Walsh, o home que se adiantou ao Novo Xornalismo de Capote e Mailer

O editor galego Luis Solano rescata «Operación Masacre», que relata o asasinato en 1956 de opositores ao réxime militar 

Por H. J. PORTO 

Rodolfo Walsh (Lamarque, Río Negro, 1927-Bos Aires, 1977) era apenas tradutor e autor de novelas policíacas cando o compromiso político entrou arrolladoramente na súa vida pola vía do xornalismo. Un dos seus primeiros froitos -e talvez o máis transcendente- xurdiu de forma próxima ao casual, cando nun café da Prata, entre partidas de xadrez e vasos de cervexa, un home rumoreoulle unha frase: «Hai un fusilado que vive». O que virá despois é unha investigación en profundidade que o leva a escribir e publicar unha especie de reportaxe, Operación Masacre (1957) -primeiro aparecido por entregas e enseguida en forma de libro-. Trátase dun texto fundacional, que é ter por moitos como un dos inicios (co permiso do sevillano Manuel Chaves Nogueiras) do chamado Novo Xornalismo, que eclosionó con Truman Capote na sangue frío (1966) e Norman Mailer nos exércitos da noite (1967) e A canción do verdugo (1979), esas non fiction novel que consagrou despois Tom Wolfe co seu estilo provocador e esnob e a súa pluma afiada. 

O que fai aflorar Operación Masacre é o ominoso aparello do Goberno arxentino, cuxa ditadura cívico-militar encabezada polo xeneral Aramburu lanzou un operativo clandestino para eliminar aos opositores ao réxime. A sublevación auspiciada da man do xeneral Juan José Vale -que promoveu un errado intento revolucionario en xuño de 1956 contra quen habían derrocado nove meses antes a Perón, por entón no exilio panameño- acelera a carnicería de Estado. 

Maltreito fisicamente, un dos fusilados, Juan Carlos Livraga, sobrevive de forma milagrosa nos fusilamentos acaecidos na poboación bonaerense de José León Suárez. Tirando dese fío, o asombroso reconto que lle fai Livraga, e tras unha ardua investigación, Walsh constrúe a historia cunhas técnicas narrativas que abren as portas da crónica literaria, na que a reportaxe se vale das ferramentas da ficción sen despegarse da realidade dos feitos, da verdade. Coa súa precisa prosa e o seu medido e vivaz ritmo, a verdade cobra precisamente unha forza inusitada, nunca antes vista. 

No breve prólogo que abre o volume con que o selo Libros do Asteroide -do editor galego Luis Solano- rescata Operación Masacre (e que chega o vindeiro luns ás librerías), anota a xornalista Leila Guerriero que tras o asasinato de Walsh en 1977 polos secuaces de Jorge Videla da Escola de Mecánica da Armada están todas as decisións vitais que o escritor tomou despois de ter escoitado, unha noite asfixiante de verán, aquela frase naquel café da Prata.

[Fonte: www.lavozdegalicia.es]