrián Barbón que “representa todos os asturianos, debe ter en conta as certezas científicas comunmente aceptadas e, sobre todo, debe cumprir a lexislación vixente.”

Desde Axuntar denuncian que, desde o Goberno asturiano, “ao non respectar a denominación legal dunha lingua propia de Asturias, acaba de dar un paso máis contra a dignidade lingüística do galego que se fala en Asturias, e faino ademais a Consellaría de Cultura, Política Lingüística e Deportes do Principado de Asturias.”

A asociación lembra que, tras a recente remodelación do Goberno, no Boletín Oficial do Principado de Asturias do pasado 19 de marzo, publicouse o Decreto 25/2024 do 15 de marzo polo que se estabelecía a estrutura orgánica da Consellaría de Cultura, Política Lingüística e Deporte, na que “o nome legal en Asturias do mencionado idioma (galego-asturiano) estabelecido por Lei 1/1998 do 23 de marzo, de uso e promoción do asturiano, foi substituído en todos os casos por "eonaviego".

Engaden que mesmo nalgunhas ocasións no decreto omítense as referencias ao galego-asturiano, como no caso do artigo 6 que, estabelece que “a lingua asturiana é un patrimonio colectivo de Asturias”. “Ignoramos as razóns que explican que o galego-asturiano sexa privado desa importante e xusta condición”, afirma Moisés Cima, presidente de Axuntar.

A asociación para a normalización do galego de Asturias lembra que durante toda a lexislatura pasada as autoridades lingüísticas de Asturias e a Academia da Llingua Asturiana (ALLA) viñeron facendo uso da expresión compartida "galego-asturiano ou eonaviego", dándolle prioridade a este segundo glotónimo, eonaviego, que, subliñan, non está recollido na lei 1/1998.

Denuncian que ese glotónimo "eonaviego" xustifícase en base a dúas enquisas sociolingüísticas “amañadas por ALLA coa fin de substituír o glotónimo legal por outro que non incluíse a palabra ‘galego’, para ocultar a filiación lingüística e, de feito, violar a lei, evitando a denominación establecida legalmente pola Xunta Xeral do Principado, é dicir, polo poder lexislativo asturiano.

Este prexuízo “contra a galeguidade inherente á lingua galega que se fala en Asturias vén de lonxe”, e mencionan que hai case dez anos a entón presidenta da ALLA, Ana Cano, declarou que o termo galego-asturiano era “pexorativo".

 

[Imaxe: ORT - fonte: www.nosdiario.gal]

terça-feira, 19 de dezembro de 2023

Zeca Afonso: retrato íntimo del músico que dio el pistoletazo de salida a la Revolución de los Claveles

 

La gallega Teresa Moure y la portuguesa Maria Joâo Worm funden realidad y ficción en un cómic que recorre las vivencias del compositor de ‘Grândola, Vila Morena’


                         Imagen del cómic sobre Zeca Afonso 'Balada do desterro' (aCentral Folque), de Teresa Moure y Maria João Worm.

Escrito por JACOBO RIVERO

El 10 del mayo de 1972 el músico portugués Zeca Afonso actuó en la residencia universitaria Burgo das Nacións, en Santiago de Compostela. Fue un evento organizado por el pujante movimiento estudiantil gallego, que con el acto quería denunciar la dictadura franquista y contagiarse de los sonidos de liberación del país vecino, donde el final del régimen autoritario también estaba próximo. Según distintas fuentes, José Zeca Afonso (Aveiro, 1929-Setúbal, 1987) interpretó ese día por primera vez el que después se convertiría en himno de la Revolução dos Cravos (la Revolución de los Claveles), la mítica canción Grândola, Vila Morena. El tema que daría el pistoletazo de salida a la revolución portuguesa del 25 de abril de 1974. Con guion de la gallega Teresa Moure, que prefiere no decir su lugar y fecha de nacimiento, e ilustraciones de la lisboeta Maria João Worm, el cómic Balada do desterro (editado por aCentral Folque) narra ese acontecimiento, mezclando realidad y ficción en una biografía íntima del músico nacido en 1929 y fallecido en 1987.

