Morre Ramón Masats, unha das miradas máis lúcidas da fotografía en España

O fotoperiodista catalán, de 92 anos, plasmou durante décadas e con fina ironía a vida cotiá do país

                                   Ramón Masats, retratado en xullo do 2021.

Escrito por DANIEL ROLDÁN eALMUDENA SANTOS

A imaxe foi o seu maior logro e a maior das condenas. Bendita condena, habería que dicir. Un seminarista lánzase como un gato cara ao pau dereito da súa portería para intentar parar un potente chute. Ese momento foi captado por Ramón Masats no Madrid de 1969 e sempre llo lembraban a un dos xenios da fotografía, falecido este luns aos 92 anos en Madrid, segundo confirmou a súa familia. Facía máis de dúas décadas que colgara a cámara. Unha compañeira que escolleu estando no servizo militar.

Masats naceu en 1931 en Caldas de Montbui (Barcelona), onde estivo a traballar na bacaladería familiar ata que chegou a mili e a fotografía. Ao seu proxenitor rouboulle o diñeiro necesario para comprarse a primeira cámara e en 1955 chegou á capital catalá onde ingresou na Sociedade Fotográfica de Cataluña. «Tiña un instinto extraordinario. Xamais volvín a atopar a alguén que comprendese para que serve unha cámara de forma tan rápida», lembraba anos despois Xavier Miserachs quen, xunto a Oriol Maspons e Ricard Terré, animou ao novo Masats coa fotografía. Cos dous primeiros realizou a súa primeira exposición en 1956.

Apenas tres anos máis tarde, instálase en Madrid e convértese en reporteiro de Gaceta Ilustrada e sumar ao grupo Afal liderado por Carlos Pérez Siquier e ao que pertencían Gabriel Cualladó, Paco Gómez (que tamén se uniron a Gerardo Vielba e Masats no efémero grupo A Palangana), Alberto Schommer ou Joan Colom, entre outros moitos fotógrafos que lograron romper muros e mostrar ao mundo que se estaba facendo en España e aprender do que pasaba fóra.

«É o que tiñamos a man. Non forzamos nada. Non fomos escarbando en sitios escuros nin moi brillantes. Interesábanos mostrar a vida tal cal era noso ao redor», explicaba este admirador de Henri Cartier-Bresson, Willian Klein ou Elliot Erwitt nunha entrevista a XLSemanal en marzo do 2021. Retrataba por igual a traballadores anónimos como a Francisco Franco ou a Luis Buñuel. Sempre equidistante e mantendo a dignidade de famosos e descoñecidos. Era capaz de disparar cos seus cámaras para reflectir como vivía a sociedade daquel momento.

Cine e televisión

Esa visión plásmase nos libros que publicou durante a década dos sesenta do pasado século. Os sanfermines (1957-1962), que o afasta da visión tradicional; Neutral Corner (1962), onde se penetra no mundo do boxeo e os seus seres marxinais, ou Vellas historias de Castela a Vella (1964), libro de Miguel Delibes que ilustrou e exemplo das súas viaxes por España que realizou tanto en coche como en moto. «Poucos fotógrafos hanme deixado unha pegada tan profunda como Masats», indicou Carlos Saura, que compartiu exposición na sala Juana Mordó e oficios co catalán.

Porque Masats tamén se pasou ao cine e a televisión. «Creo que se alguén nos influía era Berlanga, tamén Buñuel, Bardem e algún outra da época. Eu polo menos non copiaba, pero influíame Berlanga, o seu sentido do humor», indicaba en XLSemanal. Dirixiu O que ensina (1965), Topical Spain (1970) e estivo a cargo de as series Coñeza vostede España (1966), Os ríos (1966) ou Raíces (1971).

Despois da Transición e coa chegada dos oitenta, decide volver á fotografía. Faino con fotografías en cor, o que depura a súa mirada aínda que sen perder o feitizo dos seus traballos anteriores. Desta época son Andalucía (1986), con textos de José Manuel Caballero Bonald; Desde o ceo a España (1988) ou Toro (1998). No 2002 decidiu deixar a profesión e dous anos máis tarde recibía o Premio Nacional de Fotografía. Tamén logrou o Premio PHotoEspaña no 2014.

 

[Imaxe: Javier Cebollada | Efe - fonte: www.lavozdegalicia.es]