A toponimia é o novo santoral

Aloia, Xalo, Cíes, Ares, Iria Flavia, Antela, Marín, Deva, Navia ou Aldán, nomes que irrompen no rexistro civil galego

Laura Iglesias, de Ourense, co seu fillo Ézaro

Por CARLOS PUNZÓN   

O martirologio romano recolle máis de 7.000 santos cuxos nomes continúan servindo de guía á hora de elixir nome para os recentemente nados. Pero a antroponimia (o rexistro dos nomes de cada momento) reflicte que no rexistro teñen moito peso as modas, a influencia que gaña ou perde unha lingua, ou a transferencia de idiomas externos, entre outros factores.

Baixo esa premisa, o santoral semella quedarse pequeno para dar ideas aos novos pais, nun momento no que moitos optan tamén por desvincular a designación dos seus descendentes de crenzas relixiosas. E aí é onde o nomenclátor de Galicia, a referencia de todos os topónimos existentes na comunidade, está desempeñando un papel crecente á hora de elixir nomes para os novos galegos. O nomenclátor dá conta de 41.374 formas toponímicas e, como apunta a investigadora Ana Isabel Boullón, ata o 21 % deles xurdiron como nomes de persoas, co que a conexión é perfecta. A procura de nomes que amplíen o abano das denominacións puramente galegas non fixo máis que agrandar as posibilidades da toponimia sobre o clásico santoral ou a mitoloxía.

Dacabalo entre a toponimia e os personaxes míticos, Pontevedra e Ourense son dous das cinco provincias de España onde máis se repite o nome de Ares, o deus grego da guerra e fillo de Zeus, pero tamén o concello ferrolán e a súa ría. Hai 83 en Galicia dos 1.057 homes e nenos que así se chaman en toda España e das 1.297 mulleres que portan o mesmo nome.

Flavia ten tamén unha dobre acepción: loura, como significaba a súa orixe latina, pero tamén designa a parroquia padronesa de Iria Flavia, topónimo completo que xa teñen ademais 22 mulleres en Galicia e 54 máis no resto de España. Como Flavia, sen engadidos, hai 69 persoas rexistradas na comunidade.

Mencía, a variedade de uva do noroeste peninsular, dá nome a 412 galegas, aínda que na súa orixe etimológico ten o significado de clemencia'. ‘Máis clara é a procedencia toponímica de Aloia, nome do monte tudense que xa adoptaron para as súas fillas os pais de 89 nenas galegas. A proba de que é un opción relativamente nova é que as 107 Aloia que hai en toda España arroxan unha idade media de 12 anos.

O monte Xalo coruñés inspira o nome de 40 persoas na Coruña, e só hai cinco máis noutras provincias, o que despexa calquera dúbida sobre de onde procede a idea á hora de elixilo. A deusa celta Navia, que dá nome a diversas poboacións galegas e asturianas, foi elixido por 53 pais para as súas fillas, e segundo os datos do padrón 34 delas viven en Galicia. A ría de Aldán, no Morrazo, queda reflectida na identificación de 110 nenos na súa maioría, dado que a súa idade media é de 9,1 anos, e están empadroados todos exclusivamente na comunidade galega. Non chega a tanto a exclusividade no caso de Cíes, nome que portan 27 mulleres, que en Galicia residen todas na provincia de Pontevedra.

E a listaxe antroponímico enriquecido pola toponimia galega non deixa de crecer: Marín, Ézaro, Vigo, Campio, Airas, Uma, Deva, Antela ou Pol teñen o seu reflexo no mapa de Galicia e tamén no seu rexistro civil, nova fonte de inspiración para os pais.

Lionel gaña por goleada a Cristiano en Galicia e España

O rexistro civil xa non é tan ríxido como décadas atrás, cando cada nome tiña que corresponderse case sempre cun santo ou polo menos levar un José ou un María anexo para pasar o filtro administrativo e, máis, o da Igrexa.

Agora hai case de todo. Lola figura 893 veces rexistrada como nome propio en Galicia, pero tamén Maribel (305), Tito (142), Pepe (85), Anita (45), Pepa (25), Juanita (24), Xabi (22), Paco (14), Suso (11), Juanito (7) ou Rafa (5), sen que os diminutivos ou hipocorísticos teñan xa limite algún.

Menos común resulta o nome Papa, aínda que xa hai 18 entre as provincias da Coruña e a de Pontevedra, ou Eros, que suma 34.

As variedades de nomes coñecidos ou doutros importados enchen follas e follas dos rexistros, como poden ser Eric, Erik e Erick; Braian ou Brayan; Tiago e Thiago; Celtia e Zeltia; Lucas e Lukas; Mohammed, Mohamed e Muhamed, ou Ían e Iván.

E como os nomes reflicten tamén as modas e fanse eco de carreiras artísticas e mediáticas, non faltan en Galicia Chenoa (hai 5 na Coruña e 5 en Pontevedra, pero 267 en toda España). Empuxan tamén nomes vascos como Iker, Unai, Andoni, Itziar ou Nekane, ou os que engaden colectivos emigrantes de países como Romanía, Portugal ou Marrocos. Pero o que non falta é a presenza do fútbol. E da época actual golea Lionel, tanto en Galicia como no resto de España. Hai 784 en todo o país, 22 deles en Galicia, mentres que Cristiáns están rexistrados 15 nos padróns galegos e 377 nos españois. Iso si, Diego Armando aínda ten o recordo de 20 pais galegos, e Elvis o doutros 59.

 

 

[Fonte: www.lavozdegalicia.es]