Tintín cumpre 90 anos e volve ao Congo

As celebracións polo aniversario do reporteiro de Hergé céntranse no segundo álbum, cunha reedición dixital e un libro sobre unha versión inédita da historia

Tintín e Milú, na súa primeira aventura, de 1929

Por XESÚS FRAGA  

Tintín, o reporteiro eternamente novo na viñeta, está de aniversario: este xoves celebra noventa anos desde a súa primeira aparición, o 10 de xaneiro de 1929, día en que o seu creador, Hergé, mandouno á Unión Soviética e informar do que alí pasaba aos lectores do semanario infantil Lle Petit Vingtième. Foron estes os que converteron as súas aventuras serializadas nun éxito e acudiron a recibilo -era un amigo de Hergé caracterizado como o personaxe- á estación Gare du Nord de Bruxelas ao seu regreso.

Hergé, en sintonía co ideario católico dos seus editores, elixira Moscova como o seu primeiro destino para denunciar as supostas vilezas do réxime comunista. E, para a segunda, levouno ao Congo, precisamente para enxalzar as supostas virtudes do goberno belga da súa colonia africana. Ambas as obras son testemuño da inxenuidade confiada do debuxante -pola que se desculparía pasados os anos- e das fontes erróneas que manexaba: algo que xamais se perdoaría.

Durante anos, a posteridade foi severa coas aventuras soviéticas e congoleñas de Tintín

Durante anos, a posteridade foi severa coas aventuras soviéticas e congoleñas de Tintín, sen coñecer as exitosas reedicións dos álbums que os sucederon. A visión paternalista de comezos do século XX de Tintín no Congo non soportaba ben a do arranque do XXI: no 2012 xulgouse, a petición dun cidadán belga de orixe congoleño, si debíase prohibir ou non por constituír unha «apoloxía da colonización» e do racismo, segundo o demandante. A xustiza absolveu o cómic.

 

Unha das viñetas de Tintín no Congo

As celebracións co gallo das nove décadas do reporteiro -e o seu fiel Milú- céntranse, precisamente, en Tintín no Congo. Este xoves mesmo sae á venda unha edición dixital do álbum en cor, que Hergé redibuxó por completo en 1946, o que aproveitou para rebaixar as referencias coloniais -e, de paso, introducir unha maior sensibilidade animalista-. Tamén se debate en Bruxelas sobre este libro, coa participación de Philippe Godin, autor de Lles Tribulations de Tintin au Congo. Godin, que argumenta que este álbum é o favorito dos nenos e que tamén goza de moitos lectores entusiastas no Congo, analiza a historia e apóiase nunha versión moi pouco coñecida, a que levou a cabo Hergé en 1940 para un diario belga en holandés, Het Laatste Nieuws.   

Hergé se esmeró na preparación dos seus futuros traballos, para os que se documentou minuciosamente

A partir deses dous «pecados de mocidade», como os cualificou Hergé, o debuxante esmeróse na preparación dos seus futuros traballos, para os que se documentou minuciosamente. Tintín en América aínda peca dunha imaxe estereotipada, pero o encontro en 1934 co estudante chinés Zhang Chongren abriulle os ollos á necesidade de ser máis rigoroso co seu retrato da realidade, en especial a dos países máis distantes. O loto azul, a continuación de Cigarros do faraón, non só se beneficiaba dun debuxo minucioso, senón que Tintín púñase de parte explicitamente do pobo chinés fronte á expansión imperialista xaponesa. O rexeitamento aos totalitarismos afloraría de novo no cetro de Ottokar -coas tensións provocadas pola anexión de Austria pola Alemaña nazi en 1937- e O asunto Tornasol -enmarcado nos anos de maior nerviosismo da Guerra Fría-. O último álbum completo, Os Pícaros, recorre á farsa e ao esperpento para denunciar as ditaduras.  

Nesta última aventura Tintín está moi lonxe de ser o aventureiro aguerrido pero inocente dos seus comezos. Cambiou os bombachos polos vaqueiros e loce un adhesivo de «feixe o amor e non a guerra»; reticente, case descreído, resístese a involucrarse, cousa que ao final só fai polo verdadeiro valor das historias do reporteiro: a amizade.  

A evolución paralela do personaxe e o seu creador  

Non só Tintín evolucionou nos anos en que o seu creador lle insufló vida. Ata o seu falecemento en 1983, o home bautizado como Georges Remi experimentou unha serie de transformacións que se reflectiron nos cambios do seu personaxe máis soado. O neno scout e dilixente católico, ao amparo do seu protector, o abate Norbert Wallez, que mantivo os seus debuxos para o diario colaboracionista belga Lle Soir durante a Segunda Guerra Mundial, sufriu varias crises e un progresivo distanciamento daquelas iniciais posturas conservadoras. Aínda que Hergé admitía que era un «home de orde» e aceptaba a influencia da súa formación, non se consideraba burgués nin se recoñecía nas posicións políticas de esquerda e dereita. 

A evolución de Tintín tamén foi estilística. Hergé foi depurando o seu estilo inicial e contribuíu ao desenvolvemento do cómic como linguaxe, unha arte que apenas contaba cunhas décadas de vida cando el colleu o lapis. A súa principal contribución foi a chamada «liña clara», o gusto pola comprensión e un certo clasicismo, con todos os elementos gráficos e o guión ao servizo da historia. O exemplo de Hergé creou escola en Francia e Bélxica, con destacados nomes como os dos seus colaboradores Edgar Pierre Jacobs ou Bob De Moor. En España, a súa influencia foi notable na década dos anos 80.

Á marxe da viñeta, a popularidade de Tintín alcanza outros ámbitos, por exemplo o cine, onde a un historial de adaptacións súmase agora a moi esperada segunda versión de Spielberg. E, sobre todo, a explotación da mercadotecnia que xerou a saga, un negocio millonario que os herdeiros de Hergé souberon ver desde moi pronto e vixiaron con rigoroso celo.

[Fonte: www.lavozdegalicia.es]