O Consello da Cultura Galega incorpora o legado documental de Jesús Vázquez Gayoso, figura clave do exilio republicano

A familia do escritor, avogado e político galego cede ao Arquivo da Emigración Galega artigos, fotografías, publicacións e documentación sobre a súa traxectoria política, cultural e humanitaria en América. 

Legado documental de Jesús Vázquez Gayoso

Un dos fillos do escritor e político Jesús Vázquez Gayoso, que chegou a ser cónsul e ministro delegado da Segunda República no exilio, asinou coa presidenta do Consello da Cultura Galega —CCG—, Rosario Álvarez, un acordo de cesión do legado documental do seu pai para que a institución se ocupe do seu estudo e conservación. O material que a familia cedeu ao Arquivo da Emigración Galega inclúe coleccións de artigos que Jesús Vázquez publicou en xornais e revistas como ‘España libre’, ‘Veritas’ ou ‘Vieiros’. Entre a documentación achegada destaca tamén unha alocución do Goberno republicano español dedicada por Félix Gordón Ordás a Vázquez e á súa muller, Felisa.

Igualmente, o fondo documental incorpora fotografías de actos oficiais e celebracións dos círculos republicanos e culturais nos que participou Vázquez Gayoso, así como outros volumes que reflicten o seu perfil político e humanista. Escritor, avogado e político, Vázquez Gayoso foi unha figura destacada do exilio republicano galego en América, cunha intensa traxectoria política, académica e humanitaria vinculada á defensa da Segunda República española, segundo destacou o Consello da Cultura Galega. A institución celebrou este acto en Santiago este mércores, 20 de maio, coincidindo coa incorporación do seu legado documental aos fondos da entidade. Para o investigador Emilio Grandío, Vázquez Gayoso era “un home de múltiples perfís” e forma parte dunha “xeración perdida”, xunto con nomes como Salvador de Madariaga ou María Casares.

"UN PAÍS SEN MEMORIA É UN PAÍS SEN FUTURO"

Durante o acto de cesión, celebrado este mércores na biblioteca do Consello da Cultura Galega, o historiador Xurxo Martiz Crespo reivindicou que “un país sen memoria é un país sen futuro”, mentres que a presidenta do CCG insistiu en que a emigración “marca a identidade galega”. Ademais, Rosario Álvarez explicou que o obxectivo desta cesión non é “capitalizar” os documentos, senón “preservar” estes arquivos, que forman parte da memoria da diáspora galega. “Para preservar o seu legado, a mellor maneira é depositalo nunha institución que lle dará continuidade”, engadiu. No acto estiveron tamén presentes catro dos cinco fillos de Vázquez Gayoso, así como outros familiares e amigos próximos que viaxaron a Santiago desde diferentes partes do mundo.

UN PERFIL HUMANISTA E POLÍTICO

O historiador Emilio Grandío aproveitou a súa intervención no acto para contextualizar a figura de Vázquez Gayoso, que exerceu como cónsul xeral do Goberno republicano en Caracas, Venezuela, e como ministro delegado, primeiro baixo a presidencia de Emilio Herrera e despois baixo a de Claudio Sánchez Albornoz. Militante inicialmente do Partido Radical Socialista, participou na fundación de Izquierda Republicana, formación impulsada por Manuel Azaña, Santiago Casares Quiroga e Álvaro de Albornoz. Ao comezo da Guerra Civil incorporouse ao bando republicano, onde exerceu como secretario técnico de Gobernación e chegou a ser comandante do Corpo de Carabineiros. 

Tras a derrota republicana viuse obrigado ao exilio, iniciando unha traxectoria que o levou polos Pireneos e por países como Francia, Cuba, Panamá, Venezuela e México. Con todo, o CCG tamén destacou a súa actividade humanitaria e a súa intensa labor cultural e académica. Foi profesor universitario en Cuba, Panamá e Venezuela, participou na creación da Escola Libre da Habana e impulsou publicacións antifranquistas como a revista ‘Nuestra España’. A incorporación deste legado permite reforzar a memoria documental do exilio galego e recuperar a pegada dunha figura que, desde América, mantivo viva a defensa da legalidade republicana, a cultura e a identidade galega. 

[Imaxe: CCG - font: www.galiciaconfidencial.com]