El cómic comienza relatando las vivencias de Zeca en Angola y Mozambique; un trayecto vital que lo uniría de joven al anticolonialismo y su militancia de izquierdas mucho antes de su desembarco en la ciudad gallega. La trama de la historia, escrita en portugués pero que mezcla las particularidades idiomáticas de los territorios que recorre, se presenta como un diálogo abierto muy próximo al teatro. “Trabajamos en dos fases. Primero yo escribí y luego Maria João empezó a dibujar cuando ya estaba cerrado el guion”, cuenta Teresa Moure en un café universitario mientras llueve con intensidad en la capital gallega. El libro sorprende porque en cada capítulo se aplican técnicas diferentes, un trabajo que una vez entregado el guion tardó dos años en culminarse, y cuya minuciosidad se aprecia en cada página. “Yo no había escrito nunca el guion de una novela gráfica”, cuenta Moure, “pero sí teatro. Cuando le entregué el texto marcando mucho el diálogo, Maria João entendió perfectamente el contexto que yo estaba visualizando”.

El paso de Zeca por la ciudad gallega marcó profundamente a una generación, hasta el punto de que hoy en día ese tiempo compartido tiene un aura de simbolismo que excede lo ocurrido realmente. En ese sentido, Moure insiste en la propia dualidad que presenta Balada do desterro: “La ficción puede ser más verdad que la propia realidad. Hay un juego de espejos. Hay muchísima documentación sobre Zeca, contábamos también con el testimonio de personas reales, porque él fue una persona con mucha influencia musical y política en Galicia. Había gente aquí que sabía cómo era, de qué hablaba, qué sentía, pero el núcleo de la historia es ficción”.

La escritora Teresa Moure, coautora de 'Balada do desterro', en el claustro de la facultad de Historia de la Universidad de Santiago de Compostela.                                                                     La escritora Teresa Moure, coautora de 'Balada do desterro', en el claustro de la facultad de Historia de la Universidad de Santiago de Compostela. ÓSCAR CORRAL

Durante la conversación con la autora está presente el vigués Ramon Pinheiro Almuinha, editor de aCentral Folque (Centro Galego de Música Popular). Con tono calmado, aporta su visión sobre el músico: “Zeca es de los pocos personajes del imaginario contemporáneo portugués que forma parte de la memoria emocional de muchos gallegos, entre los que me incluyo. Su discografía, como ocurre con músicos como Charlie Parker o Frank Zappa, se puede seguir revisitando y encontrar cosas nuevas. Era un poeta y conseguía que en los textos pasen más cosas de las que en principio parecen”. Y explica Pinheiro sobre las particularidades del cómic que han publicado: “No queríamos hacer otro homenaje más; queríamos enfrentarnos a un reto con esta novela gráfica. Zeca nunca paró de escuchar música y tuvo un compromiso no panfletario con la política. Por eso también nos parece un referente muy necesario”.

Una parte importante de ese reto fue desarrollar el personaje con una mirada intencionadamente feminista. “Yo quería ser fiel a mis trabajos anteriores. En mi proyecto narrativo siempre el protagonismo está en las mujeres. En este caso había un interés en feminizar la figura de Zeca Afonso”, explica Teresa Moure, que se expresa con frases contundentes y mirada fija para enfatizar la precisión de sus reflexiones. Así, la mayoría de personajes que atraviesan la historia de Zeca en el cómic son mujeres. “Busqué a las mujeres protagonistas de aquel tiempo y al encontrar a Begónia Moa pude contarlo desde una perspectiva que no fuera de poder, sino de alguien que fue su amiga”.

Portada del cómic 'Balada do desterro".                                                           Portada del cómic 'Balada do desterro". ACENTRAL FOLQUE

Moure pone como contraejemplo el habitual retrato heroico de figuras como el Che Guevara para explicar el camino que ella prefirió transitar en su aproximación al personaje: “Todos aquellos relatos de hace años asociados a una imagen revolucionaria, aunque me resulta una palabra querida, se transformaron”. Y finaliza mientras en el exterior sigue diluviando con rotundidad: “Aunque Zeca Afonso tenía las ideas socialistas de fraternidad, su legado es mucho mayor, es muy acorde con el cambio de mentalidad que hemos tenido en los últimos años, porque es alguien que reivindica la ternura, la intimidad con sus fisuras y sus crisis, y eso es importante al revistar a Zeca con una mirada absolutamente feminista”.

