La redescobèrta dels noms de luòcs en gaelic ven un esplech per comprene los païsatges, restaurar la biodiversitat e repensar lo ligam entre lenga, territòri e proteccion de l’environament
La defensa de l'environament e la revitalizacion lingüistica avançan d'ara enlà conjonchament dins los Highlands escoceses, çò rapòrta Reporterre. Per l'estudi dels ancians toponims en gaelic, cercaires, militants e abitants tornan descobrir la memòria ecologica rebatuda dins los païsatges actuals, sovent apaurits per de sègles d'esplecha. Aqueles noms de luòcs evòcan de bòsques, d’animals e d’ecosistèmas uèi desapareguts, mas dont la traça persistís dins la lenga.
Per de parlants coma Ross Christie, lo gaelic agís coma un archiu viu del territòri: «Quand nos clinam dessús, es coma legir de noms sus una tomba», çò remarca Christie. del moment qu’una cima sens arbres pòt encara portar un nom que ramente la preséncia de tuèisses, o una val denudada evocar d'ancianas garrissadas. Aqueles indicis lingüistics noirisson uèi de projèctes de resilvestracion, coma aquela menada per l'associacion Trees for Life (Arbres per la vida) a Dundreggan, près del lac Ness, ont reforestacion e transmission culturala van de par.
Aquela cambada s'inscriu dins un movement mai larg de resisténcia a l'esfaçament cultural e ecologic eiretat del procès nomenat Highland Clearances, en gaelic conegut amb lo nom de Fuadaich nan Gàidheal (l'expulsion dels gaèls), una politica d'eviccions forçadas menada entre la fin del XVIIIn e lo XIXn sègle, que fòrabandiguèt las populacions autoctònas de lors tèrras, tresvirèt los païsatges e accelerèt lo declin de la lenga gaelica d’Escòcia. Lingüistas e environamentalistas collabòran per bastir una conservacion «olistica», atentiva als sabers locals. Delà 'Escòcia, aquel ligam entre lengas indigènas e biodiversitat illustra un constat partejat, ja que preservar los mots pòt ajudar a tanben preservar los monds qu’aquestes descrivon.
[Imatge: Trees for life - sorsa: www.jornalet.com]
Sem comentários:
Enviar um comentário