Morre Almudena Grandes, a voz das mulleres e os homes silenciados

 A escritora madrileña faleceu aos 61 anos, vítima dun cancro

Escrito por SANDRA FAGINAS

Hai só un mes, Almudena Grandes contaba a través da súa columna do País que padecía cancro. «Tiven que escribir algúns artigos moi complicados ao longo da miña vida. Ningún como leste. Todo empezou hai pouco máis dun ano. Revisión rutineira, tumor maligno, bo prognóstico e a pelexar», apuntaba. E onte confirmouse o peor prognóstico: a escritora madrileña falecía aos 61 anos.

Casada co poeta Luis García Montero, director do Instituto Cervantes, con quen tiña unha filla, Elisa, Grandes está considerada unha das narradoras españolas máis relevantes e con maior proxección internacional. Ela destacou sempre pola súa valentía, a súa coraxe de vivir e a súa guindo á hora de contar, pero sobre todo por darlle voz ás mulleres e os homes silenciados. Grandes foi memoria viva deste país e así o reflectiu nos seus libros nos que elixiu un bando: o dos derrotados. Sempre preocupada polos perdedores, a escritora, que estudou Xeografía e Historia, pronto empezou a traballar no mundo editorial como correctora e autora de textos para enciclopedias e libros de divulgación. No 2012 formou parte da comisión executiva de Esquerda Aberta, partido integrado en Izquierda Unida (EU), e mostrou o seu apoio público a cuestións políticas ou sociais, como a autoinculpación colectiva no caso de eutanasia para o tetrapléxico Ramón Sampedro en 1998.

Autora de contos nos seus comezos, en 1989 publicou a súa primeira novela, As idades de Lulú, recoñecida co Premio Sorriso Vertical de literatura erótica, que foi traducida a máis de vinte idiomas e levada ao cine un ano despois por Bigas Lúa.

En 1991 publicou a súa segunda novela, Chamareiche venres, á que seguiu en 1994 Malena é un nome de tango, outro éxito literario, que a consagrou como escritora e tamén chegou á gran pantalla, nesta ocasión, da man de Gerardo Ferreiro. «Sempre dixen que Malena é a miña novela máis autobiográfica, por esa sensación que ten cando é pequena de que non é suficientemente boa para ser nena, e que lle iría mellor sendo neno», chegou a dicir nalgunha entrevista.

O seu admirado Galdós

Despois viñeron moitas máis obras: Atlas de xeografía humana, Os aires difíciles —ambas, levadas tamén ao cine—, Castelos de cartón ou O corazón xeado, premio de Novela da Fundación Juan Lara e do Gremio de Libreiros de Madrid.

Inspirada no seu admirado Benito Pérez Galdós —do que dixo que fora o escritor máis importante da súa vida—, sensibilizada e conectada co movemento de memoria histórica, Grandes comezou no 2010 un dos proxectos literarios de máis longo alcance da narrativa contemporánea en español: os Episodios dunha guerra interminable, unha saga de seis novelas que atravesaban o peor da historia do século XX. Antes de sacar o primeiro título á rúa, Inés e a alegría, a escritora xa sabía que ía contar nos cinco seguintes. Planificaba todo moi ben antes de arrincar a súa obra, que destripaba previamente nos cadernos que ela utilizaba cunha trama ben trazada.

No último libro publicado, A nai de Frankenstein, indagou na biografía de Aurora Rodríguez Carballeira, a parricida máis famosa do século XX español, que tiroteou á súa filla, Hildegart Rodríguez Carballeira, para non perder o seu control sobre ela, despois de moldeala durante anos para convertela nunha muller ideal. Grandes dedicou esta obra a «todas aquelas mulleres que non puideron atreverse a tomar as súas propias decisións sen que lles chamasen putas». O seu plan era pechar a saga, que vendeu máis dun millón de exemplares e que lle procurou premios como o Nacional de Narrativa no 2018 polos pacientes do doutor García, no ano 1964, cando esta madrileña era unha nena de 4 anos. Esta última entrega, de carácter póstumo, titularase Mariano no Bidasoa, e estará centrada na emigración económica e os 25 anos de paz. Se cumpre co que á autora lle gustaba, os lectores esperarana en febreiro, o mes que Almudena Grandes elixía para publicar.

De esquerdas, republicana, anticlerical, feminista e do Atlético de Madrid

De esquerdas, republicana e anticlerical, Grandes foi tamén unha analista do seu tempo. De pluma precisa e certeira, comezou a súa colaboración co País no 2008 e nas súas columnas o mesmo desataba a súa paixón colchoeira, que defendía contra vento e marea o feminismo ou cargaba as tintas contra unha dereita «que cada vez que perde o poder, compórtase coma se roubáronllo». Onte, tras coñecerse o seu falecemento, foron moitos os políticos que mostraron as súas condolencias a través das redes sociais, como o ministro Miguel Iceta, que en Twitter escribiu: «As letras españolas e os progresistas estamos de duelo». Tamén a ministra de Igualdade, Irene Montero, deu as grazas a Grandes: «Por regalarnos a túa literatura durante décadas». «Grazas por falar, sempre, desde a mirada das mulleres, desde a memoria histórica e desde a beleza das palabras. Sempre connosco», engadiu.

Tamén lembrou á escritora o Atlético de Madrid, «porque presumiu orgullosa durante toda a súa vida da súa afección polas cores branquivermellas» . «Hoxe todos temos o corazón xeado. O teu ser, as túas palabras, as túas novelas… fanche eterna. Grazas por todo o que nos regalaches. Un abrazo a todos os seres queridos de Almudena Grandes», sinalou Alejandro Sanz na súa mensaxe. Joaquín Sabina, pola súa banda, destacou a unha «unha muller valente» e Pancho Varona despediuse con todo o afecto: «Coñecina ben grazas a Joaquín e a Luis. Teño esa sorte na vida, ter coñecido e gozado de persoas e escritoras como ela». O cantautor Marwan, amigo persoal de Grandes, deixou nas redes uno das mensaxes máis emotivas: «Moi triste dicir adeus aos teus cariños, as túas letras e as túas deliciosas ceas nas que puñas tanta entrega como nas túas magníficas novelas. Rota e Cádiz enteira vanche estrañar moito. Grazas por todo e xa que logo».

 

[Imaxe: PABLO MARTÍN - fonte: www.lavozdegalicia.es]