O arquitecto indio Balkrishna Doshi, premio Pritzker

O galardón recoñece a integración de pragmatismo e humanismo na súa obra 

EFE

O Premio Pritzker continuou este ano co seu recoñecemento da arquitectura que integra pragmatismo e humanismo e galardoou ao arquitecto indio Balkrishna Doshi, de 90 anos, por mostrar durante a súa extensa carreira un profundo compromiso social unido ao respecto á tradición e historia do seu país. Si en 2014 o Pritzker foi para a arquitectura humanitaria do xaponés Shigeru Ban, en 2016 para os proxectos reconstructivos do chileno Alejandro Aravena e en 2017 para a combinación de natureza e valores locais dos españois Rafael Aranda, Carme Pigem e Ramón Vilalta, nesta edición o premio ha de ir a un dos arquitectos máis comprometidos socialmente. 

A obra de Balkrishna Doshi (Pune, 1927) caracterízase pola súa preocupación por integrar a arquitectura na vida cotiá do seu país, respectando a cultura india, á vez que responde ás necesidades urbanas mediante o uso da tecnoloxía moderna. «Todos os obxectos que nos rodean e a natureza mesma -luces, ceo, auga e tormenta-, todo é unha sinfonía. E esa sinfonía é do que se trata a arquitectura. O meu traballo é a historia da miña vida, continuamente en evolución, cambiando e buscando...buscando eliminar o papel da arquitectura e mirar só á vida». 

Con esa frase recollida polo comunicado da Fundación Hyatt, que outorga o Pritzker, resúmese a traxectoria dun home que comezou os seus estudos de arquitectura en 1947, o ano no que India declarou a súa independencia. Ese dato é importante para a carreira de Doshi, que sempre quixo reflectir nas súas obras á nova India, a que respecta as tradicións pero mira ao futuro e acepta os cambios. 

Influenciado nun primeiro momento por Lle Corbusier, co que traballou a comezos dos 50, Doshi regresou ao seu país para abrir en 1956 o seu estudo Vastushilpa, en Ahmedabad, onde concentrou a maior parte do seu traballo. Desde aí empezou a deseñar edificios con reminiscencias do pasado histórico da India e da súa infancia, cun estilo tan funcional como poético. «A vida celebra cando o estilo de vida e a arquitectura fúndense» é o lema que dirixiu a súa traxectoria, como arquitecto e como profesor. 

Para Doshi a arquitectura é unha extensión do corpo que se relaciona co clima, a paisaxe e o urbanismo, un principio que aplicou aos deseños de vivendas privadas, institucións culturais ou edificios públicos. «Doshi é moi consciente do contexto no que se atopan os seus edificios. As súas solucións teñen en conta as dimensións social, ambiental e económica, e polo tanto a súa arquitectura está totalmente comprometida coa sustentabilidade». Ademais, «sempre creou unha arquitectura seria, nunca rechamante ou seguidora de tendencias e cun profundo sentido de responsabilidade e un desexo de contribuír ao seu país e a súa xente a través dunha arquitectura auténtica de alta calidade», resalta o fallo do xurado do Pritzker, feito público hoxe en Chicago (EE.UU.). 

Un premio que debe ao seu «gurú», Lle Corbusier, segundo recoñeceu o arquitecto en declaracións recollidas pola Fundación Hyatt. «Os seus ensinos leváronme a cuestionar a miña identidade e forzáronme a descubrir novas expresións contemporáneas adoptadas a nivel rexional para desenvolver un hábitat holístico sostible», explicou Dosh, quen agradeceu un recoñecemento «tan conmovedor e gratificante». 

Entre as súas obras destaca o Aranya Low-cost Housing en Indore (1983-1986), un ambicioso proxecto que proporcionou aloxamento a 60.000 persoas cun sistema de casas, patios e corredores laberínticos que replicaba os modelos tradicionais das cidades indias. 

O complexo de casas construído en 1973 para a Life Insurance Corporation, dunha extrema simplicidade; o Instituto Indio de Management en Bangalore, inspirado polas cidades e templos tradicionais da India; o Instituto de Indología de Ahmedabad, un dos seus primeiros proxectos en solitario, ou o complexo de casas Vidhyadhar Nagar Masterplan en Jaipur son outras das súas obras máis coñecidas. 

Así como o campus para a Universidade CEPT, en Ahmedabad, onde o racionalismo dalgúns dos edificios mestúrase con outros de estilo case lunar, pero sempre cunha máxima integración na natureza. 

Ese estilo propio levou a Doshi a ser o primeiro arquitecto indio en recibir un premio que teñen grandes nomes da arquitectura como Luis Barragán, Óscar Niemeyer, Frank Gehry, Álvaro Siza, Rafael Moneo, Tadao Ando, Renzo Piano, Zaha Hadid, Alejandro Aravena ou o presidente do xurado do Pritzker, Glenn Murcutt. 

Dotado con 100.000 dólares (81.000 euros), un certificado e un medallón de bronce, Doshi recollerá o premio nunha cerimonia que se celebrará o 16 de maio no Museo Aga Khan de Toronto (Canadá).

[Imaxe: HIMANSHU PANCHAL - fonte: www.lavozdegalicia.es]