Tras as pegadas dun Walter Benjamin «feliz» en Eivissa

 

Cecilia Orueta fotografa o rastro do filósofo alemán na illa en a década dos anos 30

                    Foto tomada preto de Portinax, Sant Joan, en Eivissa

Por X.F.

«Enténdese que a illa está realmente á marxe do comercio mundial e mesmo da civilización, de modo que é preciso renunciar a toda clase de comodidades. Pero non custa facelo, non só por mor da paz interior que dá a independencia económica, senón tamén polo estado de ánimo no que esta paisaxe, o máis intacto que xamais vin, ponlle a un». Estas liñas saíron da pluma do filósofo alemán Walter Benjamin (Berlín, 1892-Port-bou, 1940) e a illa á que se refería non era outra que Eivissa. A súa carta ao filólogo Gershom Scholem está datada o 22 de abril de 1932 e a súa descrición retrata unha Eivissa a piques de iniciar a transformación que acabou por convertela no destino turístico de hoxe, pero que hai décadas era un paraíso virxe que non só lle serenó o espírito a Benjamin, senón que lle permitía vivir por 1,80 marcos diarios. A consecuencia foi un Benjamin «feliz».

Benjamin embarcouse en Hamburgo, bordeou Europa ata Barcelona e alí iniciou a última etapa da súa viaxe. A paisaxe, a vida natural e austera, a case total de ausencia de forasteiros —ou, se os había, eran tamén escritores ou pintores, e esforzábanse por non atoparse— e os paseos á luz da lúa sentáronlle ben. Os baños no mar, as longas camiñadas e a escritura nos cafés compasáronse á paz que buscaba. De todo aquilo deixou testemuño nun diario e un feixe de cartas que agora suscitan unha pregunta: é posible atopar esa Eivissa na que viviu?

                                    Sa Pedrera de Cala d'Hort, outra das imaxes do libro sobre Eivissa e Walter Benjamin

A procura desas pegadas mediterráneas do filósofo alemán deu como resultado o libro Eivissa. A illa perdida de Walter Benjamin (Coedición de Eolas, Menoslobos e Rocobricks) un achegamento fotográfico a ese rastro por parte de Cecilia Orueta (Madrid, 1963). Cunha cuidadísima edición, o volume reflicte o que queda —aínda que seguramente transformado tamén— daquel paraíso: cegan as augas cristalinas e as paredes encaladas, pero tamén hai ceos tormentosos, bosques tupidos e peñascos agrestes.

                             Cala Gració, en Sant Antoni de Portmany

Orueta tomou as súas fotos na primeira pospandemia, o que facilitou afastarse dos escenarios trillados de Eivissa. Aínda así, cre que é posible reencontrarse con esa illa que emocionou a Benjamin. «Con paciencia e traballo, en lugares do interior ou do norte, buscando un pouco, áchase ese silencio», describe. O seu obxectivo centrouse nesa «Eivissa ensoñada», afastada das «típicas postais». A esa fantasía remiten algunhas das imaxes que, de tan luminosas, parecen irreais. Aí interveu unha sobreexposición á hora de captar a fotografía, que fixou unha «Eivissa que cega», segundo Orueta, que cre que o seu traballo debe, máis de describir, suxerir. «A cámara é unha ferramenta para expresar os teus sentimentos», afirma.

[Imaxes: Cecilia Orueta - fonte: www.lavozdegalicia.es]