'O povo é quem mais ordena'

Cuando José Manuel Cerqueira Afonso dos Santos (conocido por José Afonso o Zeca) murió el 23 de febrero de 1987 con 58 años, su situación económica era muy precaria. Zeca fue un cantautor comprometido de obra y hechos. Su actitud vital hasta el final de sus días le alejó de premios y reconocimientos públicos, que siempre rechazó. Expulsado de la carrera de magisterio en 1968 por su oposición al régimen de Salazar, su vida desde entonces estuvo volcada en la música, aunque ya ejercía como tal desde antes.

Zeca grabó 14 discos y dio infinidad de conciertos, muchos de ellos para causas de la izquierda. Llevó como una carga incómoda ser el músico que había interpretado la canción que sirvió de contraseña para la Revolución de los Claveles. Su música, su poesía y su voz fueron mucho más que esa canción. Siempre reivindicó la influencia de la mirada africana y la lusofonía ambiental en sus letras. Cohabitó con un momento donde la canción de autor se había hecho un hueco importante en medio mundo, especialmente tras el mayo de 1968 francés. Pete Seeger, Mercedes Sosa, Daniel Viglietti, Paco Ibáñez o Luis Pastor le tuvieron como referente.

En su entierro, en la zona obrera y portuaria de Setúbal, el féretro, cubierto con una bandera roja, fue visitado por miles de personas que portaban claveles rojos, mientras sonaba su música de fondo. En Madrid también se organizó un sentido homenaje en el que actuaron, entre otros, Pablo Guerrero, Luis Pastor, Sordera, Javier Ruibal, Joaquín Sabina y Amancio Prada. Zeca exigió que nadie vistiera de luto por él, un formalismo que no encajaba en su mirada de una Terra da fraternidade.

 

[Fuente: www.elpais.com]

segunda-feira, 24 de abril de 2023

O que é o prêmio Camões, que será entregue com atraso a Chico Buarque após recusa de Bolsonaro

 

Escrito por Luís Barrucho

Depois de quatro anos de espera, o cantor, compositor e escritor Chico Buarque, de 78 anos, vai finalmente receber nesta segunda-feira em Sintra, Portugal, o prêmio Camões, o mais importante da literatura de língua portuguesa.

Um dos motivos da demora se deveu à recusa do ex-presidente Jair Bolsonaro (PL) em assinar a documentação necessária para que o artista recebesse o diploma, segundo explicou à BBC News Brasil o ministro da Cultura de Portugal, Pedro Adão e Silva. A entrega também ficou prejudicada pelo confinamento imposto pela pandemia de covid-19.

Como resultado, todos os vencedores do prêmio — quatro no total, incluindo Buarque — ainda não o receberam.

Chico Buarque estreou como escritor de ficção em 1974, com a novela Fazenda Modelo. Em 1979, publicou o livro infantil Chapeuzinho Amarelo. Seu primeiro romance, Estorvo, foi lançado em 1991. Quatro anos depois, publicou o segundo, Benjamin. Em 2003, lançou Budapeste; em 2009, Leite Derramado e em 2014, Irmão Alemão. Ele escreveu as peças de teatro Roda Viva (1968); Calabar (1972, juntamente com Ruy Guerra); Gota D’Água (1974, com Paulo Pontes), e Ópera do Malandro (1978).

O prêmio Camões foi criado em 1988 "com o objetivo de consagrar um autor de língua portuguesa que, pelo conjunto de sua obra, tenha contribuído para o enriquecimento do patrimônio literário e cultural do idioma", segundo o Ministério da Cultura (Minc).

É considerado a mais importante premiação da língua portuguesa e contempla anualmente autores da Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP). Seu nome homenageia o poeta português Luís de Camões (1524-1580), uma das maiores figuras da literatura lusófona.

