Salman Rushdie: «Non vin anxos ás portas do ceo. Non hai nada. Valoro moitísimo a vida»

O escritor angloindio presenta en España o seu novo libro, «Coitelo», en que desafía ao fanatismo coa arma do humor

Salman Rushdie (Bombai, India, 1947), no Ateneo de Madrid.

Escrito por ANTONIO PANIAGUA 

A esposa de Salman Rushdie, a fotógrafa e poeta afroamericana Rachel Eliza Griffiths, prohibiulle que se mirase ao espello durante unha boa tempada despois do atentado que case lle custa a vida hai case dous anos. Vistas as feridas, compréndese que o novelista considere a súa supervivencia un «milagre médico». Durante 27 segundos, o autor de Fillos da medianoite foi salvaxemente apuñalado por un mozo que se adoutrinou no soto de casa nas crenzas islamitas de signo integrista. Sen antecedentes penais e nin pertenza a organización terrorista, o atacante, Hadi Matar, inflixiu ao seu corpo terribles danos. Os cirurxiáns tivéronlle que extirpar parte do intestino, sufría coiteladas no peito, na man esquerda, o seu ollo dereito colgáballe da conca e broches metálicos remachábanlle a garganta e a fazula. A súa estampa parecía a dun ecce homo. Curiosamente, no libro que acaba de publicar, Rushdie non expresa rancor nin se apunta aos discursos de odio tan en boga. Preguntado sobre se a morte recente do presidente iraniano Ebrahim Raisi nun accidente de helicóptero aliviará a súa persecución, encóllese de ombros. «Que se eu de Irán? O único certo é que trataron de matarme. Parece confirmado que o réxime non tivo que ver no intento de asasinato. Raisi pertencía á liña dura, pero non creo que quen lle substitúa vaia ser un liberal», argue con ironía. 

 

Rushdie pasouse por Madrid para falar do seu libro Coitelo. Meditaciones tras un intento de asasinato (Random House), no que narra carente de solemnidade como un lobo solitario por pouco envíao ao outro mundo. O seu agresor, residente en EE.UU., viaxou ao Líbano con 19 anos para visitar ao seu pai e a súa mente volveu envelenada polas homilías de Hezbolá. «A súa nai dixo que xa nunca volveu ser o mesmo», asegura Rushdie, que hai dous anos vivía relaxado. Pasados máis de tres decenios desde que o aiatolá Xomeini ditou unha fatua que o sentenciaba a matar, creu que o falecemento do líder espiritual e o acordo Irán-Reino Unido para revogar a condena permitíalle unha existencia máis tranquila. Pero equivocábase. O homicida frustrado, ao que Rushdie nunca se refire polo seu nome, senón como A, rumiaba desagraviar ao islam. «Apenas me coñecía. Lera dúas páxinas dos versos satánicos e visto vídeos en YouTube», apunta o autor. O seu crime: ter escrito un libro considerado blasfemo por Ruholá Jomeini, artífice da revolución islámica.

 

O escaso poder da literatura para cambiar o mundo

 

Durante un coloquio no Ateneo de Madrid co escritor Javier Cercas, este preguntoulle se a arte podía redimir un planeta cada vez máis sumido en incertezas e furia. «O mundo non se pode cambiar a través da literatura, talvez seica pode transformar a percepción duns poucos lectores», concedeu. Rushdie cre que corren tempo aciagos para os artistas. Non só en Europa, onde o Goberno de Giorgia Meloni persegue aos intelectuais, senón en todo o orbe, onde a disidencia trae ás veces penas de cárcere. «En China non é un tempo estupendo para ser escritor, nin en Rusia, nin en África nin nalgúns lugares do mundo islámico. O perigo está por todas partes. Ás veces por razóns políticas e outras, relixiosas».

 

Os servizos secretos e a policía estadounidenses dan por pechado o caso. «Non interrogaron nin buscado a outras persoas, parece que foi alguén que actuaba en solitario», explica o escritor, que se dotou dunha arma secreta contra a intolerancia: «O fanatismo exclúe o humor e o humor é unha resposta ao fanatismo. Alguén se imaxina a un talibán con sentido do humor?».

 

Durante a súa estancia en España, aproveitou para percorrer xunto á súa muller as salas do Museo do Prado e o Reina Sofía. Puido contemplar con gusto os cadros de Goya, Velázquez e O Bosco, e hase abraiado co Guernica de Picasso, artistas todos que retrataron a ferocidade desbocada do ser humano.

 

Para o escritor, fillo de Maio do 68, o tempo que alumou a revolución feminista e a loita polos dereitos civís, é sorprendente o xiro que deu o planeta. «Todos pensabamos que o mundo iría a mellor. Por entón a relixión non era un tema do que se falase: parecía imposible que volvese a primeira liña e de novo equivocámonos».

 

O escritor, indiferente ao feito relixioso, non viu un «túnel de luz» cando se debatía entre a vida e a morte e pelexaba por non perder a lucidez. Grazas á presión providencial dun polgar nun corte do seu pescozo non morreu desangrado. Non perdeu nunca a conciencia ata que entrou no quirófano e o anestesiaron. É máis, o que lle preocupaba é que lle estaban facendo cachizas o seu impecable traxe de Ralph Lauren con tanto tesoirada ás roupas para poder acceder ás feridas. «Non vin anxos ás portas do ceo nin demos no inferno. Non hai nada. Valoro moitísimo a vida», afirma.

 

[Imaxe: J.J. Guillén | Efe - fonte: www.lavozdegalicia.es]