França abolís oficialament lo «Còde Negre», un dels simbòls juridics de l’esclavatge colonial

L’Assemblada Nacionala a suprimit unanimament l’edicte de 1685 que considerava los esclaus coma de «bens mòbles» e qu’èra pas jamai estat formalament abrogat

Max Mathiasin, deputat de Guadalopa e autor de la proposicion de lei, foguèt lo principal defensor de la supression oficiala del Còde Negre a l’Assemblada Nacionala francesa.

Escrich per Ferriòl Macip

L’Assemblada Nacionala francesa votèt dijòus a l’unanimitat la supression oficiala del Còde Negre, un edicte reial, començat pel ministre Jean-Baptiste Colbert, acabat per son filh lo marqués de Seignelay e promulgat en 1685 pel rei Loís XIV, que reglamentava l’esclavatge dins las colònias francesas d’otramar. Lo tèxt foguèt una de las pèiras angularas del sistèma esclavagista colonial francés e redusiá juridicament los esclaus a l’estatut de proprietat.

La nòva lei anulla formalament l’edicte de març de 1685 e l’ensemble dels tèxtes que ne garentissián encara la validitat juridica. Obliga tanben lo govèrn francés de presentar al parlament un rapòrt sus la legislacion coloniala e sos efièches de tèrme long sus las populacions e suls territòris concernits.

Lo deputat guadalopenc Max Mathiasin, de la formacion centrista e regionalista LIOT, e promotor de l’iniciativa, expliquèt pendent lo debat que, malgrat l’abolicion definitiva de l’esclavatge en 1848, lo Còde Negre «èra pas jamai estat explicitament abolit» e demorava encara dins çò que qualifiquèt «l’ombra de nòstre òrdre juridic».

Mathiasin insistiguèt sul fach que la decision foguèt pas solament simbolica. Segon el, aquela supression se deu inscriure dins un trabalh de memòria mai larg per reconéisser las consequéncias de l’esclavatge dins totas sas dimensions. Totun, lo deputat precisèt que la question de las reparacions necessitariá un debat especific e mai prigond.

Lo Còde Negre definissiá los esclaus coma de «proprietats mòblas» que podián èsser crompadas, vendudas o transmesas coma quin autre ben que foguèsse. Autorizava tanben de castigaments fòrça durs, inclusa la pena de mòrt en cas de desobesissença o de temptativa de fugida.

L’iniciativa foguèt sostenguda pel president francés Emmanuel Macron quand foguèt examinada en comission. Son adopcion arriba vint e cinc ans après la lei Taubira de 2001, que reconeguèt la tracha negrièra e l’esclavatge coma de crimes contra l’umanitat.

La decision dels deputats s’inscriu dins un movement internacional mai larg de reconeissença dels crimes ligats a l’esclavatge. En març passat, l’Assemblada Generala de las Nacions Unidas adoptèt una resolucion presentada per Ghana que qualifica la tracha e l’esclavatge dels africans subsaharians de «crime contra l’umanitat mai grèu», en rason de son amplitud, de sa durada, de son caractèr sistemic e de sas consequéncias persistentas.

Lo tèxt de l’ÒNU foguèt aprovat per 123 estats, amb 52 abstencions e tres vòtes contraris. La resolucion mençonava explicitament los diferents sistèmas juridics que contribuiguèron a institucionalizar l’esclavatge racializat, dont l’Asiento de Negros de la Corona espanhòla e lo quite Còde Negre francés.

D’un ponch de vista occitan, entre 1500 e 1815, 439 expedicions partiguèron de Bordèu e 116 de Marselha per deportar las populacions negras africanas. Ironicament, una estatua del redactor màger del Còde Nègre, Colbert, es encara davant l’Assemblada Nacionala que votèt son abrogacion.

🇫🇷 L'Assemblée nationale a approuvé à l'unanimité l'abrogation du "Code noir" et de l'ensemble des textes ayant réglementé l'esclavage dans les colonies françaises. Cette étape symbolique dans l'histoire coloniale a suscité l'émotion du député écologiste Steevy Gustave ⤵️ pic.twitter.com/wU9i4pQxOl

— Agence France-Presse (@afpfr) May 28, 2026

[Imatge:  Ludovic Marin/AFP - sorsa: www.jornalet.com]