A excelente saúde do «polar» francés

A concesión do Princesa de Asturias a Fred Vargas, gran dama do crime, sinala ao país veciño como referencia da novela negra por calidade e amplitude de propostas 

Tanguy Viel, Colin Niel e Bernard Minier

Por H. J. P. 

Ninguén discute o reinado de Fred Vargas no negro ceo de Francia , como tampouco ofrece dúbidas pensar en Andrea Camilleri cando se menciona o caso da novela negra en Italia -o chamado giallo, que adoptou o nome do amarelo que distinguía as portadas da popular colección detectivesca de Mondadori- ou en Petros Márkaris si está a falarse de Grecia. A concesión o pasado xoves do premio Princesa de Asturias das Letras a Frédérique Audoin-Rouzeau (Vargas, creadora do imprescindible comisario Adamsberg) sinálaa non só como unha das grandes damas do crime senón como líder do noir francés, o cal é unha designación de moito respecto. 

Máis aló do persoal universo Borges -apoiado polo seu amigo Adolfo Bioy Casares na dirección da colección O sétimo círculo-, Francia foi o lugar en que primeiro se referendou a lexitimidade literaria do xénero policíaco ou criminal. Marcel Duhamel creou en 1945 a colección Série Noire no seo da editorial Gallimard e alí deu cabida aos autores do denominado hard-boiled norteamericano, novelas veristas de gran impacto social e dura visión da realidade, que en EE.UU. se vendían moito pero non pasaban da cualificación do quiosco onde se distribuían. Chandler, Hammett, McCoy, Burnett, Thompson ou Himes chegaron así ao lector galo. E o que en Italia foi giallo, en Francia sería polar -pola abreviatura de policier -. Con todo, a adaptación francesa do modelo americano esquivaría esa violencia realista de frase curta e tamén a versión deductiva e cerebral que propuñan os mestres británicos Conan Doyle e Agatha Christie. Desde a aparición do comisario Maigret de Simenon, policía gris, funcionario perseverante, cunha humanidade a proba de bombas, que manexa a aplicación da lei segundo a súa propio sentido da xustiza, os escritores movéronse comodamente no amplo horizonte que delimitan os perfís de Spade e Maigret.

Con esa liberdade manexáronse Jean-Claude Izzo e Jean-Patrick Manchette, dúas das máis grandes figuras do mapa europeo. E tamén serve para a canteira que se creou animada polo seu exemplo e o doutros veteranos como Dominique Manotti e Didier Daeninckx. Hoxe o elenco enriqueceuse notablemente con obras como as de Pierre Lemaitre, Ian Manook, Dominique Sylvain, Franck Thilliez, Caryl Férey, Pascal Dessaint, Olivier Truc, Sophie Hénaff, Jerémie Guez e Cécile Coulon, algúns destes últimos especialmente novos.

Polo menos tres coinciden estas semanas con nova novela nos escaparates das librerías: Tanguy Viel (Brest, 1973), Colin Niel (Clamart, 1976) e Bernard Minier (Béziers, 1960). Os dous primeiros, descoñecidos para o lector español, están entre os autores máis premiados do 2017 en Francia; Minier figura xa na axenda desde que os selos Roca e Salamandra publicárono en castelán. É certo que os tres non poden ser máis distintos nas súas propostas. En Artigo 353 do Código Penal (Destino) Viel propón unha reflexión moi simenoniana sobre a xustiza e o que representa esa norma que establece que, ante un crime, xuíces e xurados, para ditaminar sentenza, poden apelar á súa conciencia no canto de cinguirse aos feitos e probas. Niel aposta en Só as bestas (Principal dos Libros) por un angustioso noir rural que mostra como os illados macizos do Causse poden participar dun mundo globalizado. A formulación de Minier é máis sinxelo ao enfrontar en Noite (Salamandra) o ben e o mal, representados, respectivamente, unha vez máis, no comandante Servaz e o seu antagonista (e obsesión, mutua) o psicópata e asasino en serie Hirtmann.

Nunca como hoxe o polar francés gozou de saúde tan envexable.

[Fonte: www.lavozdegalicia.es]