Álvaro Gago: "Gañar Sundance dá vertixe; Redford díxonos que sentir medo é normal"

O vigués asegura: "No cinema, como en calquera outro oficio, é necesario facer músculo"

Un artigo de Ágatha De Santos

O vigués Álvaro Gago (primeiro termo),
na rodaxe de "Matria", con Francisca detrás.

Emocionado, atafegado, excitado e aínda sen poder crerllo. Así aseguraba sentirse onte Álvaro Gago desde Utah (EE UU), tras gañar o Gran Premio do Xurado de Sundance na categoría de curtametraxes con "Matria", cinta que narra a vida cotiá de Ramona, unha muller cun emprego precario que se refuxia na relación que lle une á súa filla e á súa neta. O realizador vigués convertíase así no primeiro cineasta español en gañar este galardón do prestixioso festival de cinema independente creado por Robert Redford. "Acabamos de levantarnos agora [en Sundance eran o nove da mañá cando tivo lugar esta entrevista] e aínda teño os pés fóra da terra. Teño aínda que asimilar a idea porque ser seleccionado era xa incrible para min", afirma.

-¿Sente un distinto despois de gañar en Sundance?

-Aínda non nolo podemos crer. Eu teño os pés fóra da terra porque, ademais, este tipo de festivais danche unha especie de preaviso e este non o fixo, polo que contaba con non recibir nada. Así que foi unha sorpresa total e absoluta. Quedei completamente petrificado cando me deron a noticia. Teño ganas xa de estar en Galicia e compartilo coa miña familia e cos produtores, que son o meu pai e o meu tío.

-¿A que preavisos refírese?

-A que che adoitan chamar ou mandar un email para confirmar que vas asistir á cerimonia, e no caso de Sundance non se deu isto. Talvez porque tiñan toda a información sobre o meu voo, etcétera e sabían que ía estar presente.

-¿Como xorde "Matria"

-Emana da historia de Francisca [Ramona, na cinta], quen representa tanto o punto de vista máis emocional da película como o social e político. Ela coidou do meu avó o últimos catro ou cinco anos da súa vida e fixo que estes fosen para el uns anos de moito dinamismo tamén. A partir dese momento intereseime por coñecela un pouco máis e así xurdiu a miña admiración por ela e finalmente, este curto. Inicialmente, a miña idea era contar a súa historia, pero logo deime conta de que podía ser un estandarte e dar voz ás mulleres silenciadas. Pero en ningún momento pensei que ese altofalante fóra a ser tan grande, pero bendito sexa se se fala acerca desta cuestión e do mito do matriarcado en Galicia, algo irreal que hai que desmontar. Esta cinta é a miña contribución a todo o traballo que se está facendo sobre este tema.

-¿E que ou quen promoveu esta idea?

-Cando os homes emigraban, unha das maneiras de amparar ás mulleres que quedaban aquí era cederlles todas as propiedades por se lles sucedía algo a eles ou casaban de novo máis aló do Atlántico. E mesmo ás veces era o apelido da muller o que continuaba coa liña familiar, pero por unha cuestión de necesidade pura e dura. O que existe realmente é o "matrilineado" e isto é contribuíuno a esa falsa idea do matriarcado galego.

-¿Cal é, entón, a realidade da muller galega que se narra a través a historia de Ramona?

-A dunha muller sometida, na sombra, que non ten voz, que ten limitada a súa liberdade e que tira cara a adiante porque non queda outra. Os fíos lévanos outros e ela é practicamente unha marioneta que está a tentar sobrevivir, xa que ten que traballar, coidar da súa filla e da súa neta e facer todo o que ten que ver coa casa, sen un chisco de axuda e ademais, é o que se supón que ten que facer unha muller.

-Gañar Sundance pon o listón moi alto. ¿Como afronta o seu próximo proxecto agora?

-Dá moita vertixe, a verdade, porque ser seleccionado entre 9.000 curtametraxes xa é algo incrible. Nun almorzo que celebrou Robert Redford con todos os directores, falounos dos seus inicios e do inseguro e do medo que tiña no corpo, e dicíanos que isto era normal e que tiñamos que tentar xestionalo. Pero a vertixe e o medo están aí, e hai presión, aínda que tentarei separarme de todo isto e facer o que vimos facendo, co mesmo equipo e da mesma maneira.

- ¿A de cineasta é unha carreira de fondo?

-Unha das grandes complicacións deste oficio, que é como me gusta chamalo, é que normalmente se practica moi pouco e un cineasta, como un profesor, un científico..., ten que practicar. Como en todo, é necesario facer músculo, pero como director é complicado porque te metes nunha longametraxe e sabes que che vai a levar catro ou cinco anos e, de súpeto, catro ou cinco anos despois te atopas outra vez no set e non tes nin idea. Como en calquera oficio, deberiamos estar constantemente rodando para ensaiar, poder fallar e levantarche de novo. Teño a sensación de que en Estados Unidos pódese fallar un pouco máis, que teñen máis instaurado iso de vou probar e voume a lanzar. E se fallo, dá igual, levanto e probo outra vez.

- ¿E aquí?

-En Europa apodérase de nós o medo, a ansia e a tensión. Eu espero estar tranquilo cando rode o próximo curto, en Vigo .

[Imaxe: Iñaki Abella - fonte: www.farodevigo.es]