O ganhador do prêmio recebe 100 mil euros (R$ 555 mil), sendo metade desse valor subsidiado pela Fundação Biblioteca Nacional, entidade vinculada ao Ministério da Cultura. A outra metade é paga pelo governo português.

O diploma entregue aos laureados contém o nome de todos os países lusófonos e é assinado pelos chefes de Estado de Portugal e do Brasil.

A escolha é feita por um júri de seis membros, dois do Brasil, dois de Portugal e dois escolhidos em comum acordo por outros países lusófonos (Angola, Cabo Verde, Moçambique, Guiné-Bissau, São Tomé e Príncipe e Timor-Leste).

O primeiro a receber o prêmio, em 1989, foi o poeta e escritor português Miguel Torga.

Desde então, outros 33 escritores foram agraciados. Foram 14 do Brasil, 14 de Portugal, três de Moçambique, dois de Angola e dois de Cabo Verde (José Luandino Vieira, vencedor em 2006, é luso-angolano; ele recusou o prêmio).

Entre os brasileiros laureados, estão Raduan Nassar (2016), Ferreira Goulart (2010), Lygia Fagundes Telles (2005) e Jorge Amado (1994).

Devido à recusa de Bolsonaro em conceder o prêmio a Buarque, os seguintes escritores ainda não o puderam receber: o português Vitor Manuel de Aguiar e Silva (2020), a moçambicana Paulina Chiziane (2021) e o brasileiro Silviano Santiago (2022).

Primeira mulher a publicar um romance em Moçambique, Chiziane é a primeira africana e a primeira negra a vencer a premiação. Niketche: Uma História de Poligamia é um de seus romances mais famosos.

'Viramos uma página'

Em declaração no sábado (22/4) em Lisboa por ocasião da abertura da 13ª Cúpula Brasil-Portugal, que já não acontecia desde havia sete anos, o primeiro-ministro português, António Costa, fez alusão ao prêmio Camões.

Ao lado do presidente Luiz Inácio Lula da Silva (PT), Costa usou a recusa de Bolsonaro em entregar a premiação como um exemplo do esfriamento das relações entre Brasil e Portugal nos últimos anos. Segundo ele, no entanto, é momento de "virar a página".

"Queria sublinhar a importância do dia de hoje, em que depois de sete anos de interrupção retomamos as cimeiras anuais entre Portugal e o Brasil, o que ocorre na segunda visita que em poucos meses o presidente Lula faz a Portugal e na primeira visita que o presidente Lula faz à Europa", disse.

Costa falou da "interrupção de contatos" entre os dois países. Em sua visão, a consequência mais clara disso foi o fato de "só na próxima segunda-feira (24/4) ser entregue a Chico Buarque de Holanda o Prêmio Camões, que ganhou há quatro anos, em 2019".

"Viramos, por isso, uma página", disse.

Lula está em viagem oficial em Portugal, aonde chegou na última sexta-feira (21/4). Ele fica no país até terça-feira (25/4), quando segue para a Espanha. Seu retorno ao Brasil está previsto para a noite de quarta-feira (26/4).

 

[Foto: GETTY IMAGES - fonte: www.bbc.com]

terça-feira, 18 de abril de 2023

Alumnado de Outes pide que se dedique unha rúa do Concello a Fernando Pessoa

 

A iniciativa fai parte do proxecto educativo “De Outes a Lisboa com Fernando Pessoa” do IES Poeta Añón.

 

O alumnado de 4ºESO do IES Poeta Añón de Outes solicita para o seu concello unha vía pública co nome do escritor portugués Fernando Pessoa, “unha das figuras máis destacadas da literatura occidental”.

Esta iniciativa encádrase no proxecto educativo “De Outes a Lisboa com Fernando Pessoa” promovido polos departamentos de Lingua Galega e Historia, dirixidos polas profesoras Maruxa Caamaño e Susana Álvarez,  co propósito de investigar a historia local.

quarta-feira, 1 de fevereiro de 2023

A Xunta reforza o portugués en Galicia coa posta en marcha do Observatorio da Lusofonía Valentín Paz Andrade

O secretario xeral de Política Lingüística comparece a petición propia no Parlamento para dar conta do seguimento da Lei para o aproveitamento dos vínculos coa lusofonía

Este órgano colexiado, que ten como finalidade asesorar ao Goberno galego, servirá como un foro de diálogo permanente entre as distintas administracións públicas e outras organizacións representativas no eido lusófono

O Goberno galego segue traballando no cumprimento da Lei 1/2014, do 24 de marzo, para o aproveitamento da lingua portuguesa e vínculos coa lusofonía, coñecida comunmente como Lei Paz Andrade. Deste xeito, e desde a entrada de España como Observadora Asociada na Comunidade de Países de Lingua Portuguesa (CPLP) en xullo de 2021, a Xunta está a traballar para desenvolver todo o potencial desta asociación mediante a elaboración dun memorando de entendemento de áreas comúns para as dúas partes, o que require un coñecemento exhaustivo e permanentemente actualizado da realidade lusófona en e desde Galicia.

É neste contexto no que nace o Observatorio da Lusofonía Valentín Paz Andrade, “un órgano colexiado creado co fin de servir como instrumento de consenso para adoptar medidas relacionadas coa lusofonía en Galicia”, indica o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, quen compareceu esta mañá a petición propia ante a Comisión 4ª do Parlamento de Galicia para dar conta do informe anual de seguimento da Lei 1/2014.

Tendo como alicerces a Lei Paz Andrade, da que toma o nome, así como a Estratexia Galega de Acción Exterior e a Lei reguladora da acción exterior e da cooperación para o desenvolvemento de Galicia, este observatorio, “terá como finalidade asesorar ao Goberno, formular plans de acción e programar actividades de coñecemento, intercambio e programación, ao tempo que funcionará como un foro permanente de diálogo entre as distintas administracións públicas e outras organizacións representativas con interese neste ámbito”, engadiu Valentín García.

Estudo da lingua portuguesa en Galicia

No tocante ao estudo do idioma, “o portugués xa está consolidado como unha das segundas linguas estranxeiras máis estudadas polos galegos e galegas, tanto nos institutos como nas escolas oficiais de idiomas e na Escola Galega de Administración Pública (EGAP), sumando máis de 5000 estudantes contabilizados de forma oficial”, indicou o representante da Consellería de Cultura, Educación, FP e Universidades.

Segundo os datos reportados, 3888 alumnos de ESO e Bacharelato estudan portugués como primeira ou segunda lingua estranxeira neste curso 2022-23, o triplo que cando entrou en vigor a lei a prol dos vínculos coa lusofonía. Un dato ao que hai que sumarlle os 1065 estudantes das nove escolas oficiais de idiomas repartidas por Galicia e os 445 empregados públicos que optaron por formarse en distintos niveis desta lingua na EGAP que, ademais, acadou a taxa de solicitudes máis elevada rexistrada desde que oferta a lingua portuguesa. “É por isto que desde a Xunta imos dar resposta a esta crecente demanda mediante a convocatoria de novas prazas para este 2023, incluíndo como novidade a formación no nivel avanzado 1 de lingua portuguesa, que será tamén en liña como o resto dos niveis para favorecer a conciliación por parte dos empregados públicos”, expuxo Valentín García.

Ademais, a Consellería continúa ao longo deste curso 22-23 coa pilotaxe do programa Camões Júnior, implantado nalgúns centros de secundaria o pasado 2021 e grazas ao cal 83 estudantes obtiveron o seu certificado de lingua portuguesa en distintos niveis entre o A1 e o B1 ao superar as probas en liña. 

Colaboración coas industrias creativas e a CRTVG

Outro dos puntos clave a desenvolver dentro da Lei Paz Andrade é a coprodución de contidos audiovisuais entre Galicia e Portugal. Así, a CRTVG mantivo durante este 2022 unha colaboración xa asentada e crecente coa lusofonía materializada en proxectos como o exitoso #ApuntamentoLusófono, dentro do espazo dirixido por Esther Estévez, ou a sección do portal de noticias G24.gal dedicado a Portugal.

Ademais, a entidade anunciou en setembro o seu apoio a dúas coproducións con Portugal, a longametraxe Ariel e o documental A procura da Estrela; así como a participación en 27 proxectos de contidos dixitais como Agora cantamos nós, da Asociación Cultural e Pedagóxica Ponte... nas Ondas! cuxo programa de radio interescolar, que desde fai 27 anos da voz a 200 centros educativos das dúas beiras do Miño, xa está considerado un modelo para o mundo ao ser incluído pola UNESCO no Rexistro de Boas Prácticas de Salvagarda.

Ademais, a Consellería de Cultura colaborou ao longo desde 2022 en accións como o concurso a[R]itmar Galiza e Portugal que, coincidindo coa súa sétima edición, incluíu a creación da aplicación web play.artirmar.gal, o programa Nortear e todas as actuacións que leva anexas desde fai oito anos ou varias coproducións teatrais do Centro Dramático Galego, exposicións da Fundación Cidade da Cultura e actuacións musicais e festivais realizados en colaboración con Portugal ou vinculadas á lusofonía, entre outras moitas accións. Neste sentido, a Xunta ten previsto impulsar unha Axenda Cultural Común entre España e Portugal ao longo deste 2023.

 

 

[Fonte: www.lingua.gal]

sábado, 31 de dezembro de 2022

A poboación asturiana que ten o galego como lingua nai baixou 38% en 30 anos

Axuntar vén de presentar o seu informe sobre a situación actual do galego en Asturias.

 
                                              Xabier Barcia, Natalia Jardón, Moisés Cimas e Enrique González na presentación do informe de Axuntar o 27 de decembro.
 
 
Escrito por MAR ÁLVAREZ

O territorio asturiano no que se fala galego ocupa unha superficie aproximada de 4.200 quilómetros cadrados distribuída en 18 concellos. Actualmente, estímase que o número de falantes nesta zona é de 37.000. Así o recolle o Informe sobre a lingua do Eo-Navia. Sen fronteiras: galego de Asturias, elaborado pola asociación para a normalización do galego de AsturiasAxuntar, presentado no concello asturiano da Veiga.

Eo-Navia é a zona asturiana galego falante que se localiza entre os ríos Eo (ao oeste) e Navia (ao leste). Do total das persoas que falan o galego de Asturias, o informe recolle que, segundo a III Enquisa Sociolingüística do Navia-Eo elaborada pola Academia da Llingua Asturiana, dous de cada tres habitantes da zona maiores de 16 anos -63,1%- téñena como primeira lingua, ben en solitario -46,3%- ben xunto co castelán -16,8%-. Porén, hai 30 anos, a porcentaxe de persoas cuxa lingua materna era exclusivamente o galego era de 75%, polo que se observa un descenso de 29 puntos, indica o informe.

Esta situación débese, segundo explica a Nós Diario o doutor en Lingua Española e Lingüística Xeral da Universidade de Oviedo e participante na elaboración do informe, Ramiro Xabier Barcia, á falta de vontade política. “Desde a Administración do Principado de Asturias non se respecta a diversidade lingüística de Asturias, e menos o galego asturiano, cuxo status legal non garante a súa viabilidade futura” e engade que a lingua vive “unha situación de diglosia co castelán, pero tamén co asturiano que, se ben non é oficial, si conta con máis recoñecemento, o que supón un agravio comparativo evidente”.

 
 
[Fonte: www.nosdiario.gal]
 

quinta-feira, 8 de dezembro de 2022

Saramago e a Galiza

 

Escrito por M. Pilar García Negro

Houbo profusión, días atrás, de artigos, comentarios e saudosas recordacións de Saramago co gallo do centenario do seu nacemento. Inevitabelmente, foi tratada a súa relación coa Galiza. Vou traer, pois, aos nosos días unha información que tiven ocasión de publicar canda o seu falecemento, en concreto nun artigo do extinto Xornal de Galicia, o 19 de xuño de 2010, publicado con posterioridade –xunto co resto de artigos meus neste xornal que morreu de morte matada– nun libro que dei en titular Outramente…

Foi en marzo de 1995 cando coñecín Saramago na Coruña. Veu da man de Pilar Vázquez Cuesta, na altura catedrática de Lingua e Literatura Portuguesa na Universidade de Salamanca, e axiña organizamos un acto ad hoc con ambos na benemérita Libraría Couceiro da Praza do Libro, xa desaparecida. Como presidenta que era entón da Agrupación Cultural Alexandre Bóveda, tocoume actuar como anfitrioa, cousa que fixen moi gostosamente, pois tiña lido a aquela altura Memorial do convento, que ía xa pola 9ª edición. O local da libraría encheuse –vinte e tal persoas–, mais o acto non deixou de ser un encontro moi grato entre socios da agrupación, profesores e algúns entusiastas da literatura portuguesa. Na dedicatoria da novela con que moi xentilmente me agasallou, declarábase «amigo e irmão» da Galiza e dos galegos.

O local da libraría encheuse –vinte e tal persoas–, mais o acto non deixou de ser un encontro moi grato entre socios da agrupación, profesores e algúns entusiastas da literatura portuguesa. Na dedicatoria da novela con que moi xentilmente me agasallou, declarábase «amigo e irmão» da Galiza e dos galegos

Segundo «fascículo». Xa galardoado co premio Nobel (1998), volta o escritor á Coruña, a un acto organizado polo «Club Financiero» que consistía nunha mesa redonda con el proprio, Xosé Manuel BeirasIgnacio Ramonet e Mª Antonia Iglesias, como moderadora. A expectación, enorme; a «bicha» ou cola de aspirantes a asistiren daba varias voltas ao edificio. Eu sorría para min lembrando a primeira estadía coruñesa, cando o escritor aínda non era un «personaxe». Agora, cumpría velo e gabarse de telo visto e ouvido. Máis naturalidade e camaradaxe reinaron nun outro encontro ao que asistín, neste caso na festa do Avante!, organizada anualmente, como se sabe, polo Partido Comunista Português.

Saramago, quizabes máis «galego» do que el admitiría, tamén sucumbiu ao engado español, nomeadamente após a persecución sofrida na súa terra baixo presidencia de Cavaco Silva e sob pretexto da publicación d´O Evangelho segundo Jesus-Cristo. Agora opinaba tranquilamente que Portugal debera ser unha comunidade autónoma de España. Lonxe parecían ficar aquelas clarividentes palabras do epiloguista da súa A Jangada de pedraLuís Rebelo de Sousa, cando a xulga como o libro da «nossa utopia», a condensación dos valores e as esperanzas do 25 de abril, «reafirmados na convicção de uma autenticidade nacional, capaz de resolver os próprios problemas sen diluir e perder a sua identidade». O quid da cuestión, fálese da Galiza ou fálese de Portugal.

Saramago, quizabes máis «galego» do que el admitiría, tamén sucumbiu ao engado español, nomeadamente após a persecución sofrida na súa terra baixo presidencia de Cavaco Silva e sob pretexto da publicación d’«O Evangelho segundo Jesus-Cristo». Agora opinaba tranquilamente que Portugal debera ser unha comunidade autónoma de España

Fica, en fin, o grande escritor e a súa lúcida obra, con Nobel ou sen el. Outra cousa é que, hai trinta anos, probabelmente fósemos máis os seus leitores do que hoxe, o que converte a tan traída e levada lusofonía nun belo propósito sen concreción por ambas as partes, a Galiza e Portugal. Máis un «beneficio» da sacrosanta globalización…

1. S. No meu artigo inmediato anterior, incluín unha crítica do filme As bestas en que, a teor do por min lido, me refería a unha unanimidade crítica positiva. Rectifico. Nestas datas, tiven ocasión de ler unha crítica que no seu día me pasara por alto. É a de José Luis Losa, espectador do filme en Cannes.

Concordo plenamente con ela e satisfaime facelo por ter escrito a miña sen coñecer esta. Fique, pois, por se alguén quer completar a súa curiosidade leitora. Eu continúo sorprendéndome da facilidade con que galegas e galegos de hoxe admitimos como «natural» e «neutra» a ollada que españois, europeos ou «occidentais» proxectan sobre nós. En pleno século XXI.

 

[Fonte: www.luzes.